يوردانيا پاتشايىمى: يسلام پارانجا كيۋگە ماجبۇرلەمەيدى
پاتشايىم رانيا ءساندى كيىم كيىنىپ، قوعامدىق جانە قايىرىمدىلىق جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاسۋى ارقىلى يسلام اراب ەلدەرىندەگى ايەلدەر تۋرالى بارلىق اڭىزداردىڭ تاس- تالقانىن شىعاردى. الەمنىڭ وزگە ەلدەرىنىڭ حالقى اراب ايەلدەرى پارانجا كيىپ، ءوز ەلدەرىنىڭ قوعامدىق جانە ساياسي ومىرىنە ارالاسۋىنا ەش قۇقىعى جوق دەپ سانايتىندىعى بەلگىلى.
رانيانىڭ قوعامدىق قىزمەتى، ونىڭ ىشىندە ايەلدەر قۇقىعىن قورعاۋى، كيىم كيۋدەگى تالعامى مەن قالاۋى دا الەمدىك باسپا ءسوزدىڭ نازارىن ءجيى وزىنە اۋدارادى. ول 1970 -جىلدىڭ 31 - تامىزىندا كۋۆەيتتە دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى بالالار دارىگەرى بولعان. رانيا باستاپقىدا New English School مەكتەبىندە، كەيىننەن كايرداعى امەريكالىق ۋنيۆەرسيتەتتە ىسكەرلىك اكىمشىلەۋ بويىنشا ءبىلىم العان.
«مەن بيزنەستى وقىپ، كاسىپكەر بولعىم كەلدى. مەنشىكتى كومپانيا قۇرۋدى نەمەسە سول سياقتى ءبىر دۇنيە جاساماق بولدى. جاڭا يدەيالارعا قۇلشىنىسىم مول ەدى»، - دەدى پاتشايىم رانيا ءوز سۇحباتىندا.
رانيا يوردانياعا 1990 -جىلداردىڭ باسىندا قونىس اۋداردى. ويتكەنى، ونىڭ اتا- اناسىنا كۋۆەيت- يراك داعدارىسى كەزىندە كۋۆەيتتەن قاشۋعا تۋرا كەلگەن بولاتىن. يوردانيادا رانيا Apple كومپانياسىنا جۇمىسقا ورنالاسۋعا تىرىسقانىمەن ناتيجە بولمادى. وسىدان كەيىن ول اممانداعى Citibank-كە جۇمىسقا ورنالاسادى. ال بۇل بانك يوردانيانىڭ قازىرگى كورولى ابداللانىڭ اپايى مەن كۇيەۋ بالاسىنا تيەسىلى بولاتىن.
ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن حانشايىم ايشا مەن رانيا اراسىندا بەرىك دوستىق ورنادى. بىردە ايشا مەن ونىڭ كۇيەۋى زەيد رانيانى ۇيلەرىنە قوناققا شاقىرىپ، سول جەردە ول حانزادا ابداللا ەكىنشىمەن تانىس بولادى. تانىستىقتارىنا 6 اي وتكەننەن كەيىن، 1993 -جىلدىڭ 10 - ماۋسىمىندا ولار شاڭىراق كوتەرەدى. ول كەزدە ابداللا مۇراگەر حانزادا ەمەس ەدى. تاق ونىڭ اعاسى حاسانعا تيەسىلى بولاتىن. دەگەنمەن ءبىر جىلدان كەيىن سول كەزدەگى ەل كورولى حۋسەين بەن تالال شەشىمىن وزگەرتىپ، تاقتى ۇلى ابداللاعا مۇراعا قالدىردى. بۇگىندە كورول وتباسى 4 بالانى تاربيەلەپ وتىر. ولار تاق مۇراگەرى حانزادا حۋسەين، حانشايىمدار يمان، سالما جانە حانزادا حاشيم.
بۇگىندە اراب قوعامىنداعى ايەلدەر قۇقىعىمەن كۇرەس، ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى رەفورمالار، يوردانيادا تۋريزمدى دامىتۋ، باتىس پەن اراب الەمى اراسىنداعى مادەني ديالوگتى كەڭەيتۋ سالاسىندا قايىرىمدىلىقپەن اينالىسىپ جۇرگەن رانيا العاشقى Jordan River Foundation قورىن 1995 -جىلى قۇرعان بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل قور ميلليونداعان بوسقىنعا كومەك كورسەتۋدە ماڭىزدى رولگە يە. بۇگىندە يوردانياعا سيريادان 1,4 ميلليون، پالەستينادان 1,8 ميلليون، يراكتان جۇزدەگەن مىڭ، يەمەننەن ونداعان مىڭ بوسقىن باس ساۋعالاپ كەلگەن. رامازان ايىندا، قۇربان ايت مەيرامىندا جانە جاي كۇندەرى دە يوردانيانىڭ قالتالى ازاماتتارى Jordan River Foundation قورىنا قارجى سالادى. ال بۇل قارجى كورولدىكتەگى از قامتىلعان وتباسىلار مەن بوسقىنداردىڭ قاجەتتىلىگىنە جۇمسالادى.
دەگەنمەن ونىڭ يوردانيا قوعامىنداعى ايرىقشا ءرولى گەندەرلىك ساياسات پەن ايەلدەر قۇقىعى سالاسىندا ەكەندىگى بەلگىلى. اراب ەلدەرى اراسىندا بۇگىنگى يوردانيا ەرلەر مەن ايەلدەر قۇقىعىن تەڭەستىرۋدە كوش ىلگەرى الدا كەلەدى. بۇل رەتتە دە رانيانىڭ اتقارعان ءرولى ايرىقشا.
رانيا سالتاناتتى شارالاردا ءداستۇرلى اراب حيدجابىمەن كەلۋى وتە سيرەك. ول ۇنەمى ەۋروپالىق برەندتەردىڭ ءتۇرلى كويلەكتەرىن كيىپ شىعۋدى قالايدى.
«ءبىزدىڭ دىنىمىزدە (يسلام) ماجبۇرلەۋ جوق. باسقاشا ايتار بولساق، ءسىز پارانجا كيۋگە مىندەتتى ەمەسسىز. بارلىعى دا قالاۋىڭىزعا بايلانىستى. قوعامدا مەنى پارانجامەن كورگىسى كەلەتىندەر، سونىمەن قاتار ونى كيمەيتىندىگىمدى قالايتىنداردىڭ دا بارلىعى ءسوزسىز»، - دەدى پاتشايىم رانيا.
مارلان جيەمباي
