شىعىس قازاقستاندا قۇتقارۋشىلار تاسقىنمەن قالاي كۇرەسىپ جاتىر

مارات سماقوۆ، زىريانا اۋدانىنداعى №3 ورتتەن قۇتقارۋ ءبولىمى:

«31 - ناۋرىز كۇنى زۋبوۆ كەنتىنە بۇقتىرما وزەنى قاۋىپ توندىرگەن بولاتىن. تاڭعى ساعات 8.00-دە سوندا بولدىق. تاسقىننىڭ اعىنى قاتتى ەدى. ۇيلەرگە جاياۋ جەتۋ مۇمكىن ەمەس. تۇسكە دەيىن 3 كوشەنىڭ تۇرعىندارىن قۇتقاردىق. ءبىر ۇيدەن ەكى بالاسى مەن ايەلدى ءوزىم جالعىز الىپ شىعۋعا تۋرا كەلدى، ادام جەتىسپەي جاتقان. تۇستەن كەيىن اۋدان ورتالىعىنا قايتىپ، «ەسكى قالاداعى» تۇرعىنداردى قۇتقاردىق. مۇنداعى سۋدىڭ تەرەڭدىگى 3 مەترگە دەيىن جەتەتىن. ءبىر قاريانىڭ ۇيىنە كەلسەم، سۋ تەرەزەدەن اسىپ كەتكەن ەكەن. ءوزى جىلاپ ءجۇر. ۇيدەن شىعۋدان باس تارتتى. ارەڭ دەگەندە كوندىرىپ، ارقالاعان قالپى سىرتقا بەتتەگەندە جەرتولەگە ءتۇسىپ كەتتىك. بەلۋاردان كەلەتىن سۋدان اياقتىڭ استى كورىنبەي قالعان عوي. سۋ العاش كىرگەندە قاريا جەرتولەنىڭ قاقپاعىن اشىپ تاستاعان ەكەن. قۇداي وڭداپ، ەكەۋمىز دە جاراقات الماپپىز. سول كىسىنى قۇتقارۋعا 30 مينۋتتاي اينالدىم.

 ادامداردى الىپ شىققاننان كەيىن ءۇي حايۋاندارىن قۇتقارامىز. سونداي ءساتتىڭ بىرىندە اياعىمنان ءيت قاۋىپ الدى. رەزەڭكە ەتىكتەن ءتىسى وتپەدى قايتا. تاعى ءبىر ءۇيدىڭ تۇرمىستىق تەحنيكاسى ءبىر اپتا بۇرىن نەسيەگە الىنعان ەكەن. كوزدەرىنشە سۋ استىندا قالدى. كەيبىرەۋلەردىڭ 2-3 ميلليون تەڭگەگە نەسيەگە العان كولىكتەرى سۋعا كەتتى. تەك ەرتەڭىندە سۋدان شىعارىپ جاتتى. تەحنيكا بارۋى مۇمكىن بولماعان ۇيلەرگە قايىقپەن جەتىپ، ادامداردى شىعاردىق. نەشە ۇيدەن نەشە ادامدى شىعارعانىمىز ەسىمدە جوق. ونى سانايتىن ۋاقىت قايدا؟ قازىر دە سول اپاتتىڭ سالدارىن جويۋمەن شۇعىلدانىپ جاتىرمىز»، - دەيدى ول.

نۇرلان كىشىبايەۆ، اياگوزدەگى №50 ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمىنىڭ قاراۋىل باستىعى:

«ءبىزدىڭ ءبولىم اياگوزدەگى قۇتقارۋ جۇمىستارىنا باستان- اياق قاتىستى. ەڭ ءبىرىنشى توقسانعازين جانە باراق باتىر كوشەلەرىندەگى تۇرعىنداردى كوشىرۋ تۋرالى تاپسىرما ءتۇستى. ءبولىم باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەرجان ورتبايەۆ بارىمىزگە قىسقاشا نۇسقاۋ بەرىپ، مىندەتتەرىمىزدى پىسىقتادى. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە جارىمجاندار مەن جۇكتى ايەلدەر، بالالار مەن نازىك جاندىلار شىعارىلدى. ەڭ سوڭىندا عانا ەر ادامدارى قۇتقاردىق.

تاسقىننىڭ العاشقى كۇنى «112» نومەرىنە 70-تەن استام قوڭىراۋ ءتۇستى. كولىك قوزعالىسى قيىنداعاندىقتان، اراسى ءبىر شاقىرىم بولاتىن كوشەلەردىڭ ورتاسىندا جاياۋ جۇگىرىپ جۇردىك. قاربالاس كەزىندە ءبىر تۇرعىننىڭ سۋعا كەتكەنى تۋرالى دابىل جەتتى. ءبىز بارعان كەزدە كورشىلەرى قۇتقارىپ العان بولىپ شىقتى. ال ءبىر قاريا ۇمىت قالعان ءدارىسى ەسىنە ءتۇسىپ، ۇيىنە قايتا كىرمەكشى بولعان. ءبىزدىڭ ايتقانىمىزعا كونبەگەن سوڭ ۋچاسكەلىك پوليسيانى شاقىرىپ، ۇيىنەن ارەڭ الىپ شىقتىق. وزگە وڭىرلەردەن كومەك كەلىپ جەتكەنشە 24 قۇتقارۋشى جۇردىك. ءبىزدىڭ جەتپەي جاتقانىمىزدى كورگەن تۇرعىندار دا جاپپاي كومەككە جۇگىردى. 400 ادامدى ءبىز عانا قۇتقارىپ قالۋىمىز مۇمكىن ەمەس ەدى. ءبىزدىڭ ەڭبەگىمىز كورىنبەي قالسا كەرەك، «توتەنشە جاعداي قىزمەتى قايدا قاراپ وتىر» دەگەنگە ساياتىن وكپە- رەنىشتەر دە ايتىلىپ جاتتى. ەڭ باستىسى ادام شىعىنى بولعان جوق. ەسىمىزدى ەندى جيىپ جاتىرمىز».

