مارقاكولگە باردىڭ با؟ - فوتو رەپورتاج
جولدى جامان دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. جەڭىل كولىكپەن شىققان ادام سامار تاس جولىمەن، ۇلان، كوكپەكتى، كۇرشىم اۋداندارىن باسىپ ءوتىپ، بۇرىنعى مارقاكولدىڭ اۋدان ورتالىعى بولعان تەرەكتىگە بارىپ ءبىراق توقتايدى. ارعى جاعى قىتايدىڭ شەكاراسى. تەرەكتىدەن كولگە دەيىن 70 شاقىرىم اسفالتى جوق تاۋلى جول.
جولدا بۇقتىرما سۋ قويماسى بار. مارقاكولگە كۇرشىم ارقىلى بارام دەگەن جولاۋشى مىندەتتى تۇردە ۇلكەن سۋدان پاروم ارقىلى وتەدى.
پارومنىڭ ارنايى بەكىتىلگەن ءجۇرۋ كەستەسى بار. سوندىقتان كۇرشىمدىكتەر ءجيى ايتاتىن: «پارومعا ۇلگەرۋ» نەمەسە «سوڭعى پاروم» دەگەن سوزدەر كەشىگىپ قالماۋ دەگەندى بىلدىرەدى. سوڭعى پارومعا ىلىنبەگەن جولاۋشىنىڭ تاڭعا دەيىن جاعادا قالۋدان باسقا امالى جوق. ەسكەرتۋ: جاعالاۋدا ماسا قالىڭ!
بۇل - سوڭعى پارومعا ۇمىتكەر كولىكتەر. كەمەگە سىيماۋ قالۋ قاۋپى دە جوعارى، قالاي بولعاندا ەرجە بارىنە بىردەي - كەزەگىڭ جەتكەنشە، پاروم تولعانشا.
تەمىر تۇلپارلاردى تيەپ العان ۇلكەن قايىق ورىنىنان قينالا قوزعالدى. ال جاعادا قالعانداردى كەمەدەگى باقىتتى جولاۋشىلار جاي عانا تاماشالاپ تۇر. 185 توننا سالماقتى كوتەرىپ، 60 جەڭىل كولىكتى سىيدىرا الاتىن «كۇرشىم» پارومى وسى.
كۇرشىمنەن ارى قاراي 190 شاقىرىمداي قاشىقتىقتا ورنالاسقان تەرەكتى اۋىلىنىڭ ىرگەسى قىتايعا ءتيىپ تۇر. بۇرىنعى مارقاكول اۋدانىنىڭ ورتالىعى الەكسەيەۆكا اتالعان. قازىر - تەرەكتى.
شەكارا جولاعى تۋرا اۋىلدىڭ جانىمەن وتەدى ەكەن. توردىڭ ارعى جاعىنداعى قۇمداۋىت توبە قىتايدىڭ جەرى.
توردىڭ ءتۇبى تولعان مال.
تەرەكتىدەن ارى قاراي كولدىڭ جاعالاۋىنا دەيىن ءالى 70-80 شاقىرىم جول بار. التاي تاۋلارىنىڭ قيالارىن اينالىپ وتەتىن ءمارمار بيىگى دە وسى ماڭدا.
بۇل جەرلەرمەن «ۋاز تابلەتكا» سياقتى جول تالعامايتىن كولىكتەر قوزعالادى.
ءمارمار بيىگىنە ورلەگەن سايىن اينالانىڭ بارلىعى الاقانداعىداي كورىنە باستايدى. كولىكتىڭ جۇرگىزۋشىسى بۇل وتە قاتەرلى اسۋ ەكەندىگىن دە ايتىپ قالدى.
الدىمىزدان قاراعاي تيەگەن جۇك كولىكتەرىنىڭ بىرنەشەۋى ءوتتى.
بۇل جەر - التايدىڭ شىبىنسىز جازى ءوتىپ جاتقان جۇماعى - اقجايلاۋ.
بىلەزىك وزەنىنىڭ بويىنا قونعان اق وتاۋدا قىمىز ساتىلادى ەكەن.
مارقاكولدى جاعالاي ورنالاسقان ۇرانقاي اۋىلى. شالعايدا جاتسا دا ۇيالى تەلەفون ۇستاپ تۇر. اۋىلدا شاتىر اۋىستىرۋ ناۋقانى ءجۇرىپ جاتقان بولۋى كەرەك، حالىقتىڭ كوبى سونىمەن اۋرە. بۇرىن اعاش تاقتايدان جاسالعان شاتىرلار جاپپاي ءتۇرلى- ءتۇستى قاڭىلتىرلارعا اۋىسقاندا اۋىلعا اجار كىرە باستايدى ەكەن.
كوشەلەرگە جارىق تارتىلعان، شاعىن اۋىلدا بىرنەشە دۇكەن بار. الىس- جاقىننان كەلەتىن تۋريستەردىڭ ەسەبىنەن اۋىلعا كوپ- كورىم ءناپاقا ءتۇسىپ تۇر. سوسىن، بۇل جەردىڭ ايازى قىستا -50 گرادۋسقا دەيىن جەتەتىندىكتەن، ۇيلەرى شاعىن، تەز جىلىتۋعا ىڭعايلى بولىپ كەلەدى.
اۋىلدىڭ ماڭىنا جاسىل شوپتەن تۇكتى كىلەم توسەلىپ قويعانداي تاپ- تازا. سامىرسىندى ساف اۋانى ايتساڭشى...
مىنە مارقاكول!
كولدىڭ ۇزىندىعى 38 ك م، ەنى 19 ك م جانە تەرەڭدىگى 27 م. كولگە 100-گە جۋىق شاعىن وزەندەر مەن بۇلاقتار كەلىپ قۇيادى، ءبىراق ودان ءبىر عانا قالجىر وزەنى باستاۋ الادى. تەڭىز دەڭگەيىنەن 1449,3 م بيىكتىكتە ورنالاسقان. سۋىنىڭ مولدىرلىگى مەن كولدى اينالدىرا قورشاعان بيىك تاۋلار كەلبەتى تابيعاتقا كەرەمەت كورىنىس بەرەدى.
اۆتور: دارىن نۇرساپاروۆ
سۋرەتتەر: مەرەي قاينار ۇلى
http://altai.kz
