دوسىمجان تاڭاتاروۆ: مەن ءانشى عانا ەمەسپىن، سپورت جانكۇيەرىمىن
سپورتشىلار اۋلەتىنەن شىققاندىقتان با، كوپكە دەيىن بوكستى دا جانىنا سەرىك ەتكەن. تەك ونەر مەن سپورت تارازىعا تۇسكەندە، العاشقىسىن تاڭداپتى. سويتە تۇرا سۇيىكتى سپورتىن دا ءبىرجولا شەگەرىپ تاستامادى.
تىكەلەي قاتىسپاسا دا، قاشان دا ەل نامىسىن اسقاقتاتىپ جۇرگەن ساڭلاقتارىمىزدى قولداۋشىلاردىڭ قاتارىنان تابىلادى. ونىڭ ۇستىنە لوندون وليمپياداسىندا جۇلدە سالعان اقجۇرەك تاڭاتاروۆتاي ءىنىسى بار اعانىڭ كۇرەس تۇرلەرىن ءجىتى قاداعالاپ، باۋىرى بوزكىلەمگە شىققاندا، تاقىمىن قىسىپ وتىراتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
ءبىراق دوسىمجاننىڭ ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى دەگەندە شىعارعا جانى بولەك. ونىسىن كەيىپكەرىمىز مالشىنىڭ بالاسى بولعاندىعىمەن، جاستايىنان الامان بايگەدە باق سىناپ وسكەنىمەن تۇسىندىرەدى. ەلوردادا