 داۋرەمبەك مۇحاماتجانوۆ، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان جىبەرىلگەن بولىمشە كومانديرى:

 «العاشىندا بۇل جاق سۋىق سياقتى كورىنگەن، كەيىن ۇيرەنىپ كەتتىك. ءبىزدىڭ بولىمشەدە 26 ادام بار. باسىندا گلۋوبوكە اۋدانىنىڭ پروگرەسس اۋىلىنداعى اپات سالدارىمەن كۇرەسسەك، قازىر زىريان قالاسىندا ءجۇرمىز. مۇندا كەلگەنىمىزگە 4 كۇن بولدى. پروگەرسسكە جەتكەندە تۇرعىندار قۇتقارىلىپ قويعان ەكەن. ءبىز ۇيلەردى سۋدان سورعىتتىق. باسپاناسىن تۇبىرىمەن شايىپ كەتكەن ادامداردى كوردىك. جانىڭ اشيدى. بۇگىن تاڭەرتەڭ پروگرەسس اۋىلىنىڭ اكىمىمەن سويلەستىم. سۋ قايتىپ، ادامدار ۇيلەرىنە ورالىپ جاتقان كورىنەدى. مەكتەپتەگى ۋاقىتشا باسپانادا ەشكىم قالماپتى. كەيبىر تۇرعىندار قوڭىراۋ شالىپ، العىستارىن ايتىپ جاتىر. زىريان اۋدانىندا دا تەك اپات سالدارىن جويۋعا قاتىسىپ جاتىرمىز. جۇزدەگەن ادامدى جەرگىلىكتى ماماندار مەن اكىمدىك وكىلدەرى ءوز كۇشتەرىمەن قۇتقارعان ەكەن. مۇنداعى ۇيلەردىڭ جاعدايى ءالى اۋىر. كەيبىر جەرلەردە سۋ ءۇيدىڭ شاتىرىنان اسىپ كەتكەن».

نۇرلان كيىكپايەۆ، شەمونايحا اۋدانىنىڭ ۆەرح- ۋبا اۋىلىنداعى ءورت ءسوندىرۋ بەكەتىنىڭ باسشىسى:

«كوزليحا وزەنىنىڭ بۇلاي تاسىعانىن كونەكوز قاريالار 50 جىل بۇرىن كورىپتى. قاراماعىمداعى ءۇش اداممەن بىرگە 48 اۋىلداسىمىزدى قۇتقاردىق. ونىڭ جەتەۋى - بالا. تاسقىننىڭ قاتتى بولعانى سونشا، ارنايى تەحنيكادان باسقا كولىكتەر جۇرە الماي قالدى. ءبىز ءورت سوندىرگىش ماشينامەن قاتىنادىق. جاستاۋ ادامدار جىلدام قيمىلداپ، ايتقانىمىزدى ەكى ەتپەي ورىندادى. ال ەگدەلەۋ ادامدار اپات سالدارىن وتە اۋىر قابىلدايدى ەكەن. ونداي كەزدە پيسحولوگتىڭ رولىنە ەنۋگە تۋرا كەلەدى. ەگدە ادامداردى ءبىزدىڭ بيىك كولىككە وتىرعىزۋدىڭ ءوزى قاۋىپتى ەدى. اكىمدىكتەن جەڭىل كولىك الدىرىپ، وعان دەيىن ارقالاپ اپاردىق. ادامداردى امان الىپ شىققان سوڭ، مۇلىكتەرىن سۋ تيمەيتىندەي ەتىپ جينادىق. ەڭ قاجەت دەگەن كيىم- كەشەگى مەن ازىق- تۇلىگىن ۋاقىتشا باسپاناسىنا جەتكىزىپ بەردىك. كەيبىر كىسىلەردىڭ بارام دەگەن تۋىسى ۇيىندە جوق بولىپ شىعىپ، باسقا مەكەنجايعا تاسىدىق. ءبىر ءۇيدىڭ سيىرى جاڭادان تولدەگەن ەكەن. جان- جاقتاپ ءجۇرىپ قۇرعاق جەرگە كوتەرىپ اپاردىق. قازىر كوزليحا ارناسىنا ءتۇستى. قاۋىپتىڭ بەتى بەرى قارادى ما دەپ وتىرمىز».

ايتا كەتەيىك، بۇگىن زىريان اۋدانىنا بارعان وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ جاعداي تۇراقتالىپ، سۋ دەڭگەيىنىڭ تۇسكەنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداعى توعىز ەلدى مەكەندە سۋدىڭ بەتى قايتىپ، وزەندەر ارناسىنا تۇسكەن.

«ەندى كاتون- قاراعاي اۋدانىنداعى سەننوە ەلدى مەكەنى اۋماعىندا مۇز كەپتەلىسى تۋىنداۋ قاۋپى بار. دانيال احمەتوۆ ونداعى مۇز جارۋ جۇمىستارىن ەرتەڭ باستاۋدى تاپسىردى. جالپى، اپتا سوڭىنا قاراي وبلىستا اۋا تەمپەراتۋراسى تەمپەراتۋرا 17 گرادۋسقا دەيىن كوتەرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. سول سەبەپتى ايماقتى سۋ الۋ قاۋپىنىڭ كەزەكتى تولقىنى باستالۋى ىقتيمال. ونىڭ الدىن- الۋ شارالارىنا جەرگىلىكتى بيلىك بارىنشا دايىندىق جۇرگىزۋدە» - دەيدى اكىمنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.

اۆتور: ەسىمجان ناقتىباي