قاجىلىققا بارىپ كەلىپ، قاجىرلىلىق كورسەتە الماۋ - ناعىز سوراقىلىق
ءدىن اتىن جامىلعانداردىڭ ارەكەتى قاسيەتتى يسلامعا كۇيە جاعىپ قانا قويماي، ءدىن دۇشپاندارىنىڭ ايىزىن قاندىرىپ تاستاعانى داۋسىز! اتا- بابالارىمىز ۇستانعان يسلام وسى ما ەدى؟ ادام ولتىرمەك تۇگىلى، جەردەگى قۇمىرسقانى باسىپ كەتپەۋ ءۇشىن ساق قيمىلداپ، ءار ادىمىن ساناپ باسقان تاقۋالاردىڭ ىزگى امالدارى قايدا قالدى؟ جيھاد دەگەن تۇسىنىك تەك قىرعىن سوعىستى عانا ەسكە سالا باستادى ما، قالاي؟ بىلىمگە، ىزگىلىككە، تاعى باسقا ادامي قۇندىلىقتارعا باستايتىن جيھادتىڭ ءوڭى اينالىپ كەتكەنى نەسى؟ ساۋال كوپ، جاۋاپ از.
جيھاد دەگەن ءسوزدىڭ ءمانىن تۇسىنبەي ءجۇرمىز- اۋ...
يسلامي ءبىلىمنىڭ تومەندىگى وسىعان اكەلىپ سوعىپ جاتقانى قانداي وكىنىشتى! قيت ەتسە بالەنىڭ ءبارىن مۇسىلماندارعا اكەپ تىرەۋ، ساقالى بولسا «يسلام سودىرى» دەگەن اتقا ءىلىپ جىبەرۋ وپ- وڭاي ىسكە اينالدى. كەيدە قىلمىسقا جاۋاپتى ورگاندارعا بۇل تاپتىرمايتىن سىلتاۋ بولدى- اۋ دەپ ويلايمىن. ايتپەسە، قۇدايدىڭ جولىنداعى پەندەنىڭ وسىنشالىقتى قاتىگەزدىككە بارۋىن كوزگە ەلەستەتۋ قيىن... بۇگىندەرى «سالافيت»، ياعني «ۋاحابيست» دەگەن ءدىني اعىم وكىلدەرى تۋرالى ءجيى ايتىلادى.
ولاردىڭ كەيبىرەۋىن «بايسالدى» دەپ اسپەتتەسە، ەندى ءبىرىن «راديكالدى» دەپ ايدار تاعىپ اتاۋ سانگە اينالدى. تەكە ساقال، كەلتە بالاق كيگەن جاستاردىڭ كوبىنە جۇرت ۇركە قارايتىن بولدى. نەگىزى سىرتقى كيىمگە قاراپ بال اشۋعا قارسى جاننىڭ ءبىرى مەنمىن. (يمان جۇرەكتە عوي. ادامنىڭ ىشىنە كىم كىرىپ شىعىپتى). ءبىراق ولاردىڭ كەيبىر ابەس مىنەز- قۇلىقتارى، وزدەرىن جاماعاتتان بولەكشە قىلىپ تۇراتىن كەسكىن- كەلبەتتەرى ءتۇرلى ويعا يتەرمەلەيتىنى راس. وسى رەتتە قاجىلىق ساپارى كەزىندە ءوزىم كوزىممەن كورگەن، كوڭىلگە تۇيگەن ءتۇرلى جايتتاردى ورتاعا سالۋدى ءجون كوردىم. بۇل جولعى ماقالام قاجىلىق ساپار جايلى بولماق. تالايعا ارمان بولعان وسى قاجىلىققا كىمدەر بارىپ جاتىر؟
قانداي جولمەن بارىپ جاتىر، بۇل ءالى دە بولسا زەرتتەۋدى قاجەت ەتەتىن ماسەلە. قاجىلىقتى تۋريستىك ساپار سەكىلدى كورىپ العاندارعا نە شارا؟ ولارعا قاشان توقتام بولادى؟ ءقادىر ءتۇنىن مەككەدە قارسى الۋدى ادەتكە اينالدىرعان مۇسىلماندار دا بار ارامىزدا. ولاردىڭ قىرۋار قارجىنى قايدان الىپ جاتقانى دا بەلگىسىز. ەگەر كۆوتامەن بارىپ جاتسا، نەگە كۆوتا ساناۋلى ادامدارعا عانا جىل سايىن بەرىلىپ تۇرادى؟ ونى مەنشىكتەپ الۋعا كىمنىڭ قاقىسى بار؟ ول كۆوتامەن باسقا ادامداردىڭ بارۋىنا نە كەدەرگى؟ وسىنداي ءتۇرلى ويلار دا جاعاعا جارماسادى كەلىپ.
