ساياسي جۋرناليستيكا ءولدى - الەمدىك باسپا سوزگە شولۋ

مي دەنە جاتتىعۋىنان دا شارشايدى - Current Biology

فيزيكالىق جاتتىعۋ ميدى وي ەڭبەگىنەن كەم شارشاتپايدى. اتلەتتەرگە جاسالعان تاجىريبە بارىسىندا عالىمدار سپورتشىلاردىڭ ميى فيزيكالىق جاتتىعۋدان كەيىن دە شارشايتىنىن انىقتاعان. زەرتتەۋ تۋرالى ماقالا Current Biology جۋرنالىندا جاريالاندى.

«زەرتتەۋدى سپورتشىلاردى وليمپيادا ويىندارىنا دايىندايتىن ماماندارى بار فرانتسيانىڭ ۇلتتىق سپورت ينستيتۋتىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى جۇرگىزگەن. عالىمدار انىقتاعانداي، سپورتشىلار كوپ جاتتىققاننان كەيىن قاتتى شارشاپ، اعزالارى قايتا قالپىنا كەلە الماعان. عالىمدار مۇنىڭ سەبەبى ميدىڭ شارشاۋىنان بولۋى مۇمكىن بە دەگەن سۇراققا جاۋاپ تابۋ ءۇشىن وسى زەرتتەۋدى جۇرگىزگەن»، دەپ جازادى باسىلىم.

اۆتوردىڭ ايتۋىنشا، زەرتتەۋگە 37 سپورتشى قاتىسقان. ولاردىڭ ورتاشا جاسى 35 جاستى قۇراعان.

«زەرتتەۋگە قاتىسۋشىلار ەكى توپقا بولىنگەن ءبىرىنشى توپتاعىلار قالىپتى رەتتىلىكپەن جاتتىقسا، ەكىنشى توپ كۇردەلى جاتتىعۋعا كىرىسكەن. ناتيجەسىندە عالىمدار كۇردەلى جاتتىعۋ جاساعان توپتىڭ مي باعاناسىنداعى بەلسەندىلىك تومەندەگەنىن انىقتاعان. قاتتى شراشاعان اتلەتتەردىڭ مي بەلسەندىلىگى قاتتى وي ەڭبەگىمەن اينالىسقان ادامدارداعىداي تومەندەپ كەتكەن»، دەپ جازادى باسىلىم.

ساياسي جۋرناليستيكا ءولدى - The American Conservative

«ۆاشينگتون پوستتىڭ» وچەركيسى ماكس بۋت ونسىز دا تانىمال اقيقاتتى مويىندادى: دجەففەرسون ايتقانداي ادال، قوعامدى اقپاراتتاندىراتىن جۋرناليستيكا قازىر جوق. تەك حالىققا جالعان فاكتى مەن وتىرىك اقپارات ايتاتىن جازعىشتار عانا قالدى»، دەپ جازادى The American Conservative باسىلىمى.

اۆتوردىڭ جازۋىنشا، بۇگىندە وسەك فاكتىگە اينالىپ جاتىر.

«بۇگىنگى كۇنى ەڭ كوپ تالقىلانىپ جاتقان نارسە - ترامپتىڭ بيزنەسى. جۋرناليستەر بۇل تۋرالى كوپ جازادى. ترامپتىڭ بيزنەسىنە قاتىستى وسەكتىڭ بارلىعى ەش دالەلسىز بولسا دا باسىلىمداردا جاريالانادى. مىسالى، باراك وباما پرەزيدەنت كەزىندە جازعان كىتاپتارى ءۇشىن 15,6 ميلليون دوللار قالاماقى العان. يناۋگۋراتسياعا ەكى اپتا قالعاندا وباما باسپامەن كەلىسىمشارتتى قايتا جاساپ، جاڭا قىزمەتىنەن بارىنشا پايدا تابۋعا تىرىسقان. وبامانىڭ كىتابى قىتايدا جاقسى ساتىلدى. ول جاقتا باسپا ءىسىن ۇكىمەت باقىلايتىنىن ەسكەرسەك، وبامانى قىتاي كوممۋنيستەرىنەن اقشا الدى دەپ ايىپتاۋعا بولادى. تۋرا وسىلايشا ترامپتىڭ دا بيزنەسى بولۋى زاڭدى جانە پرەزيدەنتكە زاڭمەن باسقا جولمەن اقشا تابۋعا تىيىم سالىنباعان. ءبىراق، ەشكىمدە ەتيكالىق سۇراق تۋىندامادى»، دەپ جازادى اۆتور.

