تانىمال اسابا «شىمكەنتتىك» تويلاردىڭ باستى قاتەلىگىن تىزبەكتەدى
كوپتەن كۇتىپ، ەرەكشە دايىندالعان مەرەكەنى ۇيىمداستىرۋدا قانداي قاتەلىكتەر كەزدەسۋى مۇمكىن؟ ونى جويۋدىڭ جولدارى قانداي؟
وسىعان وراي Toibiznes.kz پورتالى ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنداعى اسابالارعا تومەندەگى ءتورت سۇراقتى قويىپ، پىكىرلەرىن ءبىلدى.
1) قازىرگى تويدىڭ قانداي كەمشىلىگىن اتاپ كورسەتەر ەدىڭىز؟ ءسىزدىڭ پىكىرىڭىزشە ونى جويۋدىڭ جولى قانداي؟
2) قازىرگى تويدىڭ قانداي ارتىق تۇسىن اتاپ كورسەتەر ەدىڭىز؟
3) قازىرگى تويعا وزگەرىس ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن بەرسە نە الىپ، نە قوسار ەدىڭىز؟
4) توي جاسايتىن ادام جىبەرەتىن ەڭ كوپ قاتەلىك قانداي؟
اسقار ابىشەۆ، شىمكەنت قالاسى:
1) شىمكەنتتىكتەرگە قاتىستى: تويدى كەش باستايدى. قوناقتار ۋاقىتىلى كەلۋگە داعدىلانباعان، توي كەش باستالادى. ىسىراپ، ماقتانگەرشىلىك كوپ. بىرىنەن ءبىرى اسىپ تۇسۋگە تىرىسادى. سالت-ءداستۇر ءالى دە ەۋروپادان ەنگەن ۇردىستەردەن ارىلماعان. قۇدالىق تويدا سىلقيتىپ ىشكىزۋدى پارىز سانايدى. بەسىك تويدا بەسىككە سالاتىن اجەلەرىمىزدىڭ كەيبىرى بولەۋ ەرەجەسىن بىلمەيدى. كەيدە بەتاشار تويىندا تۇسكەن اقشانى توي يەسى يەلەنەدى. ول نەگىزى بەت اشقان ادامنىڭ ەڭبەگى. ءوزىمىز تالاي الدىق. وسىنداي كەمشىلىكتەردى جويۋدىڭ جولى دۇرىس جارناما، دۇرىس ماسليحات، دۇرىس تاڭداۋ جاساۋ. ارنايى حابارلار، باسپا ءسوز، عالامتور ارقىلى ۇگىت- ناسيحات جاساۋ.
2) ارتىق كەتەتىن تۇسى - سول باياعى ىسىراپشىلدىق. ءبىراق قازاق شاشىلىپ توگىلمەسە تاعى بولمايدى، ول قانىمىزدا بار. كەدەي بولسا دا تىرىسىپ- تىرمىسىپ، قارىزعا باتىپ توي جاسايدى. ال كەيبىرى ماشيناسىن، بەرگەن سىيىن كورسەتىپ، جۇرتقا جاريا ەتۋدى جاقسى كورەدى. تويعا شەتەل جۇلدىزدارىن شاقىرىپ، ۋداي اقشا بەرىپ، وزىمىزدىكىن مەنسىنبەۋ دە بار.
3) وزگەرىستەر ازداپ ەنىپ جاتىر، سونى جۇيەگە ەنگىزۋ كەرەك. مىسالى، قىز ۇزاتۋ تويداعى قىزدى اكەسىمەن ۆالس بيلەتۋ، اعاسى كوتەرىپ ماشيناعا سالۋ دەگەن ماسقارا ءۇردىستى تۇبىمەن جويىپ، اتا-اجەسى ويىن تۇيىندەپ، كەرەمەت باتاسىن بەرىپ، قازاقتىڭ داستۇرىمەن قىزدى ادەمى سىڭسۋىمەن ۇزاتۋدى قالپىنا كەلتىرۋ كەرەك.
4) توي جاسايتىن ادام كوبىنە تويدا تىلەك ايتاتىن ءتىزىمىن دۇرىس جازباي، بىرەۋلەر وكپەلەپ جاتادى. داستارحانعا وتىرعىزۋ جاعى دا سولاي. ءبىر- بىرىمەن جاقىن ادامدار بىرگە وتىرسا كوڭىلدى، كەرەمەت بولادى. مۇمكىندىگىنشە اراق- شاراپسىز بولسا، ءسوز كوبەيىپ، جينالىس بوپ كەتپەسە دەيسىڭ... توي يەسىندە تەك جۇرتقا ماقتانگەرشىلىك كورسەتۋ ەمەس، شىن نيەتى بولسا ءبارى جاقسى وتەدى.
