ءىليا جاقانوۆ ونەرلى ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسەدى
قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي «تۇلعالار تاعىلىمى» ايدارىمەن تاۋەلسىز ەل ورناتۋدىڭ باسى- قاسىندا بولىپ، ازاتتىقتىڭ العاشقى تاڭىنان ەلباسىنىڭ جانىنان تابىلىپ، ناردىڭ جۇگىن جەڭىلدەتكەن قايراتكەر، شىعارماشىل تۇلعالارمەن كەزدەسۋ وتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىرىپ كەلەدى. سونداي كەزدەسۋدىڭ كەزەكتى قوناعى - كورنەكتى كومپوزيتور، بەلگىلى جازۋشى، ونەر زەرتتەۋشىسى، سۋرەتشى ءىليا جاقانوۆ. بويىنا كومپوزيتورلىق، جازۋشىلىق، سۋرەتشىلىك سەكىلدى ءۇش ونەردى توعىستىرعان ءى. جاقانوۆتىڭ شىعارماشىلىعى سان سالالى.
ءى. جاقانوۆ 1936 -جىلى مامىر ايىنىڭ 6 -جۇلدىزىندا جامبىل وبلىسى سارىسۋ اۋدانى اقتوعاي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. س. م. كيروۆ اتىنداعى قازاقتىڭ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. قازسسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ تەلەديدار مەن راديو جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتى جۇيەسىندە ادەبي رەداكتور، قازاق راديوسىنىڭ مۋزىكالىق رەداكتسياسىندا باس رەداكتور بولىپ ۇزاق جىلدار قىزمەت اتقاردى. قازىرگى تاڭدا ەركىن شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋدا.
ءى. جاقانوۆ - قازگۋ- دىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن سوڭ كونسەرۆاتورياعا ەمتيحان تاپسىرۋعا بارادى. سوندا ونىڭ اندەرىن تىڭداعان ەمتيحان كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى، كومپوزيتور ەۆگەني برۋسيلوۆسكي: «بۇل جىگىت - ناعىز حالىق كومپوزيتورى. ول دالانىڭ مۋزىكا اكادەمياسىن بىتىرگەن. ءوزىنىڭ وسى تابيعاتىن بۇلدىرمەيىك. شىعاراتىن ءانىن سال- سەرىلەرشە ەمىن- ەركىن شىعارسىن» دەگەن ەكەن. ەلىن انىمەن تەربەگەن ونەر يەسىنىڭ اندەرى بۇگىندە 200 دەن اسادى. «ءتۇن ورتاسى بولعاندا» اتتى ەڭ العاشقى ءانىن 1956 -جىلى جازعان كومپوزيتوردىڭ بۇگىندە حالىققا كەڭىنەن تاراعان «دانياردىڭ ءانى»، «ءجاميليانىڭ ءانى»، «اسەلىم»، «اسىلىم»، «تولاعاي»، «جايلاۋكول كەشتەرى»، «ەدىل مەن جايىق»، «ەسىل بويى»، «اعادى جايىق» دەگەن اندەرى بار.
ونەرىمىزدىڭ اسىل قازىنالارى، قازاق انىندە ولشەۋسىز ءىز قالدىرعان تاريحي تۇلعالار جايىنداعى ءى. جاقانوۆتىڭ زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى دە ءبىر توبە. اتاپ ايتقاندا، ءبىرجان سال، اقان سەرى، مۇحيت، ۇكىلى ىبىراي، ءمادي، ەستاي، اسەت، كەنەن، سياقتى قازاقتىڭ اسا دارىندى ونەر ساڭلاقتارىمەن قاتار سۇگىر، اقبالا، الشەكەي، قايىپنازار، قالدىبەك، تولەگەن مومبەكوۆ، گەنەرال اسقاروۆ، ماكەن تۇرلىعۇل قىزى سياقتى كۇيشى- كومپوزيتورلار تۋرالى سۇبەلى ەڭبەكتەرى ەل اۋزىندا.
قازاق ونەرى قايراتكەرلەرىنىڭ ءومىرىن زەرتتەۋ نەگىزىندە جازىلعان «ەكى جيرەن»، «ءبىرىنشى كونسەرت»، «ماحاببات ءۆالسى»، «اققۋلار قونعان ايدىن كول» اتتى دەرەكتى جيناقتارى مەن «قارابۋرا» «ىقىلاس» تاريحي- تانىمدىق روماندارىنىڭ اۆتورى ءىليا جاقانوۆتىڭ شىعارماشىلىق قورى تاعى ءبىر كىتاپپەن تولىقتى. ول - «دۇنيە شىركىن...» دەپ اتالادى. بۇل كىتاپ ومىردەگى جاقىن دوسى، ونەردەگى رۋحاني جان دۇنيەسى جاراسقان، ەرەكشە قۇرمەتكە لايىقتى قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازاماتى، كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، تۇركولوگ- عالىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ كومپوزيتورلىق ونەرىنە ارنالعان. كەش بارىسىندا اتالعان ەڭبەكتىڭ حالىققا تانىستىرىلىمى وتكىزىلەدى.
سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان ءى. جاقانوۆ بۇگىندە ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق جۇمىسىن ۇدەتە تۇسپەسە باسەڭدەتكەن ەمەس. وعان دالەل - 78 جاسىندا ح. دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن سۋرەتشى ماماندىعى بويىنشا ءتامامداۋى دەر ەدىك.
شىعارماشىلىق كەشتە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۇراعاتى ءى. جاقانوۆتىڭ جەكە قۇجاتتار كورمەسىن قوناقتار نازارىنا ۇسىناتىن بولادى.
اتالعان ءىس- شاراعا ۇكىمەت مۇشەلەرى، سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى، زيالى قاۋىم مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە.