مىنە، امان- ەسەن رامازاندى وتكىزىپ، ورازانى مۇقيات ۇستاپ، اللادان دۇعا تىلەپ، ءتىپتى التى كۇندىك ءشاۋۋال ورازاسىن بەكىتىپ، اللاعا مىڭ شۇكىرىن ايتىپ، تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا ەندى قاجىلىققا دايىندىق جاساپ جاتقاندار بارشىلىق. اللا جولدارىن وڭعارسىن دەيمىن. ءبىراق ولارعا مەن جوعارىدا كەلتىرگەن تالاپتار قويىلا ما؟ ءاي، قايدام؟! قاجىلىقتى قارجىسى بارلاردىڭ سالتاناتىنا اينالدىرا بەرۋ جاقسىلىق ەمەس. قاسيەتتى ءدىنىمىزدىڭ ءقادىرىن قاشىرىپ جۇرگەندەرگە قاشان ءبىر توقتام بولار ەكەن؟
2012 -جىلى اللا ءناسىپ ەتىپ، بالالارىمنىڭ ۇيعارىمىمەن ۇلكەن قاجىلىققا بارۋ باقىتى بۇيىرىپ، 21 كۇن قالىڭ ەلمەن بىرگە ءجۇرىپ، اللانىڭ الدىنداعى ۇلكەن ءبىر پارىزىمدى وتەپ قايتتىم. العان اسەرىمدى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. قاسيەتتى قاعباعا قاراپ تۇرىپ وتكەن ءومىرىم ءبىر ساتتە كوز الدىمنان ءوتىپ، اللانىڭ الدىندا ەسەپ بەرىپ تۇرعانداي حالگە ءتۇستىم. تۇيگەنىم: وسى ۋاقىتقا دەيىن تۇك بىتىرمەگەن ەكەنمىن، بولماشى نارسەگە بولا ءبىر- ءبىرىمىزدىڭ كوڭىلىمىزدى قالدىرىپ، تۇككە تۇرمايتىن نارسە ءۇشىن جانتالاسقان ەكەنبىز.
اللا بىزگە وسى جارىق دۇنيەدەگى ۋاقىتىمىزدى شەكتەپ قويعانىن ءتۇيسىنىپ، ەرتەڭ ەلگە جەتسەم، ءومىرىمدى «جاڭا پاراقتان» باستايتىنداي، ءار ءساتىمدى باعالايتىنداي جاڭا تىنىس، جاڭا لەپ بويىمدى بيلەپ العانداي ەرەكشە اسەردە بولدىم.
اسىرەسە قاعبامەن قوشتاسار ساتتەگى قيماستىق سەزىم ەشقاشان قايتالانباس! ەڭ اسىلىڭ قالىپ بارا جاتقانداي كوزدەن اققان جاسىڭدى تىيا الماي، جۇرەگىم قوبالجىپ، قيماس سەزىمگە بولەنگەنىم بۇگىنگىدەي ەسىمدە... سودان بەرى قاسيەتتى مەكەنگە دەگەن ساعىنىشىمدى تىلمەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن!.. قاجىلىققا بارىپ كەلگەن ادامنىڭ مىنەزىندە كوپتەگەن وزگەرىس بولاتىنىن بايقادىم، جان- جاعىڭا، قورشاعان ورتاعا، دۇنيەگە باسقاشا كوزقاراسپەن قاراي باستايسىڭ...
