توقايەۆ تەرروريزمدى تۇبىرىنەن جويۋ ستراتەگياسىنا كوشۋگە شاقىردى
ت م د- عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى مەن ە ق ى ۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى ۇيىمداستىرعان فورۋمنىڭ كۇن تارتىبىنە قاۋىپسىزدىك جانە تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق، تەرروريستىك ارەكەتكە قارسى قىزمەتتىڭ گۋمانيتارلىق ماسەلەلەرى، حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك نەگىزدەرى ەنگەن بولاتىن.
ق. توقايەۆ ءوز سوزىندە تەرروريزمدى تەك بىرلەسكەن كۇش-جىگەر ارقاسىندا عانا تۇبىرىنەن جويۋعا بولاتىنىنا نىق سەنىم بىلدىرە كەلىپ، پرەزيدەنت ن. نازاربايەۆتىڭ ب ۇ ۇ اياسىنداعى جاھاندىق انتيتەرروريستىك جەلى قۇرۋ تۋرالى باستاماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى.
كونفەرەنسياعا قاتىسۋشىلارعا ارناعان سوزىندە ق. توقايەۆ حالىقارالىق قۇقىقتاعى «تەرروريزم» ۇعىمىنىڭ زاڭدى جانە ساياسي قيسىندى انىقتاماسىن بەرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتتى. ءتوراعا ەڭ كۇردەلى ماسەلەلەردى جەدەل شەشۋگە ىقپال ەتەتىن ساياسي ۇدەرىستەرگە اسىعىس ءارى اعات باعالاۋدان شەكتەلۋگە شاقىردى.
«مۇنداي قادامداردىڭ ناتيجەلى بولاتىنىن سيرياداعى قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ باسىنان بەرى وق اتۋدى توقتاتۋ تەتىكتەرىن قۇرۋعا جەتكىزۋگە العاش رەت مۇمكىندىك بەرگەن استانا كەلىسسوزدەرى پاش ەتىپ وتىر»، - دەپ اتاپ ءوتتى سەنات ءتوراعاسى.
ق. توقايەۆ بىردە ءبىر ەل قاۋپىنەن قورعالماعان كيبەرتەرروريزم ماسەلەلەرى تۋرالى دا ايتتى:
«ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قۇرمەتتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تولىق تۇسىنگەن جاعدايدا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ينتەرنەتتى رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ويلانۋدىڭ ءمانى زور. باستى ماقسات - ەكسترەميزم يدەياسىن ناسيحاتتاۋعا جانە جاستاردى تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ قاتارىنا الداپ-ارباپ تارتۋعا كەدەرگى جاساۋ بولىپ وتىر».
باياندامادا كەدەيلىك، ساۋاتسىزدىق، سىبايلاس جەمقورلىق، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن شەكتەۋ سەكىلدى تەرروريزمنىڭ باستاپقى سەبەپتەرىن جويۋداعى زاڭ شىعارۋ ورگاندارىنىڭ الەۋەتىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
ق. توقايەۆ ە ق ى ۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى سەسسيالارىنىڭ بىرىندە ەكسترەميزم جانە تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ۇيىمنىڭ ۇيلەستىرۋ ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋدى ۇسىندى. قازاقستان پارلامەنتى جوعارى پالاتاسىنىڭ باسشىسى راديكاليزم قاتەرلەرىنە قارسى يدەولوگيالىق ءىس-قيمىلدا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزىنىڭ دە ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى، سونداي-اق استانادا 2016-جىلى 31- مامىردا وتكەن، جوعارى مارتەبەلى ءدىني قايراتكەرلەر، ءبىرقاتار ەلدەردىڭ پارلامەنتشىلەرى جانە عالىمدار قاتىسقان «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» حالىقارالىق كونفەرەنسيانىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى حاباردار ەتتى.
ق. توقايەۆ قازىرگى زامانداعى رەفورمالار مەن حالىقپەن اشىق ديالوگتى تەرروريزمگە قارسى پارمەندى شارالار رەتىندە اتاپ ءوتتى. بۇل تۇرعىدا مەملەكەتتىك باسقارۋدى جەتىلدىرۋ جانە بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ارقىلى زاڭ ۇستەمدىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان قازاقستانداعى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلدى.
ءتوراعا «تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىلعا قاتىستى ايتقاندا، كونستيتۋتسياعا تەرروريستىك ارەكەتكە قاتىسقانى ءۇشىن قازاقستان ازاماتتىعىنان ايىرۋ تۋرالى جاڭالىق ەنگىزىلدى»، - دەدى.
سەنات ءتوراعاسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا تەرروريزمدى وقشاۋلاۋ تاجىريبەسىنەن ونى جاپپاي تۇبىرىنەن جويۋ ستراتەگياسىنا كوشۋ - ءجىتى نازار اۋدارۋدى، ديالوگ پەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى تالاپ ەتەتىن كۇردەلى ءارى جاۋاپتى جۇمىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ق. توقايەۆ ەۋروپا كەڭەسى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ ءتوراعاسى پەدرو اگرامۋنتپەن اڭگىمەلەستى. ءتوراعا قازاقستاننىڭ ە ك پ ا- مەن ىنتىماقتاستىعىنىڭ سىندارلى سيپاتىنا توقتالدى. ءبىزدىڭ ەلىمىز ەۋروپا كەڭەسىنىڭ ءبىرقاتار ماڭىزدى كونفەنتسيالارىنا قاتىسۋشى، دەموكراتيا جولىنداعى ەۋروپانىڭ قۇقىقتىق كوميسسياسىنىڭ (ۆەنەتسيا كوميسسياسى) تولىق مۇشەسى.
قازاقستان پارلامەنتى مەن ە ك پ ا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. قازاقستاندىق دەپۋتاتتار ستراسبۋرگتە ە ك پ ا سەسسيالارىندا تۇراقتى تۇردە قاتىسادى. ق. توقايەۆ دەموكراتيانى دامىتۋ، گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق جانە قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا قاتەرلەرىنە قارسى ءىس-قيمىل ءۇشىن ديالوگ پەن ناتيجەلى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرا بەرۋ كەرەك دەپ سانايدى.
سەنات ءتوراعاسى ە ك پ ا باسشىسىن پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرىن پارلامەنت پەن ۇكىمەتكە بەرۋ جونىندەگى قازاقستانداعى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار تۋرالى حاباردار ەتتى.
اۆتور: سەرىك قاراجان
