يرانداعى ءىرى قالانىڭ ءبىرى جويىلۋ الدىندا تۇر

جۋىردا عانا جەرگىلىكتى بيلىك يسفاحان شاھارىن جابۋعا ءماجبۇر بولدى. وعان اۋا مەن سۋدىڭ شامادان تىس لاستانۋى سەبەپ بولعان.

 مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ەگەر بيلىك ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋگە كۇش سالماسا، الداعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە يراندىقتاردىڭ جارتىسىنان استامى ءوز ۇيلەرىن تاستاپ كەتۋىنە تۋرا كەلەدى. قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى يراننىڭ ءىرى قالالارى ءۇشىن وزەكتى ماسەلە بولىپ تۇر. ءبىراز جىل بۇرىن يسفاحان اكىمشىلىگى قالانى تۇتاستاي جاۋىپ، تۇرعىنداردى وزگە ەلدى مەكەندەرگە كوشىرگەن. بۇعان اۋانىڭ لاستانۋى سەبەپ بولعان ەدى. ماماندار ەكولوگيالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ، قوقىس پەن گازدىڭ تىم كوپ مولشەرىنەن تەگەرانعا دا تاپ وسىنداي قاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن انىقتادى. قالدىقتاردى وڭدەيتىن قۇرال- جابدىقتى جاڭعىرتۋ، بەنزين ساپاسىن ارتتىرۋ، ۆەلوسيپەدتەرمەن جۇرۋگە ىنتالاندىرۋ جانە قالالاردى كوگالداندىرۋ - بۇل ەل بيلىگىنىڭ وسى باعىتتا قابىلداعان العاشقى شارالارى.

موحاممادرەزا اشرافي، قورشاعان ورتانى قورعاۋ بويىنشا ساراپشى:

 - مەملەكەت جىبەرگەن قاتەلىكتەرىن تۇزەتۋگە بار كۇشىن سالىپ جاتىر. ءبىراق ءبىر جارلىقپەن ادامنىڭ كولىگىن ۆەلوسيپەدكە اۋىستىرۋعا نەمەسە زاۋىت قالدىقتارىن تەڭىزگە تاستاتپاۋعا كوندىرە المايسىڭ. ۇكىمەت قابىلداعان سوڭعى شارا - كارىز جۇيەسىنىڭ سۋىن تازارتىپ، قايتا قولدانۋ بولىپ تۇر. بۇل كوپتەگەن ەلدەردە قولدانىلاتىن تاجىريبە. الدىمەن ءبىز قايتا وڭدەلگەن سۋدى ءىشۋ ءۇشىن ەمەس، تۇرمىستىق ماقساتتا ىدىس نەمەسە كىر جۋۋعا پايدالانۋدى كوزدەپ وتىرمىز.

اۋىز سۋ تاپشىلىعى يرانعا تونگەن تاعى ءبىر قاتەرگە اينالۋى ىقتيمال. ەگەر بۇگىندە ۇكىمەت لاستانعان سۋ قويمالارىن تازارتۋدى قولعا الماسا، الداعى ۋاقىتتا ەل تۇرعىندارىنىڭ % 70- ءى، ياعني 50 ميلليونداي ادام ەلدەن كەتۋى مۇمكىن.

 اليرەزا اكبارزادە، بيولوگيالىق عىلىمدار دوكتورى:

 - يراننىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەسەنىڭ تۇپكى تامىرى تاريحتا جاتىر. تەگەران قالاسىن جوبالاعاندا ارحيتەكتورلار مۇندا وسىنشاما كوپ حالىق تۇراتىنىن ويلاماعان. كوگالدى اۋماقتىڭ جوقتىعى، سۋ تاپشىلىعى، كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ ناشار جاعدايى - بۇل تەگەران عانا ەمەس، ەلدەگى بۇكىل ءىرى قالالارعا قاتىستى ماسەلە. بۇل جاعداي ۋاقىت وتكەن سايىن اسقىنىپ بارادى. كەيىنگى ۋاقىتتا تەگەراندا ەكى ءىرى قوقىس وڭدەيتىن زاۋىت سالىندى. ونىڭ ءبىرى جەرگىلىكتى ەلەكتر ستانسامەن بايلانىستى. كۇنىنە 200 توننادان استام قوقىس جاعىپ، 3 مەگاۆاتت ەنەرگيا وندىرەدى.

بيلىك وكىلدەرىنىڭ مالىمدەۋىنشە، 2020 -جىلعا دەيىن قالالاردىڭ گازدان لاستانۋ ماسەلەسى شەشىلۋى ءتيىس. ال ەكولوگتار پوليەتيلەن قاپشىقتارىن پايدالانباۋعا شاقىرىپ اۋرە. ءبىراق باتىس ەلدەرىنەن ءبىر ايىرماشىلىعى - يران وكىمەتى بۇل ماسەلەگە ەشقانداي كوڭىل ءبولىپ وتىرعان جوق.

www.24.kz