بيىل قاتاڭ شەكتەۋ شارالارىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن بولدىرماۋىمىز كەرەك - توقايەۆ

اقوردانىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە، قازاقستان پرەزيدەنتى ءوز سوزىندە كوپتەگەن ەلدە ەپيدەميولوگيالىق احۋالدىڭ ناشارلاعانىن اتاپ ءوتىپ، وسىعان بايلانىستى احۋال ۋشىققان جاعدايدا وعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دايىن بولۋى قاجەت ەكەنىن ايتتى.

قاسىم-جومارت توقايەۆ تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى ايتا كەلە، تەست سىنامالارىن الۋ كولەمىنىڭ ازايعانىنا نازار اۋداردى. - بۇكىل الەمدە زەرتحانالار جەلىسىنىڭ كەڭەيگەنىنە جانە تەستىلەۋ باعاسىنىڭ تومەندەگەنىنە قاراماستان، ەلىمىزدە ونىڭ قۇنى جوعارى بولىپ وتىر: 10 مىڭنان 18 مىڭ تەڭگەگە دەيىن. تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى ءۇشىن بۇل باعا قىمبات دەپ ويلايمىن. ۇكىمەت پەن اكىمدىكتەر تەست سىناماسىن الۋدىڭ قارجىلاي قولجەتىمدىلىگى ماسەلەسىن شەشۋى كەرەك.

سونىمەن قاتار باسقا ەلدەرمەن، سونىڭ ىشىندە، رەسەيمەن سالىستىرعاندا بەتپەردەلەردىڭ باعاسى ءالى دە شارىقتاپ تۇر. ونىڭ دا باعاسىن تومەندەتۋ قاجەت. ۇكىمەت بەتپەردەلەردىڭ بولشەك ساۋداداعى شەكتى باعاسىن 60 تەڭگە كولەمىندە بەكىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ماعان حابارلاعان مالىمەت بويىنشا، رەسەيدە بۇل باعا 20-30 تەڭگە شاماسىندا. باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە مۇنداي باعالاردىڭ سايكەستىگىنە تالداۋ جاساپ، زەرتحانالىق قىزمەتتەر مەن جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ باعالارىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن، - دەدى مەملەكەت باسشىسى. پرەزيدەنت ەل تۇرعىندارىنىڭ جاز ماۋسىمىندا ءدارى- دارمەك تاپشىلىعىن كورگەنىن جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ەسىنە سالدى. قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ تاپسىرماسىنان كەيىن عانا ءتيىستى شارالار قابىلداندى.

اتاپ ايتقاندا: ءدارى- دارمەكتەردىڭ ەكى ايلىق قورى جاساقتالىپ، قاجەتتى پرەپاراتتاردىڭ ءتىزىمى كەڭەيتىلدى، سونداي-اق، ولاردى شەتەلدەن اكەلۋ جانە تىركەۋ ءتارتىبى جەڭىلدەتىلدى. مەملەكەت باسشىسى پاندەميانىڭ ەكىنشى تولقىنى بولعان جاعدايدا نەگىزگى سالماق تاعى دا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى.

پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەكىنشى جارتىجىلدىقتا تولەماقى ءۇشىن 150 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن. ءبىراق ۇستەماقى جانە ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن الۋدا ءالى كۇنگە دەيىن بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەر بار.

- جەرگىلىكتى جەرلەردە ۇستەماقىعا قاتىستى «سيفرمەن ويناۋ» ماسەلەسى جالعاسۋدا. بۇل قارجى ءبولۋ ىسىندە وسى ۋاقىتقا دەيىن اشىقتىق جوق. مۇنداي جاعدايدى بولدىرماۋ قاجەت. باس دارىگەرلەر جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ەسەبىن تۇزەتۋدى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ پايداسىنا ەمەس، كەرىسىنشە جاساۋعا تىرىسىپ ءجۇر. دارىگەرلەر وزدەرىنە تيەسىلى اقشانى سۇراپ الماۋى ءتيىس. 30-قىركۇيەكتەگى مالىمەت بويىنشا پاندەميا كەزىندە بۇل ىندەتتەن 182 مەديتسينا قىزمەتكەرى كوز جۇمدى. قازىرگى كەزدە بۇل جاعدايلاردى ءتۇرلى كوميسسيالار قاراستىرۋدا. 37 وتباسىنا عانا جاردەماقى تولەندى. مۇنداي جاعدايعا مۇلدە جول بەرمەۋ كەرەك. ءولىم سەبەپتەرىن ادام قايتىس بولعاننان كەيىن انىقتاۋ كوپتەگەن قيىندىقتار، سونىڭ ىشىندە، ەتيكالىق سيپاتتاعى تۇيتكىلدەردى تۋىنداتادى. وسى ورايدا ۇكىمەتكە قايتىس بولعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسىلارىنا ەگجەي- تەگجەيلى تەرگەۋ جۇرگىزبەي، ءتيىستى بارلىق جاردەماقىنى تولەۋدى تاپسىرامىن. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىزمەت بارىسىندا ناۋقاسقا شالدىعۋى راستالعان جاعدايدا ولاردىڭ تولەماقىلارى قىسقا مەرزىم ىشىندە ءسوزسىز تولەنۋى ءتيىس، - دەدى پرەزيدەنت.