ال پارىز بەن جاۋاپكەرشىلىككە كەلسەك، قازاق حالقى قاجىلىق وتەپ كەلگەن كىسىلەردى قۇرمەت تۇتادى، ولاردى ۇلگى- ونەگە ەتەدى. سوندىقتان مۇنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دە اۋىر. مەن قاجىلىق ساپارىندا ارعى اتام قاجى قاسىمبەك داتقا تۋرالى كوپ ويلادىم. ول كەزدەگى قاجىلاردىڭ اللا جولىنداعى ولەرمەن قۇلشىلىقتارىنا ءسۇيسىندىم.
بۇگىنگىدەي ۇشاقپەن زۋلاپ باراتىن زامان ەمەس. قاجىلىققا زور قاجىرلىلىق تانىتىپ بارعان ولاردىڭ جاتقان جەرلەرى جايلى، توپىراقتارى تورقا بولسىن! ءسال شەگىنىس جاساپ تولعاسام: مەنىڭ تۋىپ- وسكەن اتا- انامنىڭ اۋىلىن (جامبىل وبلىسى، مويىنقۇم اۋدانى، بينازار باتىر اۋىلى) مەنىڭ اتالارىمدى ء«اجىنىڭ اۋىلى» دەيتىن. سول كەڭەس ءداۋىرىنىڭ وزىندە بىزگە دەگەن ەلدىڭ ەرەكشە ءىلتيپاتىن سەزىنۋشى ەدىك، سوعان ىشتەي ماقتاناتىنبىز.
اتا- انامىزدان ەستىگەنىمىز: قاسىمبەك اتامىز قاجىلىققا اس- سۋىن بەرىپ ەلمەن قوشتاسىپ، ەكى رەت جاياۋ بارعان ەكەن. اكەمىزدىڭ اتىن مەشىتباي دەپ قويۋى دا تەگىن ەمەس. مەنىڭ اكەم مەشىتباي قاسىمبەك قاجىنىڭ شوبەرەسى، اتىن قاجى اتام ءوزى قويىپتى. عالىم مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ اعا ءوز ەڭبەكتەرىندە تاشكەنت مۇراعاتىنان الىنعان قۇجاتتارعا سۇيەنىپ، ون توعىزىنشى عاسىردىڭ ورتا شەنىندە قاجىلىققا ۇلى جۇزدەن داتقا قاسىمبەك قاجى، ورتا جۇزدەن قۇنانباي قاجى، كىشى جۇزدەن مىرقى بي بارعانى تۋرالى دەرەكتەر بەرگەن. سول كەزدەرى مەككەدە تاجىك، وزبەك، تۇرىكمەندەردىڭ تاقياسى - قوناق ءۇيى بولعان ەكەن، ال قازاقتاردا توقتايتىن ورىن بولماۋى سەبەپتى جوعارىداعى ءۇش كىسى مەككە اكىمشىلىگىنە بارىپ جەر ساتىپ الىپ، قاجىلىققا بارعان قازاقتارعا ارنايى 2 تاقيا سالعانىن دالەلدەرمەن كەلتىرەدى. مەن سول قاسىمبەك داتقا قاجىنىڭ شوبەرەسىنەن تۋعان شوپشەگىمىن. مۇنى ءسوز ورايىندا ايتىپ جاتىرمىن. قاجىلىعىمدى وتەپ ءجۇرىپ، اتامنىڭ اق جولىن جالعاستىرعانىمدى ماقتانا ەسكە العانىم بار.
قازاقتىڭ نەبىر مارقاسقالارى قاجىلىققا ومىرلەرىن ءقاۋىپ- قاتەرگە سالىپ، ايلاپ- جىلداپ ءجۇرىپ كەلگەنىن جوعارىدا ايتتىق. حاق جولىندا شاھيد بولعاندار قانشاما. ال قاجىلىعىن امان- ەسەن وتەپ قايتقاندار «قاجى» دەگەن مارتەبەسىنە ولە- ولگەنشە ادال بولىپ، پەندەلىكتەن ادا بولىپ ءوتتى.
بۇل - اقشا شاشاتىن تۋريستىك ساپار ەمەس...
