جەتىسۋ اسىلى - قازاق جىلقىسىنىڭ جاڭا ءتۇرى - فوتو
الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعىندا 17 جىلعا سوزىلعان تاجىريبەدەن كەيىن قامبار اتا تۇلەگىنىڭ جاڭا ءتۇرى پايدا بولدى. بۇل جىلقىلاردىڭ سىرتقى ەرەكشەلىگى ءتۇسى اق، كوزدەرى شەگىر كەلەدى. التىن ءتۇستى جالى بار، كوزدەرى نە كوك، نە سۇر ەمەس تۇلپارلاردى وسى ۋاقىتقا دەيىن «البينوس» نەمەسە «يزابەللا» تۇستەس دەپ اتاپ كەلدى. جالپى كوزدەرى شاعىل، ءون بويىندا ءبىر مەڭ جوق اقبوز جىلقى تابيعاتتا سيرەك كەزدەسەدى.
جىلقىشى الەكساندر سوفين مۇنداي جانۋارلاردى توپتاستىرىپ، عىلىمعا ءبىر جاڭالىق ەنگىزبەك نيەتتە. قازىر ول ءوز شارۋاشىلىعىندا ءوڭى اق، كوزدەرى كوگىلدىر ءتۇستى جىلقىلار سانىن 50 گە جەتكىزىپ وتىر. شارۋانىڭ بۇل باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا 17 جىلدان اسىپتى. بۇگىندە اقبوز جىلقىنىڭ بىرنەشە بۋىنىن ءوسىرىپ، ولاردان ءتۇر- سۇرپاتى اينىمايتىن قۇلىندار الۋدا. الەكساندر سوفيننىڭ ماقساتى قازاق جىلقىسىن الەمگە تانىتۋعا سايادى. وسى ماقساتتا سەلەكتسيالىق جۇمىستارمەن اينالىسىپ جاتىر. الدىمەن تۇرقىن شىعارىپ، ودان كەيىن بولەك تۇقىم رەتىندە سۇرىپتاپ الۋ جۇمىسى تۇر. اق ءتۇستى نەمەسە يزابەللا ءتۇستى جىلقىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى ونىڭ كوگىلدىر كوزدەرىندە بولماق. شارۋانىڭ بۇل ىزدەنىسىنە عالىمدار دا نازار اۋدارىپ وتىر. قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، بولاشاقتا سۇلە نەمەسە تيپ، ءتىپتى، جاڭا تۇقىم رەتىندە تىركەۋگە بولاتىنىن ايتۋدا. پروفەسسور بولاتحان ماحات ۇلى اقبوز جىلقىنى سۇرىپتاپ شىعارىپ الىپ، ۇرپاعىنا سول ءتۇستى تازا بەرىپ وتىراتىنداي جاعدايعا جەتكىزۋ كەرەك دەيدى. تەك سول جاعدايعا جەتكىزگەندە عالىمداردىڭ دا جۇمىسى زايا كەتپەيتىن بولادى. قازىرگى تاڭدا بارلىق ساراپتامالار قوستانايداعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا جۇرگىزىلدى. ال ساراپتاماعا قاجەت ماتەريالدار چەحيادان الىنعان.
وسىلايشا قازىر اق جىلقىلاردىڭ جەكە سۇلەسى عالىمدارمەن راستالىپ وتىر. دەسە دە ءوز الدىنا دەربەس، تولىققاندى تۇقىم رەتىندە شىعارۋ ءۇشىن ءالى دە تالاي جۇمىس پەن ۋاقىت جانە قارجى قاجەت. اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەت ماماندارىنىڭ ەسەپتەۋىنشە بۇل جۇمىستارعا 250 ميلليون تەڭگەدەي قارجى كەرەك. ەگەر قاراجات تابىلسا، اقبوز جىلقىلاردىڭ جاڭا تۇقىمىن الەمگە 2020 -جىلى تانىستىرۋعا بولادى. جالپى بۇل جىلقىلاردىڭ وزگەلەردەن تەك ءتۇر- تۇسىمەن عانا ەمەس، جەكە قاسيەتتەرىمەن دە ەرەكشەلەندى. ونى مالدىڭ باسى- قاسىندا جۇرگەن جىلقىشىلار بايقاپ كەلەدى. ماسەلەن، جىلقىشى دانيار ماتايبايەۆ بۇل تۇلپارلاردىڭ ەشتەڭەدەن قورىقپايتىنىن، ۇرىكپەيتىنىن، شىدامدىلىعى مەن شاپشاڭدىعىن ەرەكشە باعالاپ وتىر. بۇعان قوسا، قولعا تەز ۇيرەنەدى.
https://islam.kz
