مۇستافا وزتۇرىكتىڭ شاكىرتى ءىلياس كەرىم: قازاقستاندا باپكەر بولىپ قالۋعا دايىنمىن

ول بۇعان دەيىن بىرنەشە دۇركىن تۇركيا بويىنشا چەمپيون بولعان. قازىرگى كەزدە تاەكۆوندو باپكەرى رەتىندە بولاشاق چەمپيونداردى تاربيەلەپ وتىرعان ول وزتۇرىكتىڭ ءتول شاكىرتى.

ءىلياس كەرىم 1977 -جىلى ىستامبۇلدا دۇنيەگە كەلگەن. تۇركيا تاەكۆوندو فەدەراتسياسىنىڭ مۇشەسى، ۇلتتىق كوماندادا سپورتشى ءارى باپكەر، 6 دان قارا بەلبەۋ يەگەرى. تاەكۆوندو سپورتىن ۇيرەنۋدى 1985 -جىلى مامىر ايىندا ىستامبۇلداعى مۇستافا وزتۇرىكتىڭ مەكتەبىندە باستاعان. كەيىن مۇستافا وزتۇرىكتىڭ شاكىرتى جەمال كابادايىنىڭ شاكىرتى بولعان. قازاقستانعا العاش رەت كەلىپ وتىرعان ءىلياس كەرىمنەن قامشى ءتىلشىسى ارنايى جولىعىپ ەكسكليۋزيۆتى سۇحبات الدى.

-  ءىلياس مىرزا، قازاقستانعا قوش كەلىپسىز! بۇل اتامەكەنگە العاش رەت كەلۋىڭىز بە؟ 

- راقمەت! مەن مارقۇم مۇستافا وزتۇرىك ۇستازىمىزدى ەسكە الۋعا ارنالعان تۋرنيرگە ارنايى قوناق رەتىندە شاقىرتۋ الىپ كەلىپ وتىرمىن. مۇستافا وزتۇرىكتىڭ وسىنداعى شاكىرتى يساتاي قابەكوۆ اعامىز تۇركياداعى شاكىرتىتەرىن وسى حالىقارالىق تۋرنيرگە «سىزدەر دە مۇستافا وزتۇرىكتىڭ شاكىرتىسىزدەر، كەلىڭىزدەر!» دەپ ارنايى شاقىرعان. الىس- جاقىن شەتەلدەردەن 900 دەي كىسى كەلەدى دەپ كۇتىلگەن حالىقارالىق تۋرنير 29-30 ءساۋىر كۇندەرى الماتىدا وتەدى. مەن العاشقى ساپارىم بولعاندىقتار بىرنەشە كۇن ەرتە كەلدىم. تۇركيادان سونداي- اق مۇستافا وزتۇرىكتىڭ انىق شاكىرتى، قولىنان قارا بەلبەۋىن العان جەمال قابادايى كەلەدى. ول كىسى ىستامبۇلداعى تاەكۆوندو تورەشىلەرىنىڭ باستىعى.

- تۇركيانىڭ تاەكۆوندو فەدەراتسياسى سىزگە قانشالىقتى كوڭىل بولەدى؟ جاقسى كوڭىل بولەدى.

-ءتۇرلى جارىستارعا شاقىرىپ تۇرادى، بالالاردىڭ جارىستارىنا تورەشى رەتىندە دە بارام. تۇركياداعى تاەكۆوندو ۇستازدارىنىڭ بارلىعى تانيدى. ماعان تۇرىكتەر «كورەيگە ۇقسايسىڭ، كورەيسىڭ بە» دەپ ازىلدەپ جاتادى. مەن قازاق ەكەنىمدى ايتام. ءوزىڭىز بىلەسىز، 2014-2016 -جىلدارى تۇركيانىڭ مارمارا ايماعى بويىنشا جارىستا بىرىنشىلىكتى يەلەندىم. بىلتىردان بەرى ءسال سىرقاتتانىپ قالىپ، كىشكەنە دەمالىس الدىم. بۇيىرتسا بيىل قازان ايىندا وتەتىن الەم چەمپيوناتىنا دايىندالىپ وتىرمىز. قانداي دا ءبىر كەدەرگى بولماسا سوعان قاتىسامىن.

