قارا قابىلاننىڭ ەرەكشەلىگى
قابىلاننىڭ قولعا ۇيرەتىلىپ، ادامعا قىزمەت جاساعانىنا بەس مىڭ جىل بولدى دەسەدى عالىمدار. يراننىڭ پاتشالارى، بۇحاردىڭ امىرلەرى، تۇراننىڭ حاندارى مەن مىرزالارى قابىلاندى يت ورنىنا پايدالانىپ، اڭعا سالعان.
قارا قابىلان جايلى فيلمدەر، مۋلتفيلمدەر دە ءتۇسىرىلىپ، كوزىمىز ۇيرەندى. ەگەر ءسىز قارا قابىلاندى مىسىق تۇقىمداس جانۋارلاردىڭ بولەك تارماعى دەپ ويلاساڭىز قاتەلەسەسىز. قارا قابىلان دا، قارابايىر قابىلان دا جابايى ۇلكەن مىسىقتاردى اجىراتۋ ءۇشىن قويىلعان اتاۋ.
قارا قابىلاندى وزگەلەردەن ەرەكشەلەپ تۇراتىنى - ونىڭ ءتۇسى. تەك ياگۋار مەن لەوپاردتىڭ عانا قارا ءتۇستى تۇرلەرى بولادى. وعان بىردەن- ءبىر سەبەپ - مەلانيزم. جانۋارلار اراسىندا مەلانيزم كەڭىنەن تاراعان. بۇل دەگەنىمىز مەلانيست تىرشىلىك يەلەرىندە قارا ءتۇس اشىق تۇستەرگە قاراعاندا باسىمىراق دەگەندى بىلدىرەدى. مەلانزيم اسىرەسە ۇلكەن مىسىقتاردا كوپ كەزدەسەدى. كوبىنەسە قارا بابىر، تەڭبىلشەر، قابىلان جانە پۋماعا ءتان. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، قارا مىسىقتاردىڭ جۇيكە جۇيەسى قاراپايىم تۇرلەرگە قاراعاندا جاقسى دامىعان بولادى.
جانۋاردىڭ قارا ءتۇستى بولىپ تۋىلۋى مەلانين پيگمەنتتەرىنە بايلانىستى. ولاردىڭ پايدا بولۋى تۇقىم قۋالاۋشىلىق قاسيەتتەردىڭ وزگەرۋىمەن تۇسىندىرىلەدى. مەلانيزم قاسيەتىن مۋتاتسيامەن دە تۇسىندىرسە بولادى، الايدا ۇرپاقتىڭ قارا بولىپ پايدا بولۋى جۇكتىلىك كەزىندەگى جاعدايلار مەن گەندەردىڭ ءسال بۇرمالانۋىنا اكەلەتىن باسقا دا جايتتاردان بولۋى مۇمكىن.
عالىمدار لەوپاردتارعا قاراعاندا ياگۋارلاردا قارا تۇستىلەرى ءجيى كەزدەسەتىنىن ايتادى. ويتكەنى ساۆاننانى مەكەن ەتەتىن لەوپاردتار كۇندىز جەمتىك ىزدەپ، تۇندە دەمالادى. ال قارا ءتۇستى لەوپاردتارعا ساۆاننادا تىرشىلىك ەتۋ، جاۋلارىنان قورعانۋ قيىنعا سوعار ەدى. ءۇندىستان، مالايزيا مەن ءۇندى- قىتاي تۇبەگىندەگى قالىڭ ورماندى مەكەندەيتىن ياگۋارلاردىڭ اراسىندا قارا تۇستىلەرى كوپ كەزدەسەدى. كۇن ساۋلەسى جەتە بەرمەيتىن قالىڭ ورماندا قارا ءتۇس باسىمدىق بەرەتىنى ءسوزسىز. سول ءۇشىن دە عاسىرلار بويى ەۆوليۋتسيا ياگۋارلاردىڭ قارا ءتۇستى بولۋىنا اكەپ سوقتى.
