باسپانا جاعدايىن جاقسارتۋعا كەدەرگى نورمالاردى الىپ تاستاۋ كەرەك - عازيز قۇلاحمەتوۆ
«قالىڭ بۇقارانى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىمەن ۇكىمەت ءبىرقاتار مەملەكەتتىك باعدارلامالار جاريالاپ، وسى كۇنى ىسكە اسىرىپ جاتقان جايى بار. سىرت قاراعاندا ول باسپاناعا ەلىمىزدەگى كوڭىلى قالاعان ءار ازاماتتىڭ قولى جەتىپ جاتقانداي بوپ كورىنۋى ابدەن مۇمكىن. الايدا اينالىمداعى زاڭ جوباسىن جانە باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋ جۇيەسىن ساراپتاي كەلە، باسىندا ءۇيى بار ازاماتتاردىڭ مۇددەلەرى ەسكەرىلمەي قالعانى بەلگىلى بولدى. ناقتىلاي كەتەيىن، باسپاناسىن ۋاعىندا ازاماتتىق قۇقىقتىق كەلىسىمشارت نەگىزىندە، مۇراگەرلىك جولمەن، ياعني، زاڭعا قايشى كەلمەيتىن وزگە دە جولدارمەن مەنشىك يەسى اتانعان ازاماتتار. بۇل ساناتتاعى ازاماتتار كوبىنە- كوپ ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا تۇرىپ، ورتاق شارۋاشىلىق جۇرگىزەدى. ولار ءبىر جانۇيانىڭ مۇشەلەرى، بولماسا، جاقىن اعايىن- تۋىستار. الاقانداي پاتەرگە 7-8 جان بوپ تىعىلىپ، كۇن كەشىپ جاتقان اعايىنى بار وسىندا وتىرعان كوپتەگەن دەپۋتاتتاردىڭ اراسىندا دا كوپ شىعار…
تۇرىپ جاتقان ۇيلەرىنىڭ جالپى اۋدانى، شارشى مەترگە شاقساق، بەلگىلەنگەن تەحنيكالىق، سانيتارلىق، وزگە دە نورماتيۆتىك تالاپتارعا ساي كەلمەيدى. بىزدەگى قۇرىلىس نورمالارىنا ساي، ءتورتىنشى دارەجەلى تۇرعىن ءۇي عيماراتتارىندا ادام باسىنا 15 شارشى مەتر، ءبىرىنشى دارەجەلى عيماراتتاردا ماكسيمالدى نورما 25 شارشى مەتر. ال، ب ۇ ۇ- نىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىندا مينيمالدى كورسەتكىش 30 شارشى مەترگە تەڭ ەكەن»، - دەدى دەپۋتات.
وسى ورايدا ول بۇل جاعداي وتباسىلاردا قانداي پروبلەمالارعا الىپ كەلەتىنىن اتاپ ءوتتى. «ءۇي- جايى جوق ءار وتباسى ءوز باسپاناسىنا قول جەتكىزۋدى ارماندايدى. تار ءۇيدىڭ تۇرعىندارى باسپانانىڭ كەڭدىگىن اڭسايدى. وكىنىشكە قاراي، ول مۇمكىندىك قازىر كوپ ادام دا ءالى دە جوق. قارجى تاپشىلىعى قولبايلاۋ. سەبەبى، اعا بۋىننىڭ جيعان قورى وزىنەن اسپايدى، جاستار بولسا، دۇنيە تەرۋدى ءالى دە باستاماعان. جابىلىپ نەسيە الايىن دەسە، بانك زەينەتكەرلەرگە اقشا بەرمەيدى. جاستاردىڭ الار ايلىعى ماردىمسىز بولعان سوڭ، بانك ولارعا دا قايىرىممەن قاراماسى انىق. باستاپقى جارناسىن جيعان كۇننىڭ وزىندە، اي سايىنعى تولەمدەرىنە شامالارى جوق. قىسقاسى، «تۇيىق كوشەنىڭ» تۇرعىندارىنداي بوپ ءجۇر. جەر الىپ، ءۇي سالايىن دەسە، ول مۇمكىندىكتەن دە ايىرىلىپ وتىر. سەبەبى، جەر الۋ ءۇشىن دۇنيە- مۇلكىڭ بولماۋى ءتيىس. تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىنا جاۋاپتى كومپانيالار بولسا، ق ر «تۇرعىن- ءۇي قاتىناستارى» تۋرالى زاڭنىڭ 69 -بابىنىڭ 1 - تارماقشاسىنا سىلتەپ، ءبىز ايتىپ وتىرعان وتباسى مۇشەلەرىنە باسپانا الۋىنا رۇقسات بەرمەيدى. الەۋمەتتىك احۋالدىڭ جايسىزدىعى، باسپانا الۋ مۇمكىندىگىنىڭ جوقتىعى، ءوز بۇرىشىڭنىڭ بولماۋى، وتباسى ىشىندەگى تاتۋلىقتى بۇزىپ، اجىراسىپ جاتقاندار سانىن ارتتىرىپ جاتقانى دا جاسىرىن ەمەس»، - دەدى عازيز قۇلاحمەتوۆ.
سوندىقتان ق ح پ- نىڭ كەلەسى ۇسىنىستارى بار:
1. اينالىمداعى زاڭناماعا تۇرىپ جاتقان ءۇيدىڭ اۋدانىن، ياعني شارشى مەترلەرىن ۇلعايتۋ ارقىلى باسپانا جاعدايىن جاقسارتۋ دەگەن ۇعىمدى كىرگىزۋ قاجەت جانە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان نورمالاردى تولىقتاي الىپ تاستاۋ كەرەك. سوندا ءبىر- ەكى بولمەدە تارلىقتا تۇرىپ جاتقان وتباسى قالاۋىنشا، ءۇش- ءتورت بولمەلى كەڭ پاتەرگە كوشۋ مۇمكىندىگىن الار ەدى. بوساعان ءۇي باسپانا قورىنا ءوتىپ، كەلەسى مەنشىك يەسىنە بەرىلەر ەدى.
2. باسپانانى باعالاۋ، ساتىپ الۋ، مەنشىك يەسىنەن كەلەسى ۇمىتكەرگە باسپانا بەرۋ ءتارتىبى مەن ەرەجەلەرىن پىسىقتاۋ قاجەت. وسىلايشا، تۇرعىن- ءۇي قورىن قالىپتاستىرۋدىڭ ۇتىمدى ءارى قوسىمشا جولى پايدا بولار ەدى.
اۆتور: رۋسلان عابباسوۆ
