جاپونيا ىندەتپەن قالاي كۇرەسىپ جاتىر - توكيوداعى قانداس دارىگەر ابدىبەك قاليبەكپەن سۇحبات
توكيو قالاسىنداعى Juntendo ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينالىق كلينيكا پروفەسسورىنىڭ اسسيستەنتىمەن سۇحباتتى قازاقپارات وقىرمانىنا ىقشامداپ بەرىپ وتىرمىز.
«جاپونيادا وتە قىزىق جاعداي بولىپ جاتىر. بىزدە كارانتين ەنگىزىلگەن جوق. ۇكىمەت تاراپىنان ناۋرىز ايىنان باستاپ شەكتەۋ قويىلمادى. ءبىراق مەيرامحانالار، مادەنيەت ورتالىقتارى، كىتاپحانالار سەكىلدى ادامدار كوپ جينالاتىن ورىندار ءساۋىر ايىنىڭ 7 نەن باستاپ ەكى ايعا جابىلدى. ءبىر ايدىڭ الدىندا ول شەكتەۋ توقتادى. ول جارلىقتى ءبىر-ەكى سوزبەن ءتۇسىندىرۋ قيىن. جاپونيا مەملەكەتىندە مەملەكەتتىك تە، جەكە دە كلينيكالار كوپ. جارلىقتىڭ تۇسۋىنە بايلانىستى بارلىق كلينيكا، مەديتسينالىق ورتالىق كوروناۆيرۋسقا تويتارىس بەرمەي، قايتارۋ كەرەك دەگەن قاعيداتتا بولدى»، - دەيدى ابدىبەك قاليبەك ءسوز باسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا العاش كوروناۆيرۋسپەن بەتپە-بەت كەلگەن كەزدە جاپونيانىڭ ونىمەن كۇرەسەرلىك تاجىريبەسى بولماعان. وسىنىڭ سالدارىنان ءبىرشاما ادامنان ايىرىلىپ قالدىق دەيدى دارىگەر.
«جاپونيانىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى حاتتامالارى ءپىسىپ-جەتىلىپ كەلە جاتىر. قازىر بىزدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋ دەگەن ءازىر ماڭىزدى بولماي قالدى. ماڭىزدىسى - جۇقتىرعان ادامدارعا تەزىرەك دياگنوستيكا قويۋ، جاعدايىنىڭ ناشارلاپ كەتپەۋىنە جول بەرمەۋ. كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ جاعدايى اۋىرلاپ كەتسە وتە كۇردەلى كۇيگە اپارادى. سوڭعى ءبىر ايدا ك ۆ ي جۇقتىرعانداردىڭ جاعدايىن اۋىرلاتپاي، بەتىن بەرى قاراتىپ جاتىرمىز»، - دەيدى قانداسىمىز.
جالپى ونداعى حالىق تازالىققا وتە قاتتى ءمان بەرەدى ەكەن. ماسەلەن ابدىبەكتىڭ بالاباقشاعا باراتىن ۇلى ءبىر كۇنى كيگەن كيىمىن ەكىنشى كۇنى كيمەيتىن كورىنەدى. كۇنشىعىس ەلىندە بالاباقشادان باستاپ بالانى تازالىق ساقتاۋدى قاتتى قاداعالايدى. ىندەت كەلگەن كەزدە بۇل تالاپ ءتىپتى دە كۇشەيە تۇسكەن. قازىرگى ۋاقىتتا جاپون حالقى 1 مەترلىك الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاۋعا مىندەتتى. كوشەدە ماسكاسىز جۇرگەندەرگە 2 ماسكادان تەگىن بەرىلەدى. ابدىبەك قاليبەكتىڭ ايتۋىنشا پاندەميا جۇمىس ورىندارىنىڭ ءبارىن توقتاتىپ تاستاعان ۋاقىتتا جاپونيا ۇكىمەتى ءار ادامعا 1 مىڭ دوللاردان الەۋمەتتىك تولەماقى بەرىپتى. وتباسىندا ءتورت ادامى بار ابدىبەك 4 مىڭ دوللار العانىن ايتادى.
