شەتەلدەگى قانداستار اراسىندا «ءار قازاق مەنىڭ جالعىزىم» دەگەن اتپەن كونسەرت بەرگىم كەلەدى - يبراگيم ەسكەندىر
- جاقىندا «كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى» اتتى رەسپۋبليكالىق پاتريوتتىق جوبا اياسىندا ءبىراز وڭىرلەردى ارالاپ كونتسەرت بەرىپ قايتتىڭىز. وسى جوبانىڭ ماقساتى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز؟
- «جاس وتان» ج ق مەن «بالداۋرەن» رەسپۋبليكالىق وقۋ- ساۋىقتىرۋ ورتالىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ، ق ر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىنا جاستار تاراپىنان ءۇن قاتۋ، قولداۋ ءبىلدىرۋ ماقساتىندا وسى جوبانى قولعا العان بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە بۇل - ەلباسىنىڭ جوعارىدا اتالعان ماقالاسىنداعى «جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى - ۇلتتىق كودىڭدى ساقتاي ءبىلۋ» دەگەن ءسوزىن نەگىزگە الا وتىرىپ، ق ر مەملەكەتتىك رامىزدەرىنىڭ 25 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ، مەملەكەتتىك رامىزدەرگە دەگەن قۇرمەتىن ارتتىرۋ، ەلىمىزدىڭ تۇپكىر- تۇپكىرىندە ەلەۋسىز جۇرگەن جاس تالانتتاردىڭ ۇلكەن ساحنادا ونەر كورسەتۋىنە ىقپال جاساۋ، وسكەلەڭ ۇرپاققا مادەني جانە رۋحاني تاربيە بەرۋ باعىتتارىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان بىرەگەي شارا دەپ ايتار ەدىم. وسى ورايدا «بالداۋرەن» ر م ق ك روسو باس ديرەكتورى تولەپباي مۇحيتدين بەكبولات ۇلىنا جاەن «جاس وتان» ج ق - نىڭ ءتوراعاسى دانيار سۇندەتبايەۆقا العىس بىلدىرگىم كەلەدى.
- جوبا اياسىندا قانداي شارالار اتقارىلدى؟
- ءبىزدىڭ العاشقى كونتسەرتىمىز 2 - مامىر كۇنى قىزىلوردا قالاسىنان باستاۋ الدى. ءارى قاراي شىمكەنت، تاراز، الماتى، تالدىقورعان، اقتاۋ، اتىراۋ، ورال، اقتوبە قالالارىندا بولىپ، جالپى جيىنى 10 كونتسەرت بەردىك. جوباعا 20000 مىڭنان استام جاستار قاتىستى. ءار وڭىرگە بارعاندا سول جەردەگى ونەرلى جاستار، الەۋمەتتىك از قامتىلعان وقۋشىلار، اتا- انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى تالانتتى وقۋشىلار ءوز ونەرلەرىن كورسەتىپ، كورەرمەننىڭ ىقىلاسىنا بولەندى. سونىمەن قاتار، كونسەرتكە قاتىسۋشى جاستار ەلباسىمىزعا ءوز تىلەكتەرىن جولداپ، قازاقستان جاستارىن وتانشىلدىققا، بىلىمدىلىككە، ەڭبەكقورلىققا باستايتىن ۇندەۋلەرىن وقىدى. جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭىن قىركۇيەك ايىندا سولتۇستىك، ورتالىق، شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا جالعاستىرساق دەپ وتىرمىز. اللا بۇيىرتسا، جەلتوقسان ايىندا وسى شارانى استانا قالاسىندا قورىتىندى كونتسەرت بەرىپ اياقتايمىز.
- بۇگىن مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنى. وسى مەرەكەنىڭ قادىر- قاسيەتىن قالاي تۇسىنەسىز؟
- ەلباسىمىزدىڭ «وتان مەن ەلگە دەگەن ماحاببات - ونىڭ رامىزدەرىنە دەگەن قۇرمەتتەن باستالادى»، - دەگەن قاناتتى ءسوزى بار. سوندىقتان قازاق جاستارى رامىزدەرىمىزدىڭ قادىر- قاسيەتىن سەزىنۋى كەرەك. اتا- بابامىز وسى كوك بايراعىمىزدى جەلبىرەتۋ ءۇشىن قانشاما قان توگىپ، جان بەردى. وسىنى بۇگىنگى جاستار ءبىلۋى ءتيىس. رامىزدەرىمىزدىڭ قادىرىن بىلسەك- تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرىن بىلەتىن بولامىز. رامىزدەر كۇنى مەن ءۇشىن ۇلكەن مەرەكە. بۇل كۇنى مەنىڭ جۇمىس كەستەمدە وتە تىعىز. جان- جاقتان شاقىرۋلار كوپ بولىپ جاتادى.
