تالدىقورعاندا اق ءتۇستى جىلقىلار وسىرىلۋدە

تالدىقورعان. قازاقپارات - تالدىقورعاندا جىلقىنىڭ جاڭا تۇقىمىن شىعارۋ جوسپارلانۋدا، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.

الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعىندا 17 جىلدىق تاجىريبەدەن كەيىن قامبار اتا تۇلەگىنىڭ جاڭا ءتۇرى پايدا بولدى. بۇل جىلقىلاردىڭ سىرتقى ەرەكشەلىگى ءتۇسى اق، كوزدەرى شاعىر بولادى. التىن ءتۇستى جالى بار، كوزدەرى نە كوك، نە سۇر ەمەس تۇلپارلاردى وسى ۋاقىتقا دەيىن «البينوس» نەمەسە «يزابەللا» تۇستەس دەپ اتاپ كەلدى.

جالپى كوزدەرى شاعىل، ءوڭ بويى اق اتتار تابيعاتتا سيرەك كەزدەسەدى. الايدا جىلقىشى الەكساندر سوفين مۇنداي جانۋارلاردى توپتاستىرىپ، عىلىمعا ءبىر جاڭالىق ەنگىزبەك نيەتتە. قازىر ول ءوز شارۋاشىلىعىندا ءوڭى اق، كوزدەرى كوگىلدىر ءتۇستى جىلقىلار سانىن 50 گە جەتكىزىپ وتىر. شارۋانىڭ بۇل باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا 17 جىلدان استى. قازىرگى تاڭدا اق جىلقىنىڭ بىرنەشە بۋىنىن ءوسىرىپ، ولاردان ءتۇر- سۇرپاتى اينىمايتىن قۇلىندار الۋدا. الەكساندر سوفيننىڭ ماقساتى - قازاق جىلقىسىن تانىمال ەتۋ. سوندىقتان قازىر سەلەكسيامەن اينالىسىپ جاتىر.

ءبىرىنشى كەزەكتە ءتيپىن شىعارىپ، ودان كەيىن بولەك تۇقىم رەتىندە سۇرىپتاپ الۋ جۇمىسى تۇر. اق ءتۇستى نەمەسە يزابەللا ءتۇستى جىلقىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى ونىڭ كوگىلدىر كوزدەرىندە بولماق. شارۋانىڭ بۇل ىزدەنىسىنە عالىمدار دا قىزىعا قاراۋدا. قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، بولاشاقتا سۇلە نەمەسە تيپ، ءتىپتى جاڭا تۇقىم رەتىندە تىركەۋگە بولاتىنىن ايتۋدا.

پروفەسسور بولاتحان ماحات ۇلى، اق جىلقىنى سۇرىپتاپ شىعارىپ الىپ، ۇرپاعىنا سول ءتۇستى تازا بەرىپ وتىراتىنداي جاعدايعا جەتكىزۋ كەرەك دەيدى. تەك سول جاعدايعا جەتكىزگەندە عالىمداردىڭ دا جۇمىسى زايا كەتپەيتىن بولادى. امبە شارۋا قوجالىق يەسى دە كوزدەگەن ماقساتىنا جەتپەك. قازىرگى تاڭدا بارلىق ساراپتامالار قوستانايداعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا جۇرگىزىلدى. ال ساراپتاماعا قاجەت ماتەريالدار چەحيادان الىندى.

وسىلايشا قازىر اق جىلقىلاردىڭ جەكە سۇلەسى عالىمدارمەن راستالىپ وتىر. ءبىراق تولىق تۇقىم رەتىندە شىعارۋ ءۇشىن ءالى دە تالاي جۇمىس پەن ۋاقىت جانە قارجى قاجەت. اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەت ماماندارىنىڭ ەسەپتەۋىنشە بۇل جۇمىستارعا 250 ميلليون تەڭگەدەي قارجى كەرەك. ەگەر قاراجات تابىلسا اق جىلقىلاردىڭ جاڭا تۇقىمىن الەمگە 2020 -جىلى تانىستىرۋعا بولادى. جالپى بۇل جىلقىلاردىڭ وزگەلەردەن تەك ءتۇر-تۇسىمەن عانا ەمەس، جەكە قاسيەتتەرىمەن دە ەرەكشەلەندى. ونى مالدىڭ باسى- قاسىندا جۇرگەن جىلقىشىلار بايقاپ كەلەدى.

ماسەلەن جىلقىشى دانيار ماتايبايەۆ بۇل تۇلپارلاردىڭ ەشتەڭەدەن قورىقپايتىنىن، ۇرىكپەيتىنىن، شىدامدىلىعى مەن شاپشاڭدىعىن ەرەكشە باعالاپ وتىر. جانە ءبىر قاسيەتى تەز ۇيرەتىلەدى. ءسوفيننىڭ جىلقىلارى تالدىقورعان قالاسىندا وتەتىن ءتۇرلى مەرەكەلىك شارالارعا قاتىسادى. ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز، قازاق حالقى اق ءتۇستى جىلقىلاردى ەرەكشە باعالاعان. ەل باسقارعان حاندار مەن بيلەرگە اق بوز ات مىنگىزىپ قۇرمەتتەگەن. الەكساندر سوفيننىڭ بۇل جىلقىلارى عىلىمي تۇرعىدا دالەلدەنىپ تىركەلسە، قامبار اتا ءتولىنىڭ جاڭا ءتۇرى برەندكە اينالارىنا سەنىم مول.

اۆتور: سامال قابىشەۆا