ونىڭ ايتۋىنشا، وباما مەن ترامپتىڭ جاعدايى ۇقساس بولسا دا، جۋرناليستەر ەكى ءتۇرلى ارەكەت ەتكەن. مۇنىڭ سەبەبى - بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دەموكراتتارمەن قاۋىپتى ويىنعا كىرىسكەن.

«ماكس بۋت پەن سول سياقتى ادامدار ماماندىعىن اۋىستىرىپ العان. ولار ءۇشىن جۋرناليستيكا - قارسىلىق، شاعىمدانۋ، ارانداتۋ. مىنە، دەموكراتيا تۋرا وسىلاي ولەدى»، دەپ جازادى اۆتور.

رەسەي ينتەرنەتى بۇكىل الەمنەن وقشاۋلانا ما؟ - Forbes

«بيىل رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين رەسەي ينتەرنەتى تۋرالى زاڭعا قول قويدى. بۇل زاڭ مەملەكەتتىڭ كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمىن قورعاۋعا باعىتتالعان. ال سىنشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل رەسەيدى سىرتقى الەمنەن الشاقتاتۋ ماقساتىندا جاسالىپ جاتقان ارەكەت»، دەپ جازادى Forbes باسىلىمى.

اۆتور زاڭ جوباسىن تانىستىرۋ كەزىندە ونىڭ ءىس جۇزىندە قالاي جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا قاتىستى داۋ تۋىنداعانىن جازادى.

«ۇكىمەت بۇل زاڭنىڭ ماقساتى رۋنەتتىڭ تۇراقتىلىعىنا، قاۋىپسىزدىگىنە جانە تۇتاستىعىنا تونگەن قاۋىپتىڭ الدىن الۋ ەكەنىن ايتتى. وسىلايشا زاڭ جوباسىن جاساۋشىلار ينتەرنەت ترافيكتى حالىقارالىق سەرۆەرلەردەن رەسەي جەرىندەگى سەرۆەرلەرگە اۋىستىرۋ جۇيەسىن قۇرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. بۇل قازىرگى جۇيەگە قاۋىپ تونگەندە عانا جاسالادى دەپ كۇتىلگەنىمەن، ناقتى ەشتەڭە ايتىلمادى»، دەپ جازادى اۆتور.

«اتالعان جۇيە قاراشا ايىندا ىسكە قوسىلا باستايدى. Freedom On The Net زەرتتەۋىنە سەنسەك، رەسەيلىك ينتەرنەتتەگى بوستاندىق سوڭعى التى جىلدا كەمىپ كەتكەن. وعان ۇكىمەتتىڭ Telegram مەسسەندجەرىن بۇعاتتاۋ ارەكەتى، سونىمەن قاتار ونلاين انونيمدىلىك پەن تسەنزۋرانى كۇشەيتۋ تۋرالى زاڭدار جاساۋ تۋرالى ۇسىنىستارى اسەر ەتكەن الداعى ۋاقىتتا دا بۇل جاعداي جاقسارا قويمايدى»، دەلىنگەن ماقالادا.

ەۋروپادان جوعالعان كونتينەنت تابىلدى - CNN

«عالىمدار جەر استىنان جوعالعان كونتينەنت تاپتى جانە بۇل اتلانتيدا ەمەس»، دەپ جازادى CNN. باسىلىمنىڭ حابارلاۋىنشا، گرەنلانديامەن بىردەي كونتينەنت ۇلكەن ادريا دەپ اتالادى.

«ول سولتۇستىك افريكادان بولىنگەن، ءبىراق 140 ميلليون جىل بۇرىن وڭتۇستىك ەۋروپا استىندا قالعان»، دەپ جازادى اۆتور. ونىڭ ايتۋىنشا، عالىمداردىڭ زەرتتەۋى Gondwana Research جۋرنالىندا جاريالانعان.

