قوي باسىنىڭ قاسيەتى
باتىردى اشتان ولەتىن كۇيگە كەلتىرىپ، دەگەنىن ىستەتپەك ويعا كەلەدى. ءسويتىپ، «زىندانعا سالىڭدار! قالاعان ءبىر تاماعىن ايتسىن، سونى وزگەرتپەي تەك سۋ بەرىپ تۇرىڭدار. ءبىر عانا تاماق ىشسە، ىشىنە جۇقپايدى. ابدەن السىرەگەندە ماعان الىپ كەلىڭدەر» - دەيدى.
قازاق باتىرى كۇنىنە ءبىر قويدىڭ باسىن اكەپ بەرۋىن سۇرايدى. كۇندەر وتكەندە قالماق قولباسشىسىنىڭ الدىنا، ويدا- جوقتا ەكى بەتى نارتتاي قازاقتى الىپ كەلەدى. قالماق باسى تاڭ قالىپ، ءمانىن سۇرايدى. «قوي باسى ەتىندە ون ەكى ءتۇرلى ءدارۋ زات بارىن بىلمەدىڭ. باس ماعان ولتىرمەس اس بولدى. باستىڭ وسى قاسيەتىن ەلىڭە ايتا ءجۇر» - دەپتى. قازاق باستى ەڭ سىيلى قوناعىنىڭ الدىنا تارتاتىنى سودان قالسا كەرەك.
باس تارتۋ - كادە، جيىن- توي، استا، قوناق كۇتكەندە سويىلعان مالدىڭ باسىن قادىرلى ادامعا سىباعالى، كادەلى، سىيلى مۇشە رەتىندە تارتۋ. باس مۇشەسىن دۇنيەنىڭ، جاراتىلىستىڭ، الەمنىڭ باستاۋشى كۇشى دەگەن ەجەلگى نانىم- سەنىمگە بايلانىستى ونى جاسى ۇلكەن، سىيلى قوناققا نەمەسە مارتەبەسى جوعارى ادامعا باس تارتۋ بايىرعى ورتادا ەجەلدەن ورنىققان.
ۇيتىلگەن قويدىڭ باسىن پىسكەن سوڭ ماڭدايىنان ايقاستىرا ءتىلىپ، تاباققا سالىپ اكەلىپ تارتۋ ىرىمى قازاق اراسىندا بىركەلكى اتقارىلادى. شىعىس قازاقستان، موڭعوليا، قىتايداعى قازاقتار مۇنى باستىڭ جولىن اشۋ دەپ اتايدى. ونىسى تىگىنەن تۇسكەن ءبىزدىڭ جول، كولدەنەڭ تۇسكەن ءسىزدىڭ جول دەگەندى ىرىمداعانى. بۇل قوناققا جاساعان قۇرمەتتىڭ بەلگىسى بولىپ تابىلادى. قازاق اراسىندا قوي باسىنىڭ قۇيقاسىن ءتىلۋدى قاسقالداقتاۋ دەپ تە اتايدى. ايقاس ءتىلۋ نەمەسە قاسقالداقتاۋ (قاس تاڭباسى) ۇقىپتىلىقتى قاجەت ەتەدى. ياعني قاسقالداقتاعاندا باس سۇيەگى قۇيقا اراسىنان ىرسيىپ كورىنبەۋى ءتيىس.
