مەن قازاققا دەگەن قۇرمەتىمنىڭ بەلگىسى رەتىندە ونىڭ ءتىلىن مەڭگەردىم - شاحاليەۆ
ناۋرىز مەيرامى ءار وتباسىنا باقىت، ىرىس-ىنتىماق اكەلسىن. ەگەمەندى ەلىمىزدە حالىقتار اراسىنداعى مىزعىماس دوستىق ماڭگى جاساسىن!». بۇل تۋرالى «قازاقپارات» ح ا ا تىلشىسىمەن بولعان سۇحباتى بارىسىندا «ازەربايجاندار قاۋىمداستىعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى كوكشەتاۋ قالالىق فيليالىنىڭ ءتوراعاسى نازيم ابىوگلى شاحاليەۆ ايتتى.
بۇگىنگى كۇنى تاۋەلسىز قازاقستان كوپ ۇلتتىلىعىمەن قوسا، بىرلىگى جاراسقان، قۇتى مولايعان ەل رەتىندە تانىمال. اسىرەسە، ەلىمىزدى مەكەن ەتكەن وي-ماقساتى ورتاق، كوكسەگەنى تەك بىرلىك بولىپ تابىلاتىن سان الۋان ۇلت پەن ۇلىس وكىلدەرىنىڭ ءبىرى - ازەربايجاندار.
جالپى، ازەربايجاندىقتاردىڭ قازاقستانعا كەلۋ تاريحى دا ءار قيىلى. نازيم شاحاليەۆتىڭ ايتۋىنشا، ول ءوزى 1952-جىلى ازەربايجاننىڭ ماسالى اۋدانى شاتىروبا اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن.
كەيىن ك س ر و- نىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بەرگەن جولدامامەن 1970-جىلى قازاقستانعا جولى تۇسكەن.
وتان الدىنداعى بورىشىن دا الماتى وبلىسىندا وتەگەن. ءسويتىپ، وسىندا تامىرىن تەرەڭگە جايىپ، قالىپ قويعان كورىنەدى. قازىر ول - ينتەرناتسيونالدى وتباسىنىڭ وتاعاسى.
ايەلى - ورىس ۇلتىنىڭ وكىلى. نەمەرەلەرى دە وسى قازاق جەرىندە ءوسىپ، قازاقشا ءتالىم-تاربيە الۋدا.
سونداي-اق، ول بۇگىنگى تاڭدا باۋىرمال ءارى دارحان قازاق حالقىمەن بىرگە وزگە دە ۇلت وكىلدەرىمەن قاتار تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندىعىن ماقتان تۇتۋدا.
«مەن قازاقستاندى ءوزىمنىڭ ەكىنشى وتانىم دەپ سانايمىن. قازاق حالقى - وتە مەيىربان، مەيماندوس، كىشىپەيىل حالىق. ءتىپتى، ەن دالادا كەلە جاتىپ، كولىگىڭ توقتاپ قالسا دا، جاقىن جەردەگى اۋىلعا سوعا قالساڭ، سەنى جىلى ۇيگە كىرگىزىپ، الدىڭا شاي، مايى مەن باۋىرساق، ەتىن، قولىنداعى بارىن توسىپ، قۇتتى قوناعىنداي كۇتەدى.
قازاقتار مەن ءازىربايجانداردىڭ اراسىندا كوپتەگەن ۇقساستىقتار بار. ءبارىمىز دە «اللادان باسقا ءتاڭىر جوق، مۇحاممەد - ونىڭ ەلشىسى» دەپ ءبىر قۇدايدان مەدەت سۇراعان ءتىلى ءبىر، ءدىنى ءبىر حالىقپىز.
ءدىني مەرەكەلەردى بىرگە اتاپ وتەمىز. ناۋرىز دا قوس حالىققا ورتاق ۇلىق مەيرام. ازەربايجان حالقى وزدەرىنىڭ تىلىمەن ايتقاندا «نوۆرۋزدى» ەڭ سۇيىكتى مەرەكە سانايدى.
بۇل ەلدە ناۋرىز مەرەكەسىنە دايىندىق بىزدەگىدەن بىرنەشە كۇن بۇرىن باستالادى. دالىرەك ايتساق، ەسكى جىلدىڭ سوڭعى سارسەنبىسى، ياعني، «احىر چەرشەنبە» كۇنىنەن باستاپ، جاڭا جىل قامىنا كىرىسەدى.
سول كۇنى ءۇي مەن ىدىس-اياقتارىن تازالاپ، قايتىس بولعان تۋىستارىنا دۇعا ەتەدى. ال، جاڭا جىل كىرگەن كۇنى ەرتە تۇرىپ، وزەنگە نەمەسە بۇلاق باسىنا بارىپ، شومىلادى. وسىلايشا جاڭا جىلدىڭ ءبىرىنشى كۇنىن تازا نيەتپەن، اق پەيىلمەن قارسى الادى.
سونداي-اق، بۇل كۇنى ازەربايجاندىقتار ورازاسىن بالمەن نەمەسە قانتپەن اشادى. ول «الداعى ءومىرىمىز بال مەن شەكەر سىندى ءتاتتى بولسىن» دەگەن نيەتتەن تۋعان ەكەن.
