م. تولەپباي: «بالداۋرەن» الەمنىڭ تانىمال ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنىڭ اراسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى بولۋعا ۇمتىلادى

 بۇل رەتتە ەلىمىزدىڭ بولاشاعى مەكتەپ وقۋشىلارىن دەمالىس ۋاقىتتارىندا ساۋىقتىرۋ مەن ولاردىڭ تولىققاندى دەمالىسىن جانە بوس جۇرمەۋىن ۇيىمداستىرۋ ۇدەرىسى دە ماڭىزدى.

ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مالىمدەگەن 5 كۇندىك وقۋ رەجيمىنە كەلەسى وقۋ جىلىنان باستاپ كوشۋگە بايلانىستى جازعى كانيكۋلدىڭ باستالۋى 1 - شىلدەگە قاراي ىعىساتىنىن ەسكەرەتىن بولساق، بۇل پروبلەمانىڭ ءتيىمدى جانە كاسىبي شەشىمىن تابۋ بۇگىندە اسا وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىرعانى بايقالادى. دەمەك، مەكتەپ وقۋشىلارىن ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنا جاڭا مىندەت قويىلىپ وتىرعانى انىق.

بۇدان بۇرىن ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى اعىمداعى جىلعى 7-8 - ءساۋىرى كۇندەرى «بالداۋرەن» رەسپۋبليكالىق وقۋ- ساۋىقتىرۋ ورتالىعىندا 2016 - جىلعى جازعى دەمالىس كەزىندە بالالار دەمالىسىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان رەسپۋبليكالىق سەمينار وتكىزگەنىن حابارلاعان بولاتىنبىز. شاراعا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارداردىڭ، ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن جەكە كومپانيالاردىڭ ءبىلىم بەرۋ باسقارمالارىنىڭ، وبلىستاردىڭ جانە استانا مەن المات قالاسى اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى، بالالاردى ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. جيىننىڭ جالپى وتىرىسىندا بالالاردىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ، ساۋىقتىرۋ جۇمىستارىنداعى بارلىق قىزمەتتەردى ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى. سەمينار قورىتىندىسىندا ۇسىنىستار ازىرلەندى.

 بالالاردىڭ جازعى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋدا بۇگىندە ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزىپ وتىرعان «بالداۋرەن» وقۋ- ساۋىقتىرۋ ورتالىعى دا جازعى ماۋسىمعا جان- جاقتى ازىرلەنۋدە. وسى رەتتە قازاقپارات «بالداۋرەن» رەسپۋبليكالىق وقۋ- ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى مۇحيتدين تولەپبايدى سۇحباتقا تارتقان بولاتىن.

- مۇحيتدين بەكبولات ۇلى، ءوزىڭىز باسشىلىق جاسايتىن ورتالىقتا بۇگىندە كىمدەر دەمالا الادى؟

 - وزدەرىڭىزدە بىلەتىندەي، «بالداۋرەن» رەسپۋبليكالىق وقۋ- ساۋىقتىرۋ ورتالىعى، مەملەكەت باسشىسى ن. نازاربايەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن حالىقارالىق «ارتەك» بالالار ورتالىعىنىڭ ۇلگىسىمەن قۇرىلعان بولاتىن. جىل سايىن ءبىزدىڭ جىل بويى جۇمىس ىستەيتىن ورتالىقتىڭ بازاسىندا ەلدىڭ ءار ايماقتارىنداعى ءارتۇرلى مەكتەپتەردەن التى مىڭنان استام تالانتتى مەكتەپ وقۋشىلارى وقيدى جانە دەمالادى. «بالداۋرەن» ءبىر اۋىسىمدا قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن 300-گە دەيىن بالانى قابىلدايدى. جازعى ۋاقىتتا اۋىسىم ۇزاقتىعى 15 كۇن بولادى، ال وقۋ جىلى كەزەڭىندە اۋىسىم 20 كۇنگە سوزىلادى.

ورتالىققا دەمالۋعا كونكۋرستىق نەگىزدە جولدامانى جەڭىپ العان 11-دەن 15 جاسقا دەيىنگى (5-9 - سىنىپتار وقۋشىلارى) دارىندى بالالار كەلەدى. بۇل وقۋ ۇزدىكتەرى، مەكتەپتىك، اۋداندىق، وبلىستىق، رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق وليمپيادالاردىڭ، سپورت جارىستارىنىڭ، شىعارماشىلىق كونكۋرستاردىڭ جەڭىمپازدارى، سونداي- اق عىلىمي جوبالار جەڭىمپازدارى. جولدامالار وبلىستىق ءبىلىم دەپارتامەنتتەرى ارقىلى بولىنەتىنىن اتاپ وتەيىن.

مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ، قازاقستاننىڭ ەڭ بەدەلدى لاگەرى «بالداۋرەنگە» جىبەرىلەتىن ەڭ لايىقتى مەكتەپ وقۋشىلارىن ىرىكتەۋ جونىندەگى اكىمدىكتەردىڭ، وبلىستىق ءبىلىم دەپارتامەنتتەرىنىڭ، قالالىق جانە اۋداندىق ءبىلىم باسقارمالارى وكىلدەرىنىڭ ۇزدىك جۇمىسى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى.

- بالالاردىڭ دەمالۋىنا، ءبىلىم الۋىنا قانداي جاعدايلار جاسالعان؟

- ءبىزدىڭ ورتالىقتا بالالاردىڭ دەمالۋى ءۇشىن ەڭ ۇزدىك جاعدايلار جاسالعان. «بالداۋرەن» بۇگىندە دەڭگەيى مەن اۋقىمى جاعىنان ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى بىردەن- ءبىر ۇلتتىق بالالار لاگەرى بولىپ تابىلادى، مۇندا وتاندىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر جايلى دا قىزىقتى، ءوزى ءۇشىن بارىنشا پايدالى دەمالادى. وندا ولار ساپالى قوسىمشا ءبىلىم الادى جانە شىعارماشىلىق قابىلەتتەرىن شەبەرلىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىنە كوتەرە الادى. ءبىزدىڭ ورتالىقتا جۇيەلى نەگىزدە بالالارمەن جانە جاسوسپىرىمدەرمەن تاربيە- ءبىلىم جانە ساۋىقتىرۋ جۇمىستارىنىڭ كوپجىلعى تاجىريبەسى جيناقتالعان، مۇندا ەڭ تابىستى جانە وزىق وتاندىق جانە حالىقارالىق پەداگوگيكالىق تەحنولوگيالار جۇزەگە اسىرىلادى.

ەگەر ماتەريالدىق- تەحنيكالىق بازا جونىندە ايتار بولساق، «بالداۋرەن» ورتالىعىنىڭ اۋماعىندا ادەمى دە كەڭ عيماراتتار بار، ولار وسى زامانعى تالاپتارعا ساي بالالاردىڭ تولىققاندى دەمالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. مىسالعا، ساپالى تاماقتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ سياقتى شەتىن ماسەلە بىزدە مەملەكەتتىك ستاندارتتارعا ساي شەشىلگەن. سونداي- اق مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ دە جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزىلەدى، زاماناۋي تەحنيكامەن جاراقتانعان مەكتەپ سىنىپتارى، سپورت زالدارى، جابىق باسسەين جانە باسقا دا جايلى ءومىر ءسۇرۋ جانە دەمالۋ اتريبۋتتارى بار.

ورتالىق قىزمەتىن ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى باعىتتاپ وتىرادى. بىزدە بارلىق وزەكتى جانە اعىمداعى ماسەلەلەر بويىنشا ءبىلىم ۆەدومستۆولارىمەن بەلسەندى بايلانىستار جولعا قويىلعان. جۇيەلەنگەن ۇدايى جانە ءوزارا بايلانىستى جۇمىس بولمايىنشا، ۇلكەن ورتالىقتىڭ قىزمەتىن ويداعىداي جۇرگىزۋ مۇمكىن ەمەس.

- ورتالىق قىزمەتى سالاسىنا نە كىرەدى؟

- ورتالىق قىزمەتىنە وڭىرلىك ءبىلىم ۇيىمدارىمەن ۇيلەستىرىلگەن ءوزارا ءىس- قيمىل، كليماتتىك ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرۋ، جىل ماۋسىمىنا قاراي ءبىلىم بەرۋ جانە ويىن باعدارلامالارىن ءجىتى جوسپارلاۋ كىرەدى.

سونداي- اق جىل بويى ۇلتتىق جوبالاردى جانە پاتريوتتىق اكسيالاردى سۇيەمەلدەۋ شارالارى جۇزەگە اسىرىلادى، ۇنەمى الماسىپ وتىراتىن لاگەر اۋىسىمدارى بويى توقتالمايتىن تاربيە پروتسەسى مەن بارلىق قىزمەتتەردىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسى قامتاماسىز ەتىلىپ وتىرادى. ءبىز يدەيالى، جاس جانە پاتريوتتىق ۇلگىدە تاربيەلەنگەن جاس كوشباسشىلاردىڭ ينكۋباتورىنا اينالدىق. ءبىز وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ وزىق بۋىنىن تاربيەلەۋ جونىندەگى وزەكتى مىندەتتەردى ناقتى جانە كاسىبي تۇردە شەشەتىن ينستيتۋتقا اينالدىق.

