قادىردىڭ ءسابيت مۇقانوۆتى العاش كورۋى
نۇر-سۇلتان. قازاقپارات - بۇگىن - قازاقتىڭ قادىرىنىڭ تۋعان كۇنى. قادىر مىرزا ءالي - قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى.
وسى ورايدا قادىردىڭ ءسابيت مۇقانوۆپەن العاش قالاي كەزدەسكەنى تۋرالى جازبانى ۇسىنامىز.
***
ۋنيۆەرسيتتە جوسپار بويىنشا ءسابيت مۇقانوۆپەن كەزدەسۋ وتكىزىلدى. قازىرگى بايتۇرسىنوۆ پەن تولە ءبي كوشەلەرىنىڭ قيىلىسقان جەرىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاڭا كورپۋسى بولاتىن. فيلولوگيا جانە جۋرناليستيكا فاكۋلتەتتەرى سوندا ورنالاسقان-دى. مىنە، وسى كورپۋستىڭ ۇلكەن زالىندا سول كەزدەگى قازاق اقىندارىنىڭ اعاسىن، ءارى اكۋلاسىن قابىلدادىق. ول كەزدە كەز كەلگەن ءماجىلىس، كەز كەلگەن كەزدەسۋلەر ورىس تىلىندە وتەتىن-ءدى. بۇل كەشكە فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ ورىس- قازاق بولىمىندە وقيتىن بارلىق ستۋدەنت تۇگەلگە جۋىق قاتىناستى.
سابەڭدى بۇرىن-سوڭدى بۇلاي جاقىننان كورگەن جوق ەدىم. اق سارى كەلىستى قازاق ەكەن. ۇستىندەگى ءوزى وڭدەس جەڭىل كوستيۋمى بويىنا قونىپ-اق تۇر. بىرنەشە كۇن جورىقتا بولىپ، اتتان جاڭا عانا تۇسكەن جاۋىنگەردەي تەڭسەلىڭكىرەپ جۇرەدى ەكەن، ساحنادا تۇرەگەپ تۇرىپ، ۇزاق سويلەدى. سويلەمدەرى كۇردەلى ەمەس، قاراپايىم. لوگيكاسى مىقتى. تىڭداۋشىعا جاعىمدى. قىسىلمايدى، ءوزىن بارىنشا ەركىن ۇستايدى. ورىستىڭ ءبىر ءسوزىن ەسىنە تۇسىرە الماسا، زالدا وتىرعان ستۋدەنتتەردەن قازاقشا سۇراپ الادى. جاستار وعان جامىراپ جاۋاپ بەرەدى. ءبىر كەزدە ول جەڭىنىڭ تۇيمەلەر تۇسىن كورسەتىپ:
- وسى جەردى ورىسشا نە دەۋشى ەدى؟ - دەپ سۇرادى.
- مانجەت!
- مانجەت! - دەپ ايقايلادى زالداعىلار.
- ءيا، ءيا. مانجەت! - دەدى سابەڭ ستۋدەنتتەرگە قوسىلىپ.
سابەڭ نەگىزىنەن، وتىزىنشى جىلدارداعى ورىس اقىندارى، اسىرەسە، ماياكوۆسكي جانە ونىڭ سەرىكتەستەرى تۋرالى ۇزاق جانە قىزىقتى اڭگىمەلەر ايتتى.
- ماياكوۆسكي تۇيە سەكىلدى بولسا، ونىڭ جانىندا كيرسانوۆ ەشكى سياقتى بولاتىن! - دەپ ءبىر كۇلدىرىپ قويدى. ماسكەۋدە كراسنايا پروفەسسۋرادا وقىپ جۇرگەن كەزىندە سابەڭنىڭ ولاردى ءجيى كورگەنى راس. سابەڭ ولاردى كورىپ قانا قويماعان. ءسوز ساپتاسىنا قاراعاندا ولاردى وقىعان دا، بىلەتىن دە ءتارىزدى.
بۇل كەشتە مەن زالداعى كوپتىڭ ءبىرى بولىپ، ىقىلاسپەن تىڭدادىم. بىرەر جىلدان كەيىن سابەڭمەن كەزدەسىپ، ويلاماعان جەردەن اڭگىمەلەسىپ تە كوردىم. ىڭعاي بىلدىرگەن دە مەن ەمەس، سابەڭنىڭ ءوزى. ول كەزدە مەن ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرىپ، جاقىندا عانا اشىلعان «بالدىرعان» جۋرنالىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەم. جازۋشىلار وداعىنا ءجيى بارام. بۇل جولى دا سول جەردە جۇرگەنمىن. ەكىنشى قاباتتا سابەڭمەن جولىعا كەتتىم. سالەم بەردىم.
- سەن وسى قاي بالاسىڭ؟ - دەدى سابەڭ ماعان جىلى جۇزبەن.
- قادىر مىرزاليەۆ دەگەن بالاڭىزبىن! - دەدىم.
- ە، قادىر مىرزاليەۆ دەگەن اقىن سەن بە ەدىڭ؟ - دەدى ول. - مەن سەنى سىرتىڭنان جاقسى بىلەمىن. قازاق بالالار باقشاسىنا باراتىن نەمەرەم سەنىڭ ولەڭدەرىڭدى جاتقا بىلەدى. «ءسوزىن جازعان قادىر مىرزاليەۆ» دەيدى تاقىلداپ. ولەڭدەرىڭدى عانا ەمەس، سىن ماقالالارىڭدى دا ۇزبەي وقىپ تۇرامىن. سەن ءوزىڭ، بايقايمىن، ۆىسوكي شتيلمەن جازادى ەكەنسىڭ. مىسالى، ءىلياس وماروۆتىڭ كىتابى تۋرالى جازعان «ەركىن سەرپىنىڭ» سونداي! - دەدى ول. ۇلكەندەردىڭ اۋزىنان مۇنداي جىلى ءسوز ەستىپ كورمەگەن سورلى باسىم ساسىپ قالسام كەرەك. - سەن نەگە ۇندەمەيسىڭ؟ مەنىڭ «ستيل» دەمەي «شتيل» دەگەنىمە تاڭ قالىپ تۇرسىڭ با؟ تاڭ قالما! لومونوسوۆ زامانىندا كوبىنە-كوپ «شتيل» دەپ جازعان.
كەز كەلگەن اقىن-جازۋشى، اسىرەسە ادەبيەت ەسىگىن ەندى-ەندى اشىپ، ءسوز سارايىنا ەندى ەنىپ كەلە جاتقان جاس دارىن جەتىم بالا ءتارىزدى بىرەۋ-مىرەۋ ارقامنان قاقسا، باسىمنان سيپاسا دەپ تۇرادى. سابەڭنىڭ ويدا-جوقتا جىلى شىراي ءبىلدىرىپ، كوڭىل جومارتتىق جاساۋى جۇرەگىمە بال قۇيعانداي اسەر ەتتى.
«ءيىرىم» كىتابىنان الىندى
massaget.kz
