داۋرەن ابايەۆ كوروناۆيرۋس احۋالىنا قاتىستى ماسەلەلەردى ءتۇسىندىردى
«بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە ءقاۋىپتىڭ اۋقىمى ەلەۋسىز قالعانى تۋرالى ناقتى تۇسىنىك جانە جاۋاپكەرشىلىكتى تولىق ءتۇسىنۋ جاعى بار. مۇنىڭ بارىنەن، ارينە، قاجەتتى قورىتىندى جاسالادى. قورىتىندى تۋرالى ايتقان كەزدە مەن اكىمدەر مەن مينيسترلەر دەڭگەيىندەگى ادامداردى وتستاۆكاعا كەتىرۋ تۋرالى ايتىپ وتىرعان جوقپىن. اڭگىمەنىڭ وزەگى باسقادا: مەملەكەتتىك باسقارۋدى جۇيەلى تۇردە قايتا قۇرۋ تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. پرەزيدەنت بۇل ماسەلەنى قازىر مۇقيات زەرتتەپ جاتىر. مەملەكەتتىك اپپاراتقا ادەتتەن تىس فۋنكسيالاردان ارىلىپ، ولاردى جەكە مەنشىككە، ازاماتتىق قوعامعا بەرۋ كەرەك. مەملەكەتتىك قىزمەت ۇزدىك ءبىلىمى مەن تاجىريبەسى بار مىقتى ماماندار ءۇشىن تارتىمدى بولۋى كەرەك»، - دەيدى داۋرەن ابايەۆ.
ونىڭ حابارلاۋىنشا جەكە قۇقىقتىق اسپەكتىلەردى دە وزگەرتۋ كەرەك. ماسەلەن توتەنشە جاعداي كەزىندە اكىمدىكتەر ساتىپ الۋدىڭ فورمالدى ۇزاق پروتسەسى سالدارىنان ءدارى- دارمەكتى الۋدا ۋاقىتتى جوعالتىپ العان.
«وسى ءۇشىن ولارعا شەكسىز ۇرسا بەرۋگە بولادى. الايدا كۇنى ەرتەڭ ولار تەكسەرۋشى ورگاندارعا بۇل سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ سحەماسى ەمەس، جاي عانا ادام ءومىرىن قۇتقارۋدىڭ امالدارى ەكەنىن دالەلدەۋىنە تۋرا كەلەر ەدى»، - دەيدى ول.
داۋرەن ابايەۆتىڭ ايتۋىنشا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. ءدارى-دارمەكتى، وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتتارىن ساتىپ الۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، تەستىلەۋمەن قامتۋ دەڭگەيى، وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق كاسىپورىنداردىڭ قۋاتتىلىعى ۇلعايتىلعان.
«ءبىراق بۇل جەتكىلىكسىز ەكەنى بەلگىلى بولدى. ناۋقاستار سانىنىڭ ءوسۋ قارقىنىنا ءبىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى قاۋقارسىز بولىپ شىقتى. دامىعان جانە دامۋشى ەلدەردىڭ بارلىعى دەرلىك وسى ىندەتكە تاپ بولدى. جىلدان جىلعا، ايدان ايعا دەيىن مەديتسينانىڭ كۇشى شامامەن ناۋقاس سانى بىركەلكى جۇيەگە باعىتتالعان. كەنەت بىرنەشە ايدىڭ ىشىندە عانا كومەككە جۇگىنەتىن ادامدار سانى ەكى نەمەسە 3 ەسە ەمەس، بىرنەشە رەت وسەدى. البەتتە مۇندايعا قارسى تۇرۋ قيىن»، - دەيدى داۋرەن ابايەۆ.
پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سونداي- اق ستاتيستيكا بويىنشا پروبلەما بولعانىن جاسىرمادى. مۇنداعى باستى سەبەپ - مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ جۇمىس بولىگى بولعان فورماليزم.
«شىنىندا دا، پنيەۆمونيامەن اۋىراتىن ناۋقاستاردا كوروناۆيرۋس بويىنشا پ ت ر- تەست سىناعى تەرىس بولدى. وسىنىڭ نەگىزىندە ولار ستاتيستيكاعا ەنگىزىلمەدى. نەمەسە تاعى ءبىر مىسال - سيمپتومى بار جانە جوق دەپ ءبولۋ. تاعى دا، بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن اۋىرتپالىقتى ەسەپتەۋ ءۇشىن جاسالدى. ءبىراق سوڭىندا بۇل شەشىم ادامداردى شاتاستىرا باستادى. مەملەكەت باسشىسى بۇل جاعدايعا ارالاسىپ، ستاتيستيكانى بىرىكتىرۋدى تاپسىرۋىنا تۋرا كەلدى»، - دەيدى ول.
داۋرەن ابايەۆ ەلوردا كۇنىنە وراي اتىلعان وتشاشۋعا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى.
«كۇردەلى جاعدايدا ادامداردىڭ رۋحىن كوتەرگىلەرى كەلگەن. الايدا بۇل - ءدارى- دارمەك اۋرۋدان اۋىر بولىپ كەتكەن جاعدايمەن پارا- پارا بولىپ قالدى»، - دەيدى ابايەۆ.
پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىنىڭ جاريالانىمىندا ازاماتتاردىڭ قايىرىمدىلىعى تۋرالى دا ءسوز قوزعالعان ەكەن.
«قازىر كوپتەگەن ادام، ەرىكتىلەر، مەتسەناتتار، ەرىكتىلەر اۋرۋحانالارعا اقشا، ءدارى- دارمەك پەن قۇرال- جابدىقتاردى جيناۋ ءۇشىن ءتۇرلى اكسيالاردى جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل - قوعامدىق تۇرعىدا جۇمىلۋ. ەرىكتىلەر بۇكىل الەم بويىنشا بىرىگىپ، اۋرۋحانالارعا، ناۋقاستارعا، وسال ادامدارعا كومەك كورسەتۋدە. ءبىز، ارينە، كەز-كەلگەن ەرىكتىگە، ءاربىر كاسىپكەر مەن مەتسەناتقا، شەتتە قالماعان ءاربىر قامقور ازاماتقا شىن جۇرەكتەن ريزامىز. بۇل وتە مەيىرىمدى ادامدار. ماعان سەنىڭىز، ولار بۇنى بيلىكتى سوگۋ ءۇشىن جاسامايدى. مۇنىمەن مونيتوردا نە بولىپ جاتقانىن باقىلاپ وتىرعان جەلى جاۋىنگەرلەرى اينالىسۋدا»، - دەيدى داۋرەن ابايەۆ.
مەملەكەت ۇيىندە وتىرۋى ءۇشىن ادامداردى قالاي ماجبۇرلەي الادى؟ ايىپپۇل مەن قورقىتۋدان باسقا تاعى قانداي مەحانيزمدەر بار؟
«مەنىڭ ويىمشا، قورقىنىش - ءتيىمدى موتيۆاتور ەمەس. قالاي بولعاندا دا، ونىڭ ىقپالى ۇزاققا بارمايدى. مۇندا ماسەلە ساناعا، تارتىپكە، باسقا ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتە بولۋعا، بالكىم بۇل ءىشىنارا ءبىلىم مەن مادەنيەتكە قاتىستى. كوپتەگەن ازامات ءىس جۇزىندە قاجەتتى تالاپتاردى ورىندايدى، ماسكا كيەدى، قاشىقتىق پەن گيگيەنا نورمالارىن ساقتايدى. ەگەر بۇلاي بولماسا، ينفەكتسيا الدەقايدا كوپ تارايتىن ەدى. مۇنىڭ ءبارى وتە قيىن. ءبىزدىڭ ەلدىڭ جارتىسى ۇيىقتاپ، قالعانىنىڭ مەيرامحاناعا، كلۋبقا بارىپ، كاراوكەدە دەمالۋىنان ءبارىن كورۋگە بولار ما ەكەن. ەمەس. ءسىز قالاي دا ءومىر ءسۇرۋىڭىز كەرەك. دۇكەنگە بارىڭىز، جۇمىسقا بارىڭىز. كوپتەگەن ادامدار وسىنداي- اق جولمەن ۆيرۋس جۇقتىرادى. مەن قازاقستاندىقتاردىڭ جاعدايعا دەگەن تۇسىنىستىگىن بۇقارالىق تۇردە جوققا شىعارماس ەدىم»، - دەيدى داۋرەن ابايەۆ.
جازباسىنىڭ سوڭىندا ول پرەزيدەنتتىڭ اپپاراتقا باتىلدىق پەن كرەاتيۆتىلىك جەتىسپەيتىنىن اتاپ وتكەنىن ەسكە سالدى.
«شىنىندا دا، قازىر بولىپ جاتقان جاعداي - دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ماسەلەسى عانا ەمەس. باقىلاۋدىڭ بارلىق تۇتقالارىندا، سونىڭ ىشىندە يدەولوگيالىق قۇرالداردا دا ءمىن بارى بەلگىلى بولدى. كوپتەگەن ادامداردىڭ نورمالار مەن ەرەجەلەردى ساقتاماۋى، ۆيرۋستىڭ چيپى مەن تىكۇشاقتان ۋلى زات شاشۋ سياقتى ويسىز اڭگىمەلەرگە سەنۋى - بۇل قوعامدىق سانانىڭ ماسەلەلەرى. ءبىز پرەزيدەنتتىڭ ايتقان سوزدەرىنەن قورىتىندى شىعاردىق. بۇگىن بىزگە اقىل- وي يدەولوگياسى قاجەت. ەلەستەرمەن قوشتاسىپ، ناقتى جاعدايدى ءبىزدىڭ يدەولوگتارمەن ۇيلەستىرەتىن ۋاقىت جەتتى. مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ كۇشپەن بارلىعىن وتاندى سۇيىسپەنشىلىككە، بىرلىك پەن ىنتىماقتاستىققا شاقىراتىنداي بولماۋى كەرەك. ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ شىنايى پاتريوتيزمى - بۇل ەڭ ۇزدىك يدەولوگيا»، - دەپ ءتۇيدى داۋرەن ابايەۆ.
