جايرامەن ايقاسقان جىلان

استانا. قازاقپارات - برازيليادا جايراعا شابۋىل جاساعان كەزىندە ينەدەن كوز اشا الماي قالعان ءىرى جىلاندى بەينەكامەراعا ءتۇسىرىپ الدى.

ۆيدەودان جىلاننىڭ جان توزگىسىز جاعدايعا ۇشىراعاندىعىن كورۋگە بولادى، سەبەبى باسىنان قۇيرىعىنا دەيىن بۇكىل تەرىسىن ينە كىرىپ كەتكەن، دەپ حابارلادى Daily Mail.

ءتىپتى جىلاننىڭ اۋزىنان دا بىرنەشە قىلقان شىعىپ تۇر. كامەرا يەسىنىڭ ءيتى دە جىلانعا تاپ بەرىپ، جىعىلعانعا جۇدىرىق بولدى.

 جىلاننىڭ دا، جايرانىڭ دا كەيىنگى تاعدىرى جايلى حابارلانعان جوق.

**

جايرا (Hystrіcіdae) - كەمىرگىشتەر وتريادىنىڭ ءبىر تۇقىمداسى.

بۇلار نەگىزىنەن ەۋرازيا مەن افريكانىڭ سۋبتروپيكتىك جانە تروپيكتىك ايماعىندا تىرشىلىك ەتەدى. قازاقستاندا تالاس الاتاۋىندا، قاراتاۋدا، ماڭعىستاۋ تۇبەگىندەگى تاۋ جوتالارى مەن بوكتەرلەرىندەگى ورماندار مەن توعايلاردا، وزەن اڭعارلارىندا مەكەندەيدى.

6 ءتۇرى بار، ونىڭ ءبىر ءتۇرى - ءۇندى جايراسى، ول قازاقستانداعى ەڭ ءىرى كەمىرۋشى.

تۇرقى 60 - 90 س م، قۇيرىعىنىڭ ۇزىندىعى 12 - 15 س م، سالماعى 15 - 27 ك گ. ونىڭ دەنە ءبىتىمى ەرەكشە - ارقاسى مەن بۇيىرىندە قاپتاعان ينە (شامامەن 30 - 35 مىڭداي) بولادى. جايرالار ءىنىن تاستىڭ قۋىسىنا، وزەن بويىنداعى بيىك جارعا سالادى.

ءىنىنىڭ تەرەڭدىگى 4 مەتىرگە دەيىن بارادى. ول كوبىنە شوپپەن، وسىمدىك، تامىر جەمىس، جەمىسپەن قورەكتەنەدى. قورەكتەنۋگە تۇندە شىعادى. جىلىنا ءبىر رەت (2 - 5-كە دەيىن) بالالايدى.

بۋازدىق مەرزىمى 60 - 90 كۇن. جاڭا تۋعان جايرالار وتە ءالسىز، دەنەسىندەگى ينەلەرى العاشقى تاۋلىكتەردە جۇمساق بولادى. قولدا ۇستاعاندا ءۇندى جايراسى 20 جىلداي تىرشىلىك ەتەدى. ءۇندى جايراسىنىڭ جىلدان- جىلعا سانى ازايۋدا مىسالى، الماتى مەن شىمكەنتتەگى حايۋاناتتار ساياباقتارىندا 5 جۇبى، قاراعاندىدا 2 جۇبى بار (1996).

سوندىقتان قورعاۋعا الىنىپ، قازاقستاننىڭ « قىزىل كىتابىنا» ەنگىزىلگەن.