- جاقىندا جارىق كورگەن «ويان قازاق» اتتى ءانىڭىز الەۋمەتتىك جەلىدە كەڭ تارالىپ، تىڭدارمانداردان جاقسى باعا الىپ جاتىر. وسى ءاننىڭ تاريحىنا توقتالا كەتسەڭىز؟
- بۇل كوپتەن ويدا جۇرگەن تۋىندى ەدى. ءوزىڭىز بىلەسىز، بيىل ەلىم دەپ وتكەن ەرلەرىمىز باستاعان الاش قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعى. وسى باتىر بابالارىمىزدىڭ ىزىمەن «ويان قازاق» دەگەن ءان جازدىم. ءسوزى اقىن سەرىك سەيتماندىكى. ءمىرجاقىپ اتالارىمىزدىڭ جىرلارىن، ارمان- تىلەكتەرىن جالعاستىرساق، بۇگىنگى ۇرپاققا جەتكىزسەك دەگەن نيەت. بارلىعىن جان- جاقتى قامتۋعا تىرىستىق. بۇيىرتسا، بۇل انگە ەل رۋحىن وياتاتىن بەينەبايان ءتۇسىرۋ ويىمىزدا بار.
- بۇدان باسقادا جاڭا اندەر جازىپ، شىعارماشىلىق ىزدەنىستە بولارسىز. ءبىزدىڭ وقىرماندارعا الداعى جوسپارلارىڭىز تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز؟
- ارينە، شىعارماشىلىق ادامى ۇزدىكسىز ىزدەنىستە بولۋى كەرەك. قولعا الىپ جاتقان جاڭا باستامالار كوپ. سابىر ادايدىڭ «ءار قازاق مەنىڭ جالعىزىم» دەگەن تۋىندىسىنا ءان جازىپ، العاشقى نۇسقاسىن دايىنداپ قويدىم. الداعى ۋاقىتتا «ءار قازاق مەنىڭ جالعىزىم» دەگەن اتپەن شەتەلدە تۇراتىن قانداستار اراسىندا كونتسەرت بەرۋ ويىمدا ءجۇر.
«الەمدە بار قازاقتا ءبىر وتان بار» دەگەن ەرلان تولەۋبايدىڭ سوزىنە جازعان ءاندى جازىپ جاتىرمىن. سونداي- اق «اتادان بالا ايىرىلىپ، قاناتى سىنىپ قايىرىلىپ، قاسىرەت تولىپ جۇرەككە، تۇرعان ءبىر كەزدە قايعىرىپ، تولىپ جاتقان قامقورلار، ەلدە جوق ەدىڭ، قايدا ەدىڭ؟ قۇلانداي ۇركىپ ەلدەرىڭ، قالدىرىپ مەكەن جەرلەرىن، جاياۋ، جالپى، جالاڭاش، قاتىن، بالا، ەرلەرىڭ اشتىقتان كىرعىن تاپقاندا، سىپىرا جومارت، قايدا ەدىڭ؟»، دەپ توگىلەتىن ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ وزەكتى ورتەيتىن وكىنىشكە تولى «قايدا ەدىڭ» دەگەن ولەڭىن ەلگە انمەن جەتكىزگىم كەلەدى. ونىڭ دا اۋەنى دايىن تۇر. سول سەكىلدى «ءبىرىڭ قازاق - ءبىرىڭ دوس» دەگەن تولعاۋ دايىندىق ۇستىندە. مەن الداعى ۋاقىتتا جىراۋلار پوەزياسىنا، باتىرلار جىرىنا تەرەڭ ۇڭىلگىم كەلەدى. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى، بەكبولات تىلەۋحانوۆ سىندى ۇستازدارىمنان ۇلگى الا وتىرىپ، تاريحتىڭ تەرەڭ قاتپارلارىنداعى ۇلى بابالارىمىزدىڭ جىرلارىن جاڭاشا ارلەپ، ەل نازارىنا ۇسىنىپ، رۋحتى قامشىلاسام دەپ ويلاپ ءجۇرمىن.