قورىتا كەلگەندە، وسىنىڭ ءبارى ورتالىق تۋرالى كۇردەلى تەتىك رەتىندە عانا ەمەس، دالىرەك ايتساق، ودان ءارى دامۋ ءۇشىن جاڭا كرەاتيۆتىك يدەيالار مەن ماقساتتاردى ۇنەمى تالاپ ەتەتىن جاندى پەداگوگيكالىق ورگانيزم رەتىندە ايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

 دەمالىس ماۋسىمى اياقتالعان كەزدە ءبىزدىڭ بالالار قايتادان كەلۋگە جانە وسىناۋ ءبىلىم مەن ەڭبەك مەرەكەسى الەمىنە بوي ۇرۋعا ۇمىتتەنىپ، لاگەرمەن كوزىنە جاس الىپ قيماي قوشتاسادى.

 «بالداۋرەن» ورتالىعى ەلدىڭ پەداگوگيكالىق تاجىريبەسى قورجىنىنا عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە رەسەيلىك (بۇل «ارتەك» ، «ورلەنوك» جانە «وكەان» ) ، بەلارۋستىق («زۋبرەنوك» )، بولگارلىق («كامچيا» ) سياقتى حالىقارالىق پەداگوگيكالىق قوعامداستىقتاردىڭ جانە باسقا دا حالىقارالىق بالالار دەمالىسى ورتالىقتارىنىڭ تاجىريبەسىنە ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ پەداگوگ- ۇيىمداستىرۋشىلار، ءبىزدىڭ ۆوجاتىيلار پەداگوگيكالىق ويىن باعدارلامالارى حالىقارالىق كونكۋرستارىنا ۇنەمى قاتىسا وتىرىپ، كاسىبي جارىستاردىڭ جەڭىمپازدارى جانە لاۋرەاتتارى بولىپ كەلەدى. سونداي- اق ورتالىقتا ۆوجاتىي شەبەرلىگى مەكتەبى جانە ۆوجاتىي شەبەرلىگىنىڭ جوعارى مەكتەبى ءتۇراقتى نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى، ولاردا رەسپۋبليكامىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كەلگەن ۆوجاتىيلار ءۇشىن ساباقتاردى وتكىزۋ فورماسى لەكتسيالار، سەمنارلار مەن پراكتيكۋمدار عانا ەمەس، شىعارماشىلىق شەبەرحانالار، شەبەرلىك ساباقتارى جانە رولدىك ويىندار تۇرىندە دە وتەدى. سونىمەن بىرگە ءبىز ناق وسى كادرلارعا دەگەن ءوسىپ وتىرعان قاجەتتىلىكتى كورىپ وتىرمىز، ويتكەنى ولار «بالداۋرەن» قابىرعالارىندا بىرەگەي ماماندار بولىپ شىعادى دەسەك، اسىرا ايتقاندىق ەمەس. بالالار دەمالىس ورتالىقتارى ءۇشىن كادرلار دايارلاۋعا ءبىز ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايمىز جانە ۆوجاتىيلاردىڭ كاسىبي قۇزىرەتىن ارتتىرۋ مەملەكەتتىك اۋقىمداعى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدا ورتالىقتىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.

ءبىزدىڭ ورتالىق ينتەللەكتۋالدىق دارىندى جانە وزىندىك ازاماتتىق ۇستانىمىمەن پاتريوتتىق تاربيە العان جەكە ادامدى دامىتۋ جانە قولداۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساۋعا ۇمتىلۋدا. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆتىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا بەلگىلەگەن باستامالارى اياسىندا «بالداۋرەن» رەسپۋبليكالىق وقۋ- ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ ۇجىمى پەداگوگيكالىق شەبەرلىكتىڭ الدىڭعى شەبىندە بولۋعا ۇمتىلا وتىرىپ، ەڭ تاڭداۋلى حالىقارالىق كرەاتيۆتىك تەحنولوگيالاردى تاڭداپ، تالماستان يگەرۋدە.

قازاقستاننىڭ الەمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋ ماقساتتارىنىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي ماڭىزىن تۇسىنە وتىرىپ، ءبىز الدىمىزعا الەمنىڭ تانىمال ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنىڭ اراسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى بولۋ ماقساتىن قويىپ وتىرمىز.

- سۇحباتىڭىزعا راحمەت!

 اۆتور: مارلان جيەمباي