پرەزيدەنت ءوز سوزىندە باسقا دا اۋرۋ تۇرلەرى بويىنشا ءتيىستى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ بويىنشا جاعدايدىڭ ناشارلاعانىنا ارنايى توقتالدى.

- بىلتىرعى 8 ايدا - 36 ايەل قايتىس بولسا، بيىلعى 8 ايدا - 131 ايەل قايتىس بولدى. مىسالى، اقتوبە وبلىسىندا بۇل كورسەتكىش شامامەن 13 ەسە، قىزىلوردا وبلىسىندا 9 ەسە، شىمكەنت قالاسىندا 7 ەسە ارتتى. نەگە بۇل ادامدارعا كومەك كورسەتىلمەدى؟ قانداي شارالار قابىلدانىپ جاتىر؟ ۇكىمەتكە وڭىرلەرمەن بىرلەسىپ، اتالعان فاكتىلەردىڭ ءارقايسىسىن تەكسەرىپ، ناتيجەسىن بايانداۋدى تاپسىرامىن. انا مەن بالانى قورعاۋ، ونكولوگيالىق، كارديولوگيالىق، پۋلمونولوگيالىق جانە مەديتسينالىق كومەكتىڭ باسقا دا تۇرلەرىن كورسەتۋ - ەل الدىنداعى مىندەتىمىز. اكىمدەردى، جالپى ۇكىمەتتى بۇل مىندەتتەن ەشكىم بوساتقان جوق، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.

سونىمەن قاتار كەڭەستە باسقا دا ماسەلەلەر قاراستىرىلدى. پرەزيدەنت حالىقتىڭ تىنىس- تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن قىزمەتتەردىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە، ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى مەن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ باعالارىنا قاتىستى ماسەلەلەر ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستاندى ەلدەگى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ كۇرت تومەندەۋىنەن شىعا الدى دەپ ەسەپتەيدى. بيزنەستى ىنتالاندىرۋ جونىندە شارالار قابىلدانىپ، تۇرعىنداردىڭ از قامتىلعان توپتارىنا كومەك كورسەتىلدى. دۇنيەجۇزىلىك بانك ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ قارقىنىن جوعارى باعالادى.

بۇل رەتتە، بۇكىل الەم بويىنشا پاندەميانىڭ جاقىنداپ كەلە جاتقان ەكىنشى تولقىنى جاڭا مىندەتتەر جۇكتەيدى. پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ سوڭىندا حالىقپەن قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ جانە كەرى بايلانىس ورناتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋداردى.

- پاندەمياعا قارسى كۇرەستەگى تابىس، نەگىزىنەن، حالىقتىڭ قابىلدانعان شارالار مەن شەشىمدەرگە دەگەن سەنىمىنىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى. مۇنى تاجىريبە كورسەتتى. ال، سەنىم ازاماتتاردىڭ بيلىك تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان ءىس-قيمىلدارعا تۇسىنىستىك تانىتىپ، قولداۋ كورسەتۋىنە بايلانىستى. حالىقپەن تۇراقتى ديالوگ جاساپ وتىرۋ كەرەك جانە تۇرعىندارعا تۋىنداعان ماسەلەلەر مەن قاتەردى شىنايى ءارى اشىق ايتىپ، ونى شەشۋدىڭ جولدارىن ۇسىنۋ قاجەت. جاعدايدىڭ ۋشىعۋى سانيتارلىق جانە الدىن الۋ شارالارىن قاتاڭ ساقتاۋعا بايلانىستى ەكەنىن بيزنەس وكىلدەرى مەن ازاماتتارىمىز تۇسىنۋگە ءتيىس. شىنايى جانە وپتيميستىك جاعدايلار بويىنشا بيىل قاتاڭ شەكتەۋ شارالارىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن بولدىرماۋىمىز كەرەك جانە وعان مۇمكىندىگىمىز بار، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.

جيىندا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين، دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي سوي، نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ، الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتايەۆ، شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات ايتەنوۆ، سونداي-اق، اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ ءسوز سويلەدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ جيىندا سويلەگەن ءسوزىنىڭ تولىق ماتىنىمەن سىلتەمەدەن تانىسا الاسىزدار.

اۆتور: بالنۇر قوجاگەلدى