- قازىرگى قوعامدا بولىپ جاتقان وزگەرىستەرگە پىكىرىڭىز قانداي؟ ءسىزدى نە قىنجىلتادى؟
- مەن ەلىمنىڭ پاتريوتى، ءجاي قاراپايىم ازاماتى رەتىندە قوعامدا بولىپ جاتقان ءاربىر وقيعالارعا ءوز تاراپىمنان ءۇن قاتۋعا تىرىسامىن. ول مەنىڭ ازاماتتىق پىكىرىم بولىپ قالادى. ويتكەنى قوعامدا بولىپ جاتقان جاعدايلار ءسىز بەن ءبىزدىڭ تاعدىرىمىزعا، كوزقاراسىمىزعا جانە جالپى ءومىر ءسۇرۋ سالتىمىزعا ىقپال ەتەدى. ونەر حالىقتىق بولعاسىن، ول سول ۇلتتىڭ يگىلىگىنە جۇمىس جاساۋى كەرەك. مەن قوعامىمىزدا بولىپ جاتقان جاعدايلارعا ءوز انىممەن جاۋاپ بەرۋگە تىرىسامىن. ماسەلەن، جاڭاوزەندە ورىن العان وقيعا كەزىندە «سابىر حالقىم» دەگەن انىمىزبەن ەلدى سابىرعا، بىرلىككە شاقىرعىمىز كەلدى.
بۇگىندە ەسترادالىق باعىت بيزنەسكە اينالىپ كەتتى، ول دا دۇرىس شىعار. ءبىراق ونەر - يدەولوگيا، تاربيەلەۋشى قۇرال، حالىقتىڭ ايناسى ەكەندىگىن ەستەن شىعارماۋىمىز شارت دەپ ەسەپتەيمىن. ءبىز وسىنى دۇرىس ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. ەلباسىنىڭ ۇلتتىق كود دەگەنى - تاريحىمىز، اتا ءداستۇرىمىز، ءتىل مەن دىنگە قاتىستى بابالارىمىزدىڭ ۇستانىمى مەن قاسيەتى. ۇلتتىق بوياۋى قانىق اندەر مەن جىرلار وسى قاسيەتەرىمىزگە قان جۇگىرتەدى. بايقاساڭىز، بىزگە جەتكەن بابالارىمىزدىڭ اندەرىنىڭ ءبارى ەلدى ىزگىلىككە، ىزگىلىككە، سابىرعا، تاتۋلىققا شاقىرعان.
- يبراگيم، ءسىز «نۇر وتان» پارتياسىندا جاستار ساياساتىمەن اينالىسىپ ءجۇرسىز. ءسىزدىڭ پىكىرىڭىزشە، جاستاردىڭ وتانشىلىق سەزىمىن قالاي وياتۋعا بولادى. وسى باعىتتاردا ناقتى قانداي شارالار جاسالۋى كەرەك دەپ ويلايسىز؟ جالپى ءسىزدى نە الاڭداتادى؟
- مەملەكەت تاراپىنان بىزگە كوپتەگەن مۇمكىندىكتەر بەرىلىپ وتىر. وسى مۇمكىندىكتەردى دۇرىس پايدالانۋىمىز كەرەك. ەلباسى العا قويعان ۇلى باستامالار توڭىرەگىنە ۇيىسۋ كەرەك. جانە ءاربىر ازامات وسى يدەولوگيالاردى حالىق اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا، وسكەلەڭ ۇرپاق ساناسىنا جەتكىزۋگە ءوزىنىڭ ۇلەسىن قوسۋى كەرەك. مۇنى ازاماتتىق بورىشى دەپ ساناۋى ءتيىس. تەك ءان، ونەر ارقىلى عانا ەمەس، جالپى باسقا دا تولىپ جاتقان جوبالارمەن ناسيحاتتاۋ. مەنى الاڭداتاتىن ماسەلە، جاس وتباسىلاردىڭ ءجيى اجىراسۋى. وتكەن جىلى وتباسىن قۇرعان 148 مىڭ جانۇيانىڭ 50 مىڭعا جۋىعىنىڭ شاڭىراعى شايقالىپ، اجىراسىپ كەتىپتى. بۇل ۇلكەن قاسىرەت! ۇلتتىڭ قۋاتى مىقتى بولۋ ءۇشىن ءار وتباسىنىڭ قابىرعاسى بەرىك بولۋى كەرەك. وتباسىلىق ينستيتۋتتار قۇرىلىپ وسى ماسەلەنى قولعا السا دەيمىن. سونداي الەۋمەتتىك جەلىدە جاعا جىرتىسىپ جاتقان قىزداردىڭ توبەلەسى. ونى كورىپ تۇرىپ، قوي دەگەننىڭ ورنىنا قىزىقتاپ ءتۇسىرىپ، ينتەرنەتكە جاريالايتىن جىگىتتەرىمىزدىڭ نامىسسىزدىعى. ودان باسقا دا سول الەۋمەتتىك جەلىنىڭ «قۇلى» بولىپ، ار مەن ابىرويدان ايىرىلعان كەيبىر وسكەلەڭ ۇرپاق، زامانداستارىمنىڭ ارەكەتتەرى مەن قىنجىلتادى.
