ەلباسى: جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى - ۇلتتىق قاسيەتىڭدى ساقتاي ءبىلۋ
بۇگىن «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتىندە شىققان ق ر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا وسىلاي دەلىنگەن، دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ماقالا كىرىسپەسىندە ەلباسى ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحي كەزەڭگە اياق باسقانىن، جىل باسىنداعى حالىققا جولداۋىندا قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى باستالعانىن جاريالاعانىن ايتادى. «وسىلايشا، ءبىز قايتا تۇلەۋدىڭ ايرىقشا ماڭىزدى ەكى پروتسەسى - ساياسي رەفورما مەن ەكونوميكالىق جاڭعىرۋدى قولعا الدىق. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز ايقىن، باعىتىمىز بەلگىلى، ول - الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ. اتالعان ەكى جاڭعىرۋ پروتسەسىنىڭ دە ناقتى ماقسات- مىندەتتەرى، باسىمدىقتارى مەن وعان جەتكىزەتىن جولدارى بار. مەن كوزدەگەن جۇمىستارىمىزدىڭ ءبارى دەر ۋاقىتىندا جانە بارىنشا ءتيىمدى جۇزەگە اسارىنا سەنىمدىمىن. ءبىراق، ويلاعانىمىز ورىندالۋ ءۇشىن مۇنىڭ ءوزى جەتكىلىكسىز. ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ سانامىز ىسىمىزدەن وزىپ ءجۇرۋى، ياعني ودان بۇرىن جاڭعىرىپ وتىرۋى ءتيىس»، - دەلىنگەن ەلباسى ماقالاسىندا.
پرەزيدەنت بۇل رەتتە ساياسي جانە ەكونوميكالىق جاڭعىرۋلاردى تولىقتىرىپ قانا قويماي، ولاردىڭ وزەگىنە اينالاتىنىن، رۋحاني جاڭعىرۋ تەك بۇگىن باستالاتىن جۇمىس ەمەس ەكەنىن العا تارتادى. ء«بىز تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە بۇل باعىتتا بىرنەشە اۋقىمدى ءىس اتقاردىق. 2004 -جىلى «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا قازاقستان اۋماعىنداعى تاريحي- مادەني ەسكەرتكىشتەر مەن نىسانداردى جاڭعىرتتىق. 2013 -جىلى «حالىق - تاريح تولقىنىندا» باعدارلاماسى ارقىلى الەمنىڭ ەڭ بەلدى ارحيۆتەرىنەن ءتول تاريحىمىزعا قاتىستى قۇجاتتاردى جۇيەلى تۇردە جيناپ، زەرتتەدىك. ەندى وسىنىڭ بارىنەن دە اۋقىمدى جانە ىرگەلى جۇمىستاردى باستاعالى وتىرمىز. مەن ەلىمىز مىقتى، ءارى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن بولاشاققا قالاي قادام باساتىنىمىز جانە بۇقارالىق سانانى قالاي وزگەرتەتىنىمىز تۋرالى كوزقاراستارىمدى ورتاعا سالۋدى ءجون كوردىم»، - دەيدى ن. نازاربايەۆ.
ماقالانىڭ ءبىرىنشى ءبولىمى 21- عاسىرداعى ۇلتتىق سانا تۋرالى بولىپ وتىر. وندا ەلباسى: «كۇللى جەر ءجۇزى ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا وزگەرۋدە. الەمدە باعىتى ءالى بۇلىڭعىر، جاڭا تاريحي كەزەڭ باستالدى. كۇن ساناپ وزگەرىپ جاتقان ءدۇبىرلى دۇنيەدە سانا- سەزىمىمىز بەن دۇنيەتانىمىمىزعا ابدەن ءسىڭىپ قالعان تاپتاۋرىن قاعيدالاردان ارىلماساق، كوش باسىنداعى ەلدەرمەن تەرەزەمىزدى تەڭەپ، يىق ءتۇيىستىرۋ مۇمكىن ەمەس. وزگەرۋ ءۇشىن ءوزىمىزدى مىقتاپ قولعا الىپ، زامان اعىمىنا يكەمدەلۋ ارقىلى جاڭا ءداۋىردىڭ جاعىمدى جاقتارىن بويعا ءسىڭىرۋىمىز كەرەك. ⅩⅩ عاسىرداعى باتىستىق جاڭعىرۋ ۇلگىسىنىڭ بۇگىنگى زاماننىڭ بولمىسىنا ساي كەلمەۋىنىڭ سىرى نەدە؟»، - دەگەن ماسەلەگە توقتالادى.