ەلدار سەرىكپايەۆ، الماتى قالاسى:
قازىرگى كوپ تويدىڭ ارتىق كەتەتىن تۇسى دەپ شەتەلدەن ءارتىس الدىرۋدى ايتار ەم. قولىڭنان كەپ جاتسا نەگە شاقىرماسقا؟ دەسەك تە، سالىستىرا قاراساق، شەتەلدىككە كوپ كوڭىل بولەدى دە، وزىمىزگە كەلگەندە قازاقىلىققا سالىنىپ: «ەي، وزىمىزسىڭدەر عوي، تۇسىرمەيسىڭدەر مە باعاسىن؟!» - دەيتىندەر دە بولادى. نەگە ءوزىمىزدى باعالاماسقا؟ نەگە ءوز ءونىمىمىزدى تۇتىنباسقا؟ وزىمىزدە دە دۇرىس دۇنيەلەر كوپ قوي، ىزدەنسە. شەتەل ءبارىبىر شەتەل بولىپ قالادى. ولاردى كەم دەگەندە 10 مىڭ دوللاردان اسا باعاعا شاقىرادى دا، ءوزىمىزدىڭ ونەرپازدار 5000 سۇراسا «نەگە سونشا قىمبات؟ » دەپ ارتىق ايتىپ جاتاتىندار دا كەزدەسەدى.
قازاقتىڭ كەي تويلارىنداعى كەمشىلىكتەردىڭ ءبىرى - ۇيلەنۋ تويدى ەكى جاق بىرىگىپ جاساۋ. ويتكەنى، ەكى جاق قۇدا بوپ جاتقاننان سوڭ ءبىر- بىرىنە ەشتەڭە ايتا المايدى. «سەن نەگە ءسوز بەرمەدىڭ، اناۋ الىستان كەلىپ ەدى» دەپ اسابانىڭ ميىن جەيدى. ءار جاق وزىنە قاراي تارتادى. جانە كوپ ادامدار توي جاسايمىن دەپ كرەديت الىپ، قارىزعا باتىپ قالىپ جاتادى. ابىرويىن ارتىق كورسەتكىسى كەلەدى. بولاشاقتى ويلاپ توي جاساعان دۇرىس دەپ ويلايمىن. ەڭ باستىسى - تويدا ەكى جاستىڭ باقىتتى بولعانى. كەيدە ادامدار «ەرتەڭ ەل سويلەمەسە ەكەن» دەپ ءوز جاعدايلارىن كوپ ويلاپ كەتەدى. كىم نە ايتسا دا، ەلدىڭ ءسوزى ەكى جاسقا نان بولمايدى. سويلەيتىن اۋىز كوپ، بارىنە قاقپاق بولۋ مۇمكىن ەمەس.
ايدوس جەڭىس ۇلى، الماتى قالاسى:
قىزدى ساعات 12 گە دەيىن شىعارىپ سالۋ كەرەك دەپ جاتادى. مۇسىلماندا تاڭ كۇن شىققاننان باستالادى. اسىعىپ كەي-كەيدە تويدى ەرتە ءبىتىرىپ تاستايمىز. سوسىن قازىر قىزدى شاڭىراقپەن الىپ شىعۋ دەگەن بار. دۇرىس شىعار، ءبىراق تۇپكى مانىنە ءۇڭىلىپ، سوزدەرىنە ءمان بەرە بەرمەيمىز. كەلەسى - تويباستار جايلى. تويباستاردى توي يەسىنىڭ تۋعان- تۋىستارى وزدەرى دايىنداعان. ونىڭ ىشىندە ءانى بار، ايتاتىن ءسوزى بار، ارناۋ- جىرى بار، بەرەتىن سىي- سياپاتى بار. سونى تويدىڭ باسىندا شاشۋ رەتىندە تاراتسا. تويدىڭ سوڭىندا كەرەك ەمەس، مەنىڭشە.
توي جاساعان ادام جىبەرەتىن قاتەلىكتەر كوپ. سونىڭ ءبىرى - اسىرام دەپ اقشا جاعىنان قيىندىققا ۇرىنىپ جاتادى. قىمبات مەيرامحانا جالدايدى، اتاقتى ارتىستەردى شاقىرادى، كوپ قوناق شاقىرادى دا، توي سوڭىندا قارجىسى جەتپەي قىسىلىپ جاتادى. بەس ءجۇز ادامعا دەيىن شاقىرىپ جاتادى. ونداي تويدىڭ بەرەكەتى بولمايدى. مەنىڭشە، ەڭ جاقىن دەگەن 100-200 ادامعا دەيىن شاقىرىپ، كوڭىلدى وتكىزگەن دۇرىس. شىعىن دا ازايادى، تويدىڭ دا بەرەكەسى بولادى.
juldizdar.kz