- قازاق ونەرىن ديماش باۋىرىمىز الەمگە تانىتىپ، رۋحىمىزدى ءبىر كوتەرىپ تاستادى. ءانشى رەتىندە ونىڭ ونەرىن قالاي باعالايسىز؟
- كەيبىر ونەر يەلەرىنە اللا تاعالا تالانتتى اياماي بەرەدى، ءبىراق ولار ەڭبەكتەنبەيدى. ال، كەيبىر ونەر ادامدارى ەڭبەكقور بولسا دا، تالانتى جەتىسپەي جاتاتىن تۇستارى بولادى. ديماشتىڭ بويىندا ەكەۋى دە بار. ەرەكشە كىشپەيىل، ءارى ەڭبەكقور. ول ءوزىنىڭ تالانتى مەن ەڭبەكقورلىعىنىڭ ناتيجەسىندە الەمدى اۋزىنا قاراتتى. مەن تەك وعان تىلەكشىمىن. قازاقتىڭ جاستارى اراسىنان ديماشتاي ونەرپازدار شىعا بەرسىن. ول ءبىزدىڭ ۇلتتىق برەندىمىز.
ۇستاز پىكىرى
«بالداۋرەن» بازاسىندا قۇرىلعان قازاقستاندىق جاس پاتريوتتار اكادەمياسىنىڭ جەتەكشىسى، ءدىلاش رىسقۇلبەك قىزى بيتۋوۆا:
«مەن «بالداۋرەن» ورتالىعى اتىنان «كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى» اتتى رەسپۋبليكالىق جوبانىڭ باسى- قاسىندا بولىپ، يبراگيممەن بىرگە وڭىرلەردى ارالاپ كەلدىم. بۇل جولعى كونسەرتتىك ساپاردان العان اسەرىم ەرەكشە بولدى. جاستاردىڭ پاتريوتتىق اندەرگە، ۇلتتىق اۋەنگە سۋساپ قالعاندىعىن بايقادىم. رۋحتى اندەرمەن بىرگە كوك تۋىمىز جەلبىرەگەندە بالالاردىڭ وتانشىلىق رۋحى ودان ءارى بيىكتەي تۇسكەن سىڭايلى. ولاردىڭ جانارىنان ەلگە، ۇلتقا دەگەن سەزىمنىڭ اسقاقتاعانىن، ۇلتتىق رەمىزدەرىمىزگە دەگەن سۇيسپەنشىلىكتى سەزىنگەنىن بايقادىم. تامىرلارىندا تۋلاعان قاندى سەزىندىم. ءبىز ۇلتتىق كودىمىزدى ساقتايىق دەپ جاتىرمىز. مەنىڭشە كوپ ايتا بەرگەننەن كورى وسىنداي ناقتى شارالارعا كوشۋ كەرەك. مۇنداي پاتريوتتىق جوبالار ارقىلى ءبىز ۇلتتىق بولمىسىمىزدى جاڭعىرتا الامىز.
ءار جەردەگى كەشتەردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بولدى. مىسالى، تارازداعى كەشتە باۋىرجان بابامىزدىڭ رۋحى كوتەرىلگەندەي اسەردە بولدىق. قانشاما تالانتتى جاستاردىڭ ونەرىنە كۋا بولدىق. بۇل جاستار ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى سوندىقتان دا ءبىز ولارعا قولداۋ ءبىلدىرۋىمىز كەرەك. سونداي- اق جوبا اياسىندا ءوز ونەرىمەن كورەرمەندى ءتانتى ەتكەن اتا- انا قامقورلىعىنسىز قالعان 20-عا جۋىق بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىنە «بالداۋرەن» رەسپۋبليكالىق وقۋ- ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ جازعى لاگەرىنە جولداما بەرىلدى. مەن جاستاردى وسىنداي ەلدىككە شاقىراتىن شارالاردىڭ كوپ بولۋىن تىلەيمىن. رامىزدەر كۇنى قۇتتى بولسىن! كوك بايراعىمىز ماڭگىلىك ەلىمىزدىڭ كوگىندە جەلبىرەي بەرسىن!».
اۆتور: ريزابەك نۇسىپبەك ۇلى