«2020-جىلعى جازعى وليمپيادا جاپونيادا ءوتۋى كەرەك بولعانىن بىلەسىزدەر. ءبىراق الەمدەگى ىندەتكە بايلانىستى وليمپيادا ويىندارى كەيىنگە شەگەرىلدى. ەگەر كەلەسى جىلى دا ويىندار وتپەي قالاتىن بولسا پاندەميانىڭ ەكونوميكالىق سالدارىن ەڭ قاتتى شەككەن جاپونيا مەملەكەتى بولايىن دەپ تۇر. قازىرگى ۋاقىتتا انگليا باس بولىپ، ۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى شىعارعالى جاتىر. وسىدان ءبىر اپتا بۇرىن 2020-جىلدىڭ قازان ايىنا دەيىن ۆاكتسينانى شىعارىپ قويۋ تۋرالى حابارلاما تاراتتى. بۇل باعىتتاعى جۇمىسقا ينۆەستيتسيا سالعان، يتاليا باستاعان ەۋروپانىڭ 3-4 مەملەكەتى بار. ەڭ الدىمەن كەزەك سولارعا تيەدى. جاپونياعا ۆاكتسينانىڭ كەلىپ قالۋ ىقتيمالدىعى - كەلەر جىلدىڭ ناۋرىزى دەگەن بولجام بار. ءبىراق تىكەلەي قازاقشاعا اۋدارعان كەزدە «شيكى ۆاكتسينا» مەن «دنك ۆاكتسيناسى» دەگەن بولادى. دنك ۆاكتسيناسىنا قاتىستى ون شاقتى زەرتتەۋ ورتالىعى جاپپاي كۇن- ءتۇنى كلينيكالىق تەستتەردى جاساۋدا. قازىرگى دەرەكتەرگە قاراساق، انگليا ءبىرىنشى بولىپ الەمگە ۆاكتسينا ءوندىرىپ شىعاراتىن سەكىلدى. ەگەر ۆاكتسينانى قازان ايىنان باستاماساق كەلەسى جىلدىڭ وسى ۋاقىتىندا دۇنيەدەگى ءۇش ادامنىڭ بىرەۋى وسى ۆيرۋستان وپات بولۋى مۇمكىن»، - دەدى ول.
ابدىبەك قاليبەك وسىدان ەكى جىل بۇرىن ۆەتنامدا بولعان ەكەن. ونداعى ەلدىڭ كوروناۆيرۋستى ەڭسەرىپ كەلە جاتقانىنا الدىمەن ءتارتىپ سەبەپ ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
«ۆەتنام ءبارىمىزدى تاڭ قالدىرىپ وتىر. سوۆەت كەزىندە سىزدەرگە تۋبەركۋلەزگە قارسى ۆاكتسينا سالىناتىنىن بىلەسىزدەر. كەزىندە مۇنداي ۆاكتسينا جاپونيادا دا سالىناتىن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا تۋبەركۋلەزدىڭ ۆاكتسيناسى سالىنعان ادامداردىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى يممۋنيتەتتى كۇشتى بولاتىن كورىنەدى. ءارقالاي اڭگىمە بار. قازاقستاندى ەكى-ءۇش اي بولدى باقىلاپ وتىرمىن. پاندەميا باستالعاندا قازاقستاندا بىردە-ءبىر ادام تىركەلمەگەن ەدى. بۇكىل دۇنيەدە تىركەلىپ بولعاننان كەيىن عانا قازاقستاندا جۇقتىرعاندار العاش پايدا بولا باستادى. ۆيرۋستىڭ قاشان كەتەتىنى كىم بىلەدى؟ بىرەۋلەر 2024 جىل دەيدى. بىرەۋلەر كوروناۆيرۋس ادامعا ماڭگى جابىستى دەگەندى ايتادى. ءبىر قيىنى بۇل ۆيرۋس ءورشيتىن كەزەڭدى تاڭدامايدى. وسىلاي بولا بەرەتىن بولسا، ۆاكتسينا شىقپاسا قيىن جاعدايدا قالامىز»، - دەيدى ول.
تۇماۋدان جاپونيادا جىل سايىن 10-15 مىڭ ادام كوز جۇمادى. ابدىبەكتىڭ سوزىنشە كوروناۆيرۋس العاش جاپونيادا تىركەلە باستاعان كەزدە ونداعى ماماندار بۇل تۇماۋدان قاۋىپتى ەمەس ويلاعان ەكەن.
«كوروناۆيرۋسقا ءبىز العاش جەڭىل قاراپ قالدىق. وكپە قابىنىپ، قاۋىپ بارىنا كوزىمىز جەتكەننەن كەيىن حاتتاماعا سايكەس ادامداردى ەمدەپ جاتىرمىز»، - دەيدى ول.
