ەرلان قوجاگەلديەۆ: شەتتەگى قانداستارىمىزدى وتانىندا بولىپ جاتقان وقيعالار تۋرالى كۇن سايىن حاباردار ەتىپ وتىرۋ ۇلكەن جەتىستىك دەپ باعالار ەدىم
بۇگىن ءبىز قازاقپاراتتىڭ قازاق رەداكسياسىندا شىعارۋشى رەداكتور قىزمەتىن اتقاراتىن ەرلان قوجاگەلديەۆ اعامىزدى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
بەلگىلى جۋرناليست اعامىز «اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىنىڭ، «قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ قايراتكەرى» مەدالىنىڭ يەگەرى جانە باسقا دا ماراپاتتارمەن اتالىپ وتكەن.
- ەرلان اعا، قازاق تەليەۆيزياسىنىڭ ارداگەرىسىز جانە «قازاقپارات» اگەنتتىگىندە 20 جىلعا جۋىق ۋاقىت قىزمەت ەتىپ كەلەسىز. ءبىزدىڭ اگەنتتىككە 100 جىل تولىپ وتىرعان ساتتەگى ىشكى تولعانىسىڭىز قانداي؟
- ادەتتە، باسىپ وتكەن جىلدار بەلەسىن ەسكە الۋ، ارتىڭدا قانداي جارقىن ءىز قالدىرا الدىڭ، اتتەگەن- ايلار بولدى ما، ءبارى- ءبارىن ءبىر ءسات وي ەلەگىنەن وتكىزۋ - ءومىر زاڭدىلىعى. سوندايدا تاعدىر ايداپ، «قانداي ورتاعا ءتۇستىڭ، مىنا قامشىنىڭ قىسقا سابىنداي عۇمىرىڭدا قانداي ۇجىمعا تاپ بولدىڭ، سول ورتادا قارىم- قابىلەتىڭدى كورسەتە الدىڭ با، جوق كوپتىڭ ءبىرى بولىپ كۇيكى تىرشىلىك كەشتىڭ بە؟» دەگەن ساۋالدىڭ كوكەيدە كولدەنەڭ تۇراتىنى بار.
ويتكەنى، ۇجىم - ەكىنشى وتباسىڭ ىسپەتتەس. ال باسشىسى دا، قوسشىسى دا كەلىسكەن ورتاعا تۇسسەڭ، ءتىپتى عانيبەت. ءار كۇنىڭنەن ەڭبەك ءلاززاتىن الىپ، ءوز ورتاڭنىڭ قىزىق- قۋانىشىنا ورتاقتاساسىڭ. ءوز قارىم- قابىلەتىڭە ساي بيىكتەردى باعىندىرۋىڭا دا قامشىلايتىنى راس.. .
ال مەنىڭ ۇجىمىم - تاۋلىك بويى، ياعني 24 ساعات، بىرنەشە تىلدە الەمنىڭ تۇكپىر- تۇكپىرىنە اقپاراتتار لەگىن تاراتاتىن، سۇيەكتى ماقالالارىنان ۇلتىمىزدىڭ ماقسات- مۇددەسىمەن توعىسىپ جاتقان وزەكتى ماسەلەلەر ايقىن كورىنىس تاۋىپ جاتقان «قازاقپارات» ح ا ا.
قازاقپارات - وسى جىلدار ىشىندە قانشاما «تار جول، تايعاق كەشۋدى» ەلىمەن بىرگە باستان كەشكەن، تالاي ەلەڭ ەتەر وقيعالاردى وقىرمانىنا ءىزىن سۋىتپاي جەتكىزە بىلگەن، ولاردى قاز قالپىندا تاريح جىلناماسىنا جازىپ قالدىرعان اقپاراتتار اعىنىنىڭ بايتەرەگى. اسىرەسە، سوڭعى جىلدار ەنشىسىنىڭ ءجونى بولەك. بىرنەشە تىلدە حابار تاراتۋ جولعا قويىلدى. بۇل ءۇردىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرمەك. اسىرەسە تاعدىر تالكەگىمەن الەمنىڭ تۇكپىر- تۇكپىرىنە تارىداي شاشىلعان قانداستارىمىزدى وتانىندا بولىپ جاتقان وقيعالار تۋرالى كۇن سايىن حاباردار ەتىپ وتىرۋ، ۇلكەن جەتىستىك دەپ باعالار ەدىم. وسىنداي قۇت- بەرەكە دارىعان ۇجىمداردىڭ بىرىندە ەڭبەك ەتۋ ماعان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى.
- سوڭعى جىلداردا «قازاقپاراتتا» بولعان وزگەرىستەر جايىندا ەستەلىك ايتساڭىز...
