مۋزەيدىڭ دە ءوز مۇڭى بار
مۋزەيدىڭ بۇگىنگى جاعدايى مەن سوڭعى كەزدەگى جاڭالىقتارىن ءبىلۋ ءۇشىن ءبىز كەشەگى اپتادا گ. سەرىكبايەۆاعا حابارلاسقان ەدىك. ول كىسىدەن مىناداي جايتتاردى بىلدىك.
«مەن مۇندا وتكەن جىلدىڭ باسىندا ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە كەلگەنمىن، - دەيدى گ. سەرىكبايەۆا. - ەڭ ءبىرىنشى قولعا العان جۇمىسىم «رەپرەسسيا كەزىندە اتىلعاندار سانى 2500 گە جۋىق»، «2500 شاماسىندا» دەپ بولجاممەن ايتىلىپ كەلە جاتقان سيفردىڭ ناقتىلىعىن انىقتاۋ بولدى. وسى ءتىزىمدى قايدان الۋعا بولاتىنىن ەشكىم بىلمەيتىن بولىپ شىقتى. ەلباسى 1997-جىل ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ جىلى دەپ جاريالاعاندا سول كەزدەگى وبلىس اكىمى حالىق ابدۋللايەۆتىڭ قولداۋىمەن ۇ ق ك- نىڭ تىزىمىمەن «ازالى كىتاپ» دەگەن كىتاپ شىققان ەكەن، سول كىتاپتان العاندارىن ايتتى. سول كىتاپتاعى ءتىزىمدى ساناعانىمىزدا 2124 ادامنىڭ اتى شىقتى. سوسىن زۇلمات جىلدارداعى رەپرەسسيا قۇربانى بولعانداردىڭ ناقتى ءتىزىمىن ءبىلۋ ءۇشىن جان- جاقتان سۇراستىرا باستادىم. وبلىستىق مۇراجاي ارقىلى ماسكەۋگە سۇراۋلار جولدادىم. سونىڭ ناتيجەسىندە ءبىر عانا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان 5000 ادامنىڭ جازىقسىزدان- جازىقسىز اتىلىپ كەتكەنىن ءبىلدىم. ونىڭ ىشىندە 4100 ادامنىڭ ءتىزىمى عانا قولىما ءتيىپ وتىر. بۇل سيفر دا وزگەرۋى، 5000 ەمەس، ءتىپتى 7000 بولۋى دا ابدەن مۇمكىن. سەبەبى رەپرەسسيا سوناۋ 1922-جىلدان باستالىپ، اتىلعاندار سانى 1930-جىلدارى كوبەيە تۇسكەن. ال 1936- 1937-جىلدارى كادىمگىدەي ناۋقانعا اينالعان.
ال، جالپى، 15 جىلدان بەرى مۇندا بىردە-ءبىر وزگەرىس، جاڭارتۋلار بولماعان. سول العاش رەت اشىلعان كەزدە قانداي بولسا، سول قالپىندا ءالى تۇر. مۋزەيدەگى ەكسپوزيتسيالىق زال اشىلعالى بەرى وزگەرمەگەن. ال وزگەرمەگەن، جاڭارماعان مۋزەيدى كىم كەلىپ تاماشالاي بەرەدى؟ مىسالى، ەكسپوزيتسيا بۇرىشىندا جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىسقان دەگەن كۋالىگى جوق كەيبىرەۋلەردىڭ سۋرەتى ءىلۋلى تۇر. ال شىن مانىندە وقيعانىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇرىپ، جازىقسىز تۇرمەگە جابىلعان ادامدار سىرتتا ءجۇر. ەكسپوزيتسيا زالىن جاڭالاۋعا مەملەكەتتەن ارنايى قارجى بولىنبەيدى. سوندىقتان مەن وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا جەلتوقسانشىلاردى شاقىرىپ، ىشىندە كاسىپكەرلەرى بار ەكەن، وسى ەكسپوزيتسيا زالىن جاڭارتۋعا دەمەۋشى بولۋعا شاقىرىپ، ۇسىنىس بىلدىرگەنمىن».
گ. سەرىكبايەۆانىڭ مۇراجاي جۇمىسىنا قاتىستى جوسپارلارى مول ەكەن. ول كىسى جوسپارلارى مەن ۇسىنىستارىن جىل باسىندا وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنا وتكىزىپ قويعانىن ايتادى.
«مەنىڭ جوسپارىمدا بيىل ءنازىر تورەقۇلوۆتىڭ 125 جىلدىعىن، «الاش» پارتياسىنىڭ 100 جىلدىعىن، رەپرەسسياعا 80 جىل تولۋىن بىرىكتىرە وتىرىپ، جىر ءمۇشايراسىن وتكىزۋ، جاس سۋرەتشىلەر مەن كاسىبي فوتوسۋرەتشىلەرگە بايقاۋ جاريالاۋ بار ەدى. الايدا باسقارمانىڭ جىلدىڭ باسىنان بەرى بىتپەيتىن ديرەكتورلىققا كونكۋرس جاريالاۋ- جاريالاماۋ دەگەن ماسەلەنىڭ توڭىرەگىندە باستارى قاتقانى سونشالىق، ۇسىنىستار مەن جوسپارلاردى قاراپ، بەكىتىپ بەرۋگە ۋاقىتتارى بولماي وتىرعانى وكىنىشتى. سەبەبى اتالعان بايقاۋلاردىڭ مەرزىمىندە وتكىزىلۋىنە ۋاقىتتى كەشىكتىرىپ الىپ جاتىرمىز. ديرەكتوردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى عانا بولىپ وتىرعاندىقتان جوسپارلارىمدى جۇزەگە اسىرا الماۋدامىن. بۇدان بولەك، مەن قازىر ۇلتتىق مۇراجايعا ءوتىپ كەتكەن ءنازىر تورەقۇلوۆتىڭ ءوز قولىمەن سالعان ون سۋرەتىن قايتارىپ الۋ بارىسىندا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىن. اتالمىش مۋزەيدە ونسىز دا جادىگەر زاتتار وتە از»، - دەيدى ول كىسى.
بۇگىندە اتالعان مۇراجايعا كىرۋ اقىلى بولىپ تۇر ەكەن. سەبەبى مىندەتتەلگەن 1 ميلليون 500 مىڭ تەڭگە اقىلى قىزمەت جوسپارىن ورىنداۋى كەرەك. وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشىن ءار ايدا 150 مىڭ تەڭگە كىرىس كىرگىزۋلەرى قاجەت ەكەن. مۇراجاي بۇل تاپسىرمانى بيلەت قۇنىمەن، كوشپەلى كورمە، لەكتسيالار وتكىزۋ ارقىلى ورىنداۋعا ارەكەت جاساپ ءجۇر. وسىلايشا، بۇگىندە اتالعان مۇراجايعا كىرۋ اقىسى بالالار ءۇشىن 80 تەڭگە، ستۋدەنتتەرگە - 100، ەرەسەكتەرگە - 200 تەڭگە بولىپ تۇر ەكەن.
...گۇلميرا سەرىكبايەۆانىڭ اڭگىمەسىنەن بىلگەنىمىزدەي مۇراجايدا وسىنداي جاڭالىقتار مەن وزگەرىستەر بولىپ جاتىر ەكەن. ەندەشە، جولىڭىز تۇسسە، مۇراجايعا بارىپ، رۋحاني ءنار الىپ قايتىڭىز، وقىرمان!
گ. اشىربەكوۆا
