بۇگىن - ءاليحان بوكەيحان دۇنيەگە كەلگەن كۇن

استانا. قازاقپارات - بۇگىن - قازاق تاريحىنداعى ايتۋلى تۇلعا، ۇلت كوسەمى ءاليحان نۇرمۇحامەد ۇلى بوكەيحاننىڭ تۋعان كۇنى.

قازاقتىڭ ۇلت- ازاتتىق «الاش» قوزعالىسىنىڭ نەگىزىن سالعان، «الاش» اۆتونومياسىن قۇرعان ءارى باسقارعان ۇلى تۇلعانىڭ تۋعانىنا 151 جىل تولدى، دەپ حابارلايدى Baq.kz.

ءاليحان نۇرمۇحامەد ۇلى بوكەيحان 1866-جىلعى ناۋرىزدىڭ 5- كۇنى بۇرىنعى سەمەي وبلىسى، قارقارالى ۋەزى، توقىراۋىن بولىسىنىڭ 7-اۋىلىندا تۋعان. بۇل - قازىرگى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اقتوعاي اۋدانىنداعى شابانباي ءبي اۋىلى.

ءا. بوكەيحان - XIX عاسىردىڭ سوڭى مەن XX عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق زيالىلارىنىڭ، قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ قاتارىنداعى اسا ەرەكشە تۇلعا.

ومبى مەن سانكت-پەتەربۋرگتە ءبىلىم العان، رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك دۋماسىنا مۇشە بولعان ول وتكەن عاسىردىڭ باسىندا قازاق حالقىنىڭ مۇددەسى ءۇشىن قوعامدىق ءھام ساياسي قىزمەتتەرمەن بەلسەندى تۇردە اينالىستى. «الاش» پارتياسىن، «الاشوردا» ۇكىمەتىن قۇرۋعا باسشى بولدى. جەرگىلىكتى دالا قازاعىنىڭ ماسەلەلەرىن كوتەرۋ ماقساتىندا «قازاق» گازەتىن شىعاردى.

1917-جىلى قازاقستان بويىنشا ۋاقىتشا ۇكىمەت كوميسسارى بولدى. 1917-جىلدان 1920-جىلعا دەيىن الاش اۆتونومياسىنىڭ ءتوراعاسى قىزمەتىن اتقاردى. ⅩⅩعاسىردىڭ 20-30-جىلدارىندا ادەبيەتپەن دە اينالىستى.

ول 1926-جىلى ەكى رەت تۇتقىندالىپ، تۇرمە ازابىن تارتتى. ءاليحان بوكەيحان ماسكەۋگە جەر اۋدارىلادى، زور بەدەلىنەن قورىققان بولشيەۆيكتەر وكىمەتى ونى قازاقستانعا جولاتپادى. وندا ون جىل ءۇي قاماۋىندا وتىرعان ءاليحاندى 1937-جىلى تامىزىندا قايىرا تۇتقىنداپ، ءبىر ايدان كەيىن جالعان جالامەن 71 جاسىندا ماسكەۋدە اتۋ جازاسىنا كەسەدى.

ۇلى تۇلعا 1989-جىلى مامىردىڭ 14 دە ك س ر و جوعارعى سوتىنىڭ قاۋلىسى بويىنشا اقتالدى.