رەسەي عىلىمى التىن وردا تاريحىن قايتا قاراپ جاتىر - مارات گيباتدينوۆ
ح. فاەزحانوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ تاريحى مەن تەورياسى ورتالىعى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى، تاتارستان رەسپۋبليكاسى عىلىم اكادەمياسىنىڭ تاريح ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتارى مارات گيباتدينوۆتىڭ ايتۋىنشا، تاتارستاندا التىن وردانى ناعىز عىلىمي نەگىزدە زەرتتەۋ تەك توقسانىنشى جىلدارى عانا جولعا قويىلعان.
بۇل زەرتتەۋلەر بىرتىندەپ، رەسەي عىلىمىنىڭ دا اتالمىش ماسەلەگە باسقا قىرىنان قاراۋىنا تۇرتكى بولسا كەرەك.
«التىن وردا تاقىرىبى تەك قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس، تاتارلار مەن تۇركى الەمى ءۇشىن عانا ەمەس، بۇكىل رەسەي ءۇشىن دە وتە وزەكتى. التىن وردا تاريحىن رەسەي وقۋلىقتارىندا «وردا شاپقىنشىلىعى» دەپ سيپاتتاۋدىڭ كەسىرىنەن عىلىمي ەڭبەكتەر مەن جاريالانىمداردا قانشا داۋ مەن داقپىرت بولعانىن ءبارىڭىز بىلەتىن شىعارسىزدار. ابىروي بولعاندا، بۇگىن رەسەي فەدەراتسياسى بۇل تۇجىرىمدى قايتا قاراۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىنىپ وتىر.
ەندى وقۋلىقتاردا ءبىر كەزدەگىدەي «وردا شاپقىنشىلىعى» نەمەسە «تاتار-مونعول ەزگىسى» دەگەن ۇعىمداردى كورمەيسىزدەر. ياعني بۇل كەزەڭنىڭ تاريحى قازىر رەسەيدە رەسمي تۇردە تاريحي شىندىققا جاقىن سيپاتتالا باستادى»، - دەدى عالىم.
تاتارستاننان ونلاين بايلانىس ارقىلى ءسوز سويلەگەن تاريحشى التىن وردا تاريحىن ناسحاتتاۋ ىسىندە ءالى دە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەر تۋرالى دا ءسوز قوزعادى.
«وقۋلىقتار جونگە كەلگەنىمەن، ءالى دە بولسا التىن وردا تاريحىن رەسەيدىڭ تۇتاس تاريحىنان ءبولىپ قاراۋ بەلەڭ الىپ وتىر. رەسەي تاريحىنداعى التىن وردانىڭ ورنى تۋرالى ءسوز بولعاندا باسقىنشىلىق كەزەڭى مەن ازاتتىق كۇرەس جىلدارى عانا وقىتىلىپ ءجۇر. ال التىن وردا وركەنيەتىنىڭ مادەني، عىلىمي، مەملەكەتتىك باسقارۋ مۇراسى تۋرالى كوپ ايتىلمايدى. ونىڭ وركەنيەتى تۋرالى رەسەيدەن بولەك ءبىر ەلدىڭ، بوتەن وركەنيەتىنە ويشا ساياحات سيپاتىندا بەرىلگەن»، - دەيدى مارات گيباتدينوۆ.
تاتار عالىمى ءسوزىنىڭ سوڭىندا التىن وردا تاريحى ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ونداعان مەملەكەت پەن حالىقتىڭ ورتاق تاريحى بولعاندىقتان، ونى جەكە-جەكە زەردەلەمەي، بىرلەسىپ زەرتتەپ، ورتاق پايىمعا كەلۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن باسا ايتتى.