كونتينەنتتەردىڭ ەۆوليۋتسياسىن تاۋ جوتالارىنىڭ ەۆوليۋتسياسى كورسەتەدى.

«ءبىز زەرتتەگەن كوپتەگەن تاۋ جوتالارى 200 ميلليون جىل بۇرىن سولتۇستىك افريكادان ءبولىنىپ كەتكەن كونتينەنتتەن شىققان»، دەيدى عالىمدار. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ۇلكەن ادريانىڭ كوپ بلىگى سۋ استىندا قالعان.

ايتا كەتۋ كەرەك، جوعالعان كونتينەنتتەر بۇرىن دا تابىلعان. 2017 -جىلى قاڭتاردا عالىمدار گوندۆان ەجەلگى سۋپەركونتينەنتىنىڭ بولىگىن تاپقان ەدى.

عالىمدار، PR- مەنەدجەرلەر، اكەسى: گرەتا تۋنبەرگتىڭ ارتىندا كىم تۇر؟ - Focus

«نيۋ-يوركتە سويلەگەن سوزىنەن كەيىن گرەتا تۋنبەرگ قوعامدى ەكىگە ءبولدى. ءبىرى Fridays for Future قوزعالىسىنىڭ باستاماشىسىن جاقسى كورسە، ءبىرى جەك كورەدى. ءبىراق ول ءوز ءىسىن جوعارى كاسىبيلىكپەن اتقارىپ جۇرەنىنە ەشكىم كۇمان كەلتىرمەيدى. ءبىراق ول بۇنى قالاي ىستەيدى جانە ونىڭ كومانداسىندا كىمدەر بار؟»، دەپ جازادى Focus باسىلىمى.

اۆتور نەبارى 16 جاستاعى قىزدىڭ كوپتەگەن حالىقارالىق جيىنداردا ءسوز سويلەگەنىن ەسكە الادى جانە ونىڭ سوڭعىسى ب ۇ ۇ كليمات سامميتىندە بولعانىن جازادى.

«مۇنىڭ ءبارىن جاس ءوسپىرىم قىز ءوزى جالععىز ىستەپ جۇرمەگەنى انىق جانە كليماتتى قورعاۋ ءۇشىن كۇرەستە وعان كومەكتەسەتىن ادامدار بار»، دەي كەلە اۆتور گرەتانىڭ قاسىندا ۇنەمى اكەسى، شۆەد اكتەرى سۆانتە تۋنبەرگ جۇرەتىنىن ايتادى. AFP اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، تۋنبەرگكە كليماتتى قورعاۋ سالاسىنا ماماندانعان Climate Nexus جانە GSCC قولداۋ كورسەتەدى. سونداي-اق تۋنبەرگكە كومەكتەسۋشىلەر اراسىندا بىرنەشە عالىم بار.

«كليماتتىق وزگەرىستەردى زەرتتەيتىن يوحان روكسترەم، كليماتولوگ شتەفان رامشتورف جانە كيەۆين اندەرسون دا گرەتاعا قول ۇشىن سوزادى. ولار گرەتاعا ءوز سوزىندە ايتاتىن دەرەكتەر مەن سانداردىڭ، فاكتىلەردىڭ دۇرىس بولۋىن قاداعالاپ، كەڭەس بەرەدى»، دەپ جازادى اۆتور.

ونىڭ جازۋىنشا، گرەتامەن اتى قاتار اتالاتىن تاعى ءبىر ادام - بيزنەسمەن ينگمار رەنتسحوگ. ول العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قىزدى بايقاپ، ول تۋرالى فەيسبۋكتە پوست جازعان. وسىعان بايلانىستى گرەتانى ونىڭ كومپانياسىنىڭ PR- ويىنشىعى دەپ ايىپتاۋشىلار كوپ بولدى. دەگەنمەن، بۇل ايىپقا قارسى دالەل كەلتىرمەدى.

اۆتور: ايكۇمىس بولاتبەك