ەلباسىنىڭ پايىمىنشا، بۇنداعى باستى كەمشىلىك - ولاردىڭ وزدەرىنە عانا ءتان قالىبى مەن تاجىريبەسىن باسقا حالىقتار مەن وركەنيەتتەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرمەي، بارىنە جاپپاي ەرىكسىز تاڭۋىندا. «اجەپتاۋىر جاڭعىرعان قوعامنىڭ ءوزىنىڭ تامىرى تاريحىنىڭ تەرەڭىنەن باستاۋ الاتىن رۋحاني كودى بولادى. جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى - سول ۇلتتىق كودىڭدى ساقتاي ءبىلۋ. ونسىز جاڭعىرۋ دەگەنىڭىزدىڭ قۇر جاڭعىرىققا اينالۋى وپ- وڭاي. ءبىراق، ۇلتتىق كودىمدى ساقتايمىن دەپ بويىڭداعى جاقسى مەن جاماننىڭ ءبارىن، ياعني بولاشاققا سەنىمدى نىعايتىپ، العا باستايتىن قاسيەتتەردى دە، كەجەگەسى كەرى تارتىپ تۇراتىن، اياقتان شالاتىن ادەتتەردى دە ۇلتتىق سانانىڭ اياسىندا سۇرلەپ قويۋعا بولمايتىنى ايدان انىق»، - دەپ جازادى ن. نازاربايەۆ.
بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى جاڭعىرۋ اتاۋلى بۇرىنعىداي تاريحي تاجىريبە مەن ۇلتتىق داستۇرلەرگە شەكەدەن قاراماۋعا ءتيىس ەكەنىن، كەرىسىنشە، زامانا سىنىنان سۇرىنبەي وتكەن وزىق داستۇرلەردى تابىستى جاڭعىرۋدىڭ ماڭىزدى العىشارتتارىنا اينالدىرا ءبىلۋ قاجەتتىگىن العا تارتادى.
«ەگەر جاڭعىرۋ ەلدىڭ ۇلتتىق- رۋحاني تامىرىنان ءنار الا الماسا، ول اداسۋعا باستايدى. سونىمەن بىرگە، رۋحاني جاڭعىرۋ ۇلتتىق سانانىڭ ءتۇرلى پوليۋستەرىن قيىننان قيىستىرىپ، جاراستىرا الاتىن قۇدىرەتىمەن ماڭىزدى. بۇل - تارلان تاريحتىڭ، جاسامپاز بۇگىنگى كۇن مەن جارقىن بولاشاقتىڭ كوكجيەكتەرىن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىراتىن ۇلت جادىنىڭ تۇعىرناماسى. مەن حالقىمنىڭ تاعىلىمى مول تاريحى مەن ىقىلىم زاماننان ارقاۋى ۇزىلمەگەن ۇلتتىق سالت- داستۇرلەرىن الداعى وركەندەۋدىڭ بەرىك ءدىڭى ەتە وتىرىپ، ءاربىر قادامىن نىق باسۋىن، بولاشاققا سەنىممەن بەت الۋىن قالايمىن. بۇل رەتتە، تۇتاس قوعامنىڭ جانە ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ساناسىن جاڭعىرتۋدىڭ بىرنەشە باعىتىن اتاپ وتەر ەدىم»، - دەيدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.
اۆتور: قانات مامەتقازى ۇلى