- مۇستافا وزتۇرىكتى سوڭعى رەت قاشان كوردىڭىز؟

- مەن 1985 -جىلى بالا كەزىمدە ول كىسىنىڭ مەكتەبىنە باردىم عوي. مۇستافا اعامىز 1986 -جىلدان باستاپ قازاقستانعا كەلە باستادى. تۇركياعا 3-4-ايدا ءبىر باراتىن. ول كىسىنى سوڭعى رەت 1992 -جىلدىڭ باسىندا يالوۆادا كوردىم. مەن دە جارىسقا قاتىسقان ەدىم. سول كەزدە اپام قازاقستاننان ول كىسىمەن بىرگە بارعان كىسىلەرگە اۋدارماشى بولىپ كومەكتەسىپ ءجۇردى. مەن دە قازاقستاننان كەلگەن سپورتشى اعالارىمىزبەن تانىسايىن، قازاق ءتىلىن ۇيرەنەيىن دەپ بىرگە جۇرگەنمىن. سول كەزدە سوڭعى رەت كوردىك.

- تۇركياداعى قانداستاردىڭ جاعدايى قالاي؟ قازاقتار قانشالىقتى ۇيىسىپ تۇر؟

- تۇركياداعى ءومىر سۇرگەن قازاقتار قازىر جاقسى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر دەۋگە بولادى. قوناعىمىز بولسا، بالا تۋىپ، جاستار ۇيلەنىپ جاتسا جابىلىپ توي جاساپ، شاماسى كەلگەنشە سالتانات قۇرادى. جاسى تولعان كىسىلەر ومىردەن قايتسا وعان دا جينالىپ كەلىپ قۇران حاتىم باعىشتاپ جاتامىز. مەيرامداردا، ايتتا ءۇي- ۇيگە كىرىپ شىعادى. 7 جاستاعى ۇلكەن قىزىمدى الىپ، مەرەكە كۇندەرى ۇيلەردى ارالاپ، ۇلكەندەردىڭ باتاسىن، اقىل- كەڭەسىن الامىز. ياعني، ونداعى قازاقتاردىڭ بىرلىگى جاقسى. قونىستانعان اۋداندارىندا دا شوعىرلانىپ وتىر. دەگەنمەن ۇلكەندەردىڭ كوبىنىڭ كوزى كەتىپ جاتىر. جاستار وقىعانى بار، باسقاسى بار ءبىر- بىرىنەن الىستاپ كەتكەن. ءبىزدىڭ بۋىنداي ارالاسا قويمايدى.

-  تۇركياداعى قازاقتار اراسىندا مۇستافا وزتۇرىك ەسىمى قالاي ناسيحاتتالادى؟

 ول كىسىنىڭ ەسىمى ۇمىتىلعان جوق، كەرىسىنشە تۇركياداعى قازاقتار ءاردايىم مۇستافا ەسىمىن ماقتان تۇتادى. ءبىزدىڭ قۇرداستارىمىز، اعالارىمىز، اتالارىمىز ولار وتە ماقتانىش ەتەدى. ەسىمىن ۇلگى ەتىپ جاستارعا ايتىپ وتىرادى. كارى- جاستىڭ ءبارى جاتقا بىلەدى.

- وسى جولى سىزگە قازاقستاندا باپكەر بولىپ قالۋعا ۇسىنىس تاستاسا قالاي قارايسىز؟

- ماعان بۇعان دەيىن دە قازاقستاننان كوپ كىسىلەر بارعان. فەدەراتسيانىڭ باسشىلارى ۇيدە بولىپ تالاي شاي ءىشىپ كەتكەن. قازاقستانعا قايتىپ بارعان سوڭ سويلەسىپ، الدىرۋ جاعىن ويلاسامىز دەگەن. وكىنىشكە وراي ول كىسىلەردەن حابار بولمادى. مەن تۋعاننان ىستامبۇلدامىن. ءۇش بالا تاربيەلەپ وتىرمىن. ءوزىڭىز بىلەتىندەي مەنىڭ كوشىپ كەلىپ، قازاقستانعا ورنالاسۋعا جەكە مۇمكىندىگىم جوق. الايدا وسىندا شاقىرىلىپ جاتسام، قونىستانۋىما كومەك بەرىلسە بىلگەنىمدى جاستارعا ۇيرەتۋگە ەش قارسى بولماس ەدىم. بۇل جولى العاش رەت كەلىپ وتىرعانىممەن، جاقىندا استاناعا دۇنيەجۇزى قازاقتارى قۇرىلتايىنا تاعى كەلەمىن.

 اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

 سۇحباتتاسقان نۇرعالي نۇرتاي