بۇگىنگى كەيبىر كىسىلەر «قاجى» دەگەن اتتى اتاق- دارەجە كورەدى. قاراپايىم جۇرتقا قاجىلىققا بارعانىن مىندەت تۇتاتىن كىسىلەر دە بارشىلىق. ءقازىر قالتالى ادامداردىڭ اكە- شەشەسىن قاجىلىققا جىبەرۋى سانگە اينالا باستاعانداي. قاجىلىقتا ناماز وقۋدى بىلمەيتىن كىسىلەردى دە كوردىك، تۋريستىك ساياحاتقا كەلگەندەي ءقوناقۇي مەن دۇكەندەردىڭ اراسىن جول قىلعان قاجىلار دا ءجۇردى. وسىنداي ويى تاياز پەندەلەردى كورگەندە قاجىلىقتى ارمانداپ، قولدارى جەتپەي جۇرگەن جاندار ەسكە تۇسەدى. قىنجىلاسىڭ، قامىعاسىڭ. ال كەرىسىنشە، قاجىلىقتا ءاربىر مينۋتىن قۇر جىبەرمەي، بار ۋاقىتىن قۇلشىلىققا ارناپ جۇرگەن قانداستارىڭدى كورگەندە قۋاناسىڭ. مارقايىپ قالاسىڭ.
وسى رەتتە ايتقىم كەلگەنى: قاجىلىق كومپانيالارى قاجىلىق ساپار الدىندا كۋرستار وتكىزىپ تۇرسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. ويتكەنى قايدا بارا جاتقانىن كەي پەندەلەردىڭ تەرەڭدەپ زەردەسىنە قۇيۋعا بۇل تاپتىرماس دانەكەر بولار ەدى.
مىسالى، افريكا قۇرلىعىنان قاجىلىققا كەلگەندەردىڭ سوزىنە قاراعاندا، «فاتيحا» مەن «ىقىلاس» سۇرەسىن بىلمەيتىندەردى قاجىلىق پارىزىن وتەۋگە جىبەرمەيدى ەكەن. بىلاي قاراپ وتىرساڭ، قاتقىلداۋ كورىنگەنىمەن، شاريعي تۇرعىدان ادىلەتتى ءىس قوي. اللاعا قۇلشىلىق جاساۋ اناۋ ايتقانداي ارزان دۇنيە بولماسا كەرەك- ءتى. ال ءبىزدىڭ قاجىلىق كومپانياسى اپارعان ادامداردىڭ ىشىندە الا- قۇلاسى كوپ بولدى.
اتىن اتاماي- اق قويايىن، ءبىر ازامات (كەزىندە پرورەكتور بولىپ ج و و- دا ساباق بەرگەن ەكەن) اكە- شەشەسىن قاجىلىققا اپاردى. اكەسى كەزىندە سوۆحوز ديرەكتورى بولعان، اناسى جوعارى ءبىلىمدى دارىگەر. ەكەۋى دە زەينەت جاسىنداعى كىسىلەر. ولارمەن ءجيى كەزدەسىپ قالامىز، «سىزدەر ناماز بىلەسىزدەر، قانداي جاقسى، ءبىز ناماز وقۋعا ءالى دەن قويا الماي ءجۇرمىز، دۇنيە ىسىنە اينالىپ، كوپ قۇندىلىقتان قۇر قالعانىمىز ءۇشىن وكىنەمىز» دەپ مۇڭدارىن شاعادى.
جۇزدەرىندە قورقىنىش- ۇرەي بارىن بايقاعاسىن، بىردە قاستارىنا بارىپ اڭگىمەگە تارتتىم. ەكەۋى دە «وسىدان امان- ەسەن ۇيگە جەتسەك، ناماز ۇيرەنەمىز» دەپ اعىنان جارىلدى. سويلەسە كەلە ىشتەرىندەگى قۇپيالارىن دا جاسىرمادى.
«ساعان شىنىمىزدى ايتايىق، بۇل جولى قاجىلىققا بالامىزدان قورىققانىمىزدان كەلدىك. ءوزىڭ دە كورىپ ءجۇرسىڭ، ەش دايىندىعىمىز جوق. نە ءبىر سۇرە، نە ءبىر ايات بىلمەيمىز. ءبىراق كەلگەنىمىزگە وكىنبەيمىز، كوزىمىز اشىلدى. حاقتى تانىدىق» دەپ، كوڭىلدى وتىردى. كەيىنىرەك تاعى ءبىر جۇزدەسىپ اڭگىمەلەسكەنىمدە بالاسىنىڭ كەيبىر قىلىقتارىن تۇسىنبەي جۇرگەندەرىن ايتىپ، مۇڭدارىن شاقتى.
«ءبىز بالامىزعا تۇسىنبەي ءجۇرمىز. جۇمىسىن تاستادى، قاۋعاداي قىلىپ ساقال قويدى، بىزگە تۇسىنىكسىز ءوز الەمىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. ەندى سول تۇسىنىكسىز الەمىنە ءبىزدى زورلاپ تارتپاقشى» دەپ، بىرەۋ ەستىپ قويماسىن دەگەندەي ۇرەيمەن سىبىرلاپ قانا ايتتى.
وسى قاجىلىق ساپارىندا قوناق ءۇيدىڭ ءبىر بولمەسىندە جاسى الپىستان اسقان ايەلمەن بىرگە جاتتىم. بايعۇس ينسۋلت العان ەكەن. اربامەن جۇرەدى.
ۋاقىتىندا كوپ قيىندىق كورگەنگە ۇقسايدى. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ ءمۇعالىمى ەكەن. جولداسى ەرتە قايتىس بولىپ، ەكى بالاسىمەن جەسىر قالىپتى. مۇنى دا بالاسى قاجىلىققا الىپ كەلىپتى. بالاسى ۇنەمى اناسىنىڭ نامازدى قالاي وقىپ جاتقانىن باقىلاپ كەتىپ جۇرەدى. الگى بايعۇس ايەل بالام رەنجيدى دەپ، نامازدى زورعا وقيدى، اربامەن ءتاۋاب جاساپ كەلەدى. كەيدە اشىلىپ مەنىمەن سىرلاساتىنى بار. «مەن ءاندى جاقسى كورەمىن، اقىن- جازۋشىلاردىڭ ەڭبەكتەرىن كوپ وقۋشى ەدىم، سونى بىلەتىن بالام تەلەديدار كورسەتپەيدى، راديو دا تىڭداتپايدى... ارتىق- اۋىس اڭگىمە ايتۋعا دا بولمايدى. تولىپ جاتقان شەكتەۋلەردەن شارشادىم» دەپ مۇڭايعانى بار بايعۇس انانىڭ. ايتپاقشى، شەشەمە قاراسسىن دەپ، ۇلى قارا كيىنگەن توقالىن قاسىنا ەرتىپ كەلگەن ەكەن. ول دا شاماسى جەتكەنشە ەنەسىنە كومەكتەسكەن بولادى. اناۋ- مىناۋىنا جاردەمدەسەدى. كەيدە ارباسىن يتەرىپ قىدىرتادى. ءبىر رەتى كەلگەندە الگى جىگىتتىڭ قارا كيىنگەن توقالىنان ءجون سۇرادىم. سوندا الگى توقال: «شەشەڭدى قارايمىن دەدىم، ءبىر بالاممەن قوسىلدىم، براتتار قوستى»، - دەدى. ودان ءارى ونىمەن اڭگىمەنى سوزعىم كەلمەدى. وسىدان- اق ولاردىڭ قانشالىقتى جىلدام ۇيلەنىپ، تالاق ايتىلسا، ەكىنشى بىرەۋىنە ءتيىپ كەتە بەرەتىنى ويعا ورالدى.
ەڭ سوراقىسى بىزبەن بارعان ءبىر ۇيعىر ايەلدىڭ بەتپاقتىعى دەسەم، قاتتى ايتقانىم بولماس. الگى قاتىن «الەمنىڭ ءبىراز جەرىن ارالاپ ەدىم، بۇل جەردە سكۋچنو، زريا كەلدىم» دەپ ۇنەمى ايتىپ ءجۇردى. (اللا كەشىرسىن بەيشارانى)... «ەۋروپا جاقسى، باراتىن جەر كوپ-اق، الاتىن تاۋارلاردا ۆىبور بار...» - دەپ، ورىسشا- قازاقشا ارالاستىرىپ كەيىپ وتىرادى ۇنەمى. قويساڭشى دەپ توقتام ايتساڭ، شاپتىعىپ قۇتىرىپ كەتەدى. ودان كوپشىلىك اۋلاق جۇرۋگە تىرىسادى. كەيىنىرەك بالاسىن كوردىم، جاپ- جاس بالاڭ جىگىت ەكەن. يەگىندە 3-4 تال ساقالى بار. بۇل دا اناسىن ەركىنەن تىس الىپ كەلگەن سەكىلدى. اناسىنىڭ گوي-گويى اناۋ.
ءبىزدىڭ قاجىلىق ساپاردا ەمشىلەر دە كوپ ءجۇردى. ءبىر كەلىنشەك «كۇيەۋىم جوق، قاجىلىق ساپار كۇيەۋى جوقتارعا مۇمكىن بولماۋى سەبەپتى ءبىر ازاماتپەن ۋاقىتشا نەكەگە وتىردىم» دەپ قاراپ وتىر. نە ايتارسىڭ، ىشتەن تىنىپ كەتە باردىق... ارتىنان الگى ەمشى ايەلدىڭ «ارقاسى قىسىلىپ» اۋىرىپ- سىرقاعاندارعا جەدەل كومەك كورسەتىپ جۇرگەنىن كورىپ شوشىدىم.
«بالەنشەنىڭ ءىنىسىمىن، قاجىلىققا اتا- انامىزبەن، وتباسىمىزبەن 5-6 رەت كەلدىك» دەپ، قاجىلىققا بارۋدىڭ قولجەتىمدى ەكەنىن بايقاتقان جاس جىگىتتىڭ دە اڭگىمەسىن تاڭقالا تىڭدادىق...
اقتوبەدەگى حرومتاۋدان كەلگەن قارا كويلەكتى، سوزدەرى وكتەم، ءورىستىلدى كەلىنشەكتەر ارافاتتاعى قۇلشىلىقتا ۇلكەندەرمەن ءسوز تالاستىرىپ، وزدەرىن ەڭ تاقۋالىق جولداعى جاندار ساناعانى كوزگە قوراش كورىندى. ولاردىڭ شەكتەن شىققانى سونداي، شاريعات توڭىرەگىندە كەي ەر كىسىلەرمەن ەرەگىسىپ، داۋىس كوتەرە ءوز پىكىرلەرىن دالەلدەگەندەرىنىڭ كۋاسى دە بولدىق... ءتىپتى ءبىر تانىمال ازاماتتىڭ «وسىمەن بالەن جىل بولدى، قادىر ءتۇنىن تەك قانا مەككەدە قارسى الامىن» دەپ، مەككەگە بارۋدى كورشى اۋىلعا بارىپ كەلۋدەي سيپاتتاعانى دا جۇرەكتى شىمىرلاتتى.
ءومىر بويى قاجىلىققا بارۋدى كوكسەپ، قاراجات جيناعان مۇسىلماننىڭ كۇنىمەن سالىستىرىپ بايقاساڭىز، مەن ءسوز ەتكەن ماسەلەلەر وتە اۋىر تيەرى ءسوزسىز. مەن ەشكىمنىڭ قاراجاتىن ساناعالى بۇل ماسەلەنى كوتەرىپ وتىرعانىم جوق، كوڭىلىمە سىيماعان سوڭ، وقىرمانمەن سىر ءبولىسىپ وتىرعان جايىم عوي. اللا سىن ساعاتتا بارشامىزعا كەشىرىممەن قاراسا ەكەن! بۇل مەنىڭ ءبىر عانا قاجىلىق ساپارىندا كوڭىلگە تۇيگەندەرىم. ءبىز بىلمەيتىن، ءتىپتى ايتۋعا اۋىز بارمايتىن جاعدايلاردىڭ ورىن الىپ جاتاتىنىن ايتاتىندار بار.
تاياۋدا تەلەديداردان مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ «قاجىلىققا بارۋدى رەتتەۋ كەرەك» دەگەن ءسوزىن ەستىپ، وسى ماقالانى جازباققا بەكىندىم. وقىعان جان ويلانار. باسىمىزعا تيگەندە عانا جان- جاعىمىزدى باقىلاپ، كەش قامدانىپ جاتاتىنىمىز راس قوي. نە نارسەنىڭ دە بولسىن الدىن الۋ شارالارىن باستى ماقسات ەتىپ قويساق، شەشىلمەيتىن ماسەلە بولا ما؟
سوسىن قاجىلىققا «پاتشالىق شاقىرىپ جاتىر» دەپ ارنايى كۆوتامەن باراتىندار كوپ. وعان كىمدەردىڭ بارىپ جاتاتىنىن دا ەسكەرگەن ءجون. ويتكەنى اراب مەملەكەتىنىڭ ۇستانعان باعىتى - ۋاحابيلىك. ولاردىڭ ءوز جاقتاستارىنا كوڭىلدەرى قۇلاپ تۇراتىنى شىندىق. سوندىقتان تىزىمگە ءجىتى قاراپ، قاداعالاۋدى كۇشەيتۋ - ۋاقىت تالابى.