- باسقانى قويىپ، وسىدان نەبارى 15-20 جىل بۇرىنعى قازاقپاراتتىڭ جاعدايىن ەسكە الايىقشى. تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالۋى قالاي ەدى؟ وعان وزدەرىڭ دە كۋاسىڭدەر. بۇل ەل ەڭسەسىن ەندى كوتەرگەن كەزەڭ ەدى. كۇن سايىن دەمەي- اق قويايىن، اپتا ىشىندە القالى جيىندار، سامميتتەر، ءار سالاداعى حالىقارالىق كونفەرەنسيالار ۇدايى ءوتىپ جاتاتىن.
ەلباسىنىڭ دا ەگەمەن ەلىمىزدىڭ شەت ەلدەرمەن جان-جاقتى ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىعىن جولعا قويۋ ماقساتىنداعى ساپارلارىنىڭ دا جيىلەگەن تۇسى ەدى ول شاق. وسى تۇستا قازاقپاراتتىڭ تەحنيكالىق جاعىنان كەمشىن ءتۇسىپ جاتقانى انىق بايقالدى. وقيعا ورنىنان تىلشىلەرىمىزدىڭ شۇعىل اقپارات بەرۋى كەشەۋىلدەپ تە قالاتىن.
ولار تەك تەلەفون ارقىلى عانا بايلانىسقا شىعاتىن. وندا دا جالعىز تەلەفون. كەزەككە تۇرىپ بەرۋشى ەدى. كەيبىرى ءتىپتى جۇمىس ورنىنا كەلگەن سوڭ دايىنداۋشى ەدى. شەت ەلدەردەن حابار بەرۋدىڭ ماشاقاتى از بولعان جوق. ال قازىر قيىندىقتىڭ ءبارى ارتتا قالدى. ءتىپتى كورشىلەس ەلدەرگە قاراعاندا كوش ىلگەرى كەتتىك. ولاردىڭ باسىم بولىگى تاۋلىك بويى ءوز وقىرماندارىنا اقپارات لەگىن تاراتىپ جاتقان جوق. اگەنتتىكتەردىڭ كوپشىلىگى ازىرگە ءبىز تارىزدەس بىرنەشە تىلدە جاڭالىقتار، سۇيەكتى ماتەريالدار دايىنداپ جاتقان جوق.
كەزىندە تاعدىر ايداپ قيىر-قيىرعا تارىداي شاشىراپ كەتكەن قانداستارىمىز جانە جۇمىس بابىمەن سان ەلدەردە جۇرگەن قازاقستاندىقتار ءۇشىن، سونداي- اق شەتەلدەگى ينۆەستورلارعا ارناپ جاڭالىقتاردى بىرنەشە تىلدە دەر كەزىندە جەتكىزىپ جاتقان دا قازاقپارات. وسى ارادا ايتا كەتەر ءبىر جايت، ۇجىمنىڭ زاماناۋي تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالۋى.
سونىڭ ارقاسىندا وقيعا ورنىنان سول ساتتە، ءىزىن سۋىتپاي شۇعىل تۇردە اقپارات جەتكىزۋ، وعان قوسا فوتو جۇكتەۋ قالىپتاسقان جاعدايعا اينالدى. شۇكىرشىلىك، قالامى جۇيرىك جۋرناليستەرىمىزدىڭ دە بۇگىندە اقپارات ايدىنىندا جارقىراپ كورىنىپ جۇرگەنى راس. وعان قازاقپارات ۇجىمىنىڭ، جۋرناليستەرىمىزدىڭ مەملەكەت باسشىسى، ۇكىمەت، وزگە دە مينيسترلىكتەر تاراپىنان دۇركىن- دۇركىن ماراپاتقا يە بولۋى دالەل.
- «قازاقپارات» اگەنتتىگىنىڭ وزگە ارىپتەستەرمەن بايلانىسى مەن ىنتىماقتاستىعى جايلى نە ايتاسىز؟
- 1840 -جىلى فرانسۋز جازۋشىسى ونورە دە بالزاك باسپا ءسوزدى « ءتورتىنشى بيلىك» دەپ اتاعان بولاتىن. بۇنىڭ شىندىق ەكەنىنە داۋ جوق. ويتكەنى كوپتەگەن ەلدەردە جۋرناليستەر تاراپىنان كوتەرىلگەن ماسەلەلەر اياقسىز قالمايدى. وسىنداي وتكىرلىكتىڭ، پارمەندى ىستەردىڭ ارقاسىندا جۇرتشىلىق تاراپىنان اقپاراتقا دەگەن سۇرانىستىڭ ەسەلەپ ارتارى دا شىندىق. بۇگىندە 100 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتىرعان «قازاقپارات» تورتكۇل دۇنيەگە تانىمال اگەنتتىكتەرمەن ىنتىماقتاستىق ورناتقان.
ءوزارا ىقپالداستىق نىعايا تۇسۋدە. وسىنداي قارىم- قاتىناستاردىڭ ناتيجەسىن دە كورىپ ءجۇرمىز. الداعى ۋاقىتتا ءوزارا تاجىريبە الماسۋ، جۇمىس پروتسەسىنە سوڭعى بۋىندى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ قادامدارى تەرەڭدەي تۇسەدى دەگەن ويدامىن.