مەرەكەنىڭ قۋانىشىمەن-اق ءوتىپ كەتەتىن جاڭا جىلدىڭ العاشقى كۇنىن ولار دا ءتۇرلى اس قويىلعان اق داستارحانمەن قارسى الادى.
اس مازىرىنەن «يەدي-ليەۆين» تاعامى دا قالىسپايدى. بۇل تاعامنىڭ ءبىزدىڭ ناۋرىز كوجەمىزگە ۇقساستىعى بار. وعان دا جەتى ءتۇرلى ءدام قوسىلادى. مەن وسى حالىققا دەگەن قۇرمەتىم مەن شەكسىز ريزاشىلىعىمنىڭ بەلگىسى رەتىندە ونىڭ ءتىلىن مەڭگەردىم.
قازىر كوسەمدەرشە كوسىلە، شەشەندەرشە شەشىلە سويلەمەسەم دە، شامام كەلگەنشە، اراسىندا ماقالداتىپ قويىپ ءوز ويىمدى جەتكىزۋگە تىرىسامىن» ، - دەيدى ن. شاحالييەۆ. ءقازىر وبلىس اۋماعىندا 2000 جۋىق ازەربايجاندىق تۇرسا، ونىڭ 53 ءى بىرلەستىككە مۇشە.
ولار سانىنىڭ ازدىعىنا قاراماستان ايماقتا وتەتىن بارلىق قوعامدىق شارالارعا ءبىر ادامداي اتسالىسىپ، وزدەرىنىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىن جانە ۇلتتىق-سالت داستۇرلەرىن كەڭىنەن ناسيحاتتاپ كەلەدى.
«ازەربايجاندار قاۋىمداستىعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ فيليالى ءبىزدىڭ قالامىزدا اشىلعانىنا التى جىلداي عانا ۋاقىت بولدى. وسى ۋاقىتىڭ ىشىندە مادەني-اعارتۋ ىستەرىمەن كەڭىنەن اينالىسىپ كەلەمىز.
دەگەنمەن، ەش نارسەنىڭ وڭايلىقپەن كەلمەيتىنى بەلگىلى. سول سياقتى، ءبىزدىڭ بىرلەستىكتىڭ دە ارتقا تاستاعان جىلدارىندا قيىنشىلىقتىڭ كوپ كەزدەسكەنىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. بۇل تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسا باستاعان ەلىمىز ءۇشىن قيىن قىستاۋ كەزەڭ بولاتىن.
بىرەۋلەر پانا ىزدەپ كوشتىڭ باسىن قازاقستانعا بۇرسا، ەندى ءبىر حالىقتار ەلدەن باستارى اۋعان جاققا قونىس اۋدارىپ جاتتى. مىنە، وسى ارادا ەلىمىزدە قالعان ازەربايجان ۇلتىنىڭ وكىلدەرى وسى ۇيىمنىڭ قۇرىلۋىنا بىردەن-ءبىر سەبەپشىسى بولدى. بىرلەستىك ازەربايجان حالقىنىڭ مادەنيەتى مەن ءتولتۋما ونەرىن ساقتاپ، جان-جاقتى ءبىلىمدى جانداردىڭ زور تالپىنىسىن، حالىقتىڭ دارقاندىعى مەن كەڭ پەيلىن پاش ەتۋ ماقساتىندا قۇرىلعانىن كورەمىز.
بۇگىن ءبىز قاي جاعىنان الىپ قاراساق تا، وسى ماقساتتىڭ تۇبەگەيلى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقاندىعىنا كۋا بولا الامىز.
بۇل، ارينە، ەلباسى ن. نازاربايەۆتىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا ارتقان ءۇمىتىنىڭ اقتالعاندىعىنىڭ كورىنىسى»، - دەپ ءسوزىن ودان ءارى جالعاستىردى كەيىپكەرىمىز. «بالالار انا ءتىلىن جاتسىنىپ كەتپەسە ەكەن دەگەن نيەتپەن جەكسەنبىلىك مەكتەپتە ازەربايجان تىلىنەن دارىستەر بەرىلە باستاپ ەدى، پەداگوگتىڭ بالا كۇتىمىنە بايلانىستى دەمالىسقا شىعۋىنا وراي، ازىرشە توقتاپ تۇر.
جازۋىمىز لاتىن الىپبيىنە نەگىزدەلگەندىكتەن، بۇل دا بۇگىندە كۇرمەۋى قيىن ماسەلە بولىپ قالۋدا. ال ءبي - كەز كەلگەن حالىقتىڭ بولمىسىن كورسەتەتىن قۇرال. جاقىندا قالامىزداعى دوستىق ۇيىندە ءبىزدىڭ ءبي ۇيىرمەمىز اشىلدى. ەندى سوڭىمىزدان ەرىپ كەلە جاتقان جاس ۇرپاق سول مازمۇنى تەرەڭ حالىقتىق بيلەرىمىزدى مەڭگەرسە ەكەن دەيمىز»، - دەپ ءسوزىن قورىتتى نازيم شاحاليەۆ.
اۆتور: اسلان وسپانوۆ