ءتۇيىن: مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە ءدىن ىستەرى سالاسىن قوسۋعا مۇلدەم بولمايدى. بۇل - مەنىڭ جەكە پىكىرىم. سەبەبى ءدىن وتە ىجداھاتتىلىقتى، ساۋاتتىلىقتى، يماندىلىقتى، بىلىمدىلىكتى، سابىرلىلىقتى، اياماي تەر توگۋدى، وراسان زور ەڭبەك ەتۋدى قاجەت ەتەدى. بۇل ءسوزىمىزدىڭ دۇرىستىعىن ەلدە ورىن العان سوڭعى قايعىلى وقيعالار كورسەتىپ بەردى. ء«دىن مەملەكەتتەن بولەك» دەگەن لەنيندىك تەوريانىڭ بۇگىنگى قوعامعا مۇلدە كەلمەيتىنىنە كۇن وتكەن سايىن ءتۇرلى وقيعالاردىڭ ءورشىپ بارا جاتقاندىعى دالەل بولا الادى. كەرىسىنشە، ءدىن سالاسىنا مەملەكەتتىك مارتەبە بەرگەندە عانا وڭ ناتيجە بەرەرى اقيقات. ءتيىستى مەكەمەلەرگە، ءتيىستى وكىلەتتىكتەر بەرۋ ارقىلى، ء«بىر تەرىنىڭ پۇشپاعىن» بىرلەسە يلەسەك قانا ناقتى ناتيجەگە يەك ارتامىز. سوسىن پرەزيدەنتكە تىكەلەي باعىناتىن اگەنتتىك نەمەسە كوميتەت قۇرىلاتىن مەزگىل جەتتى. (بۇرىن دا سولاي بولعان ەدى، نەگە قوسقانىن تۇسىنبەدىم!..) بۇل - ۋاقىت كۇتتىرمەيتىن قاجەتتىلىك! سوندا عانا قاجىلىق ماسەلەسى ءبىر ىزگە تۇسەتىنىنە بەك سەنەمىن.
سونداي- اق، بۇل جازىلىپ وتىرعان ماقالانىڭ كوتەرەر جۇگى مەن قويىلعان تاقىرىبىنا وي كوزىڭىزبەن قاراساڭىز، ءبىراز كوشەلى ماسەلەلەردى ايتۋعا تىرىستىم. وسىنداي ۇلى دا قاسيەتتى ساپارعا بارىپ كەلگەندەر تۋرالى ءبىر شوكىم ويىمدى دا ايتىپ كەتكەنىم ءجون ءتارىزدى. بارىپ كەلگەندەردىڭ «قاجىمىن» دەپ ايتىپ، جازعانىنا قارسىمىن. سەبەبى بۇل پارىزدىڭ قابىلدانعان- قابىلدانباعانىن ءبىر اللا بىلەدى. سوڭعى پارىز اللانىڭ قۇلىنا زور مىندەت جۇكتەيدى. بارىپ كەلدىڭ بە، بارىنەن تىيىل (جاماندىقتاردان) . بارىپ كەلدىڭ بە، ەلىڭنىڭ، ۇلتىڭنىڭ قامىن ويلايتىن، سول جولدا كۇرەسە بىلەتىن پاتريوتقا اينالىپ، قاجىرلىلىق تانىتقانىڭ ابزال. جاسىڭا قاراماي، قىسقاشالاپ ايتقاندا، قاجى بولۋ - تازارۋ. قاجى بولۋ - ادامگەرشىلىكتىڭ شىڭىنا شىعۋ. ودان باسقا جول جوق. وسى جولدان اينىما، دىندەس، تىلدەس، رۋحتاس باۋىرىم!
ساۋلە مەشىتباي قىزى، ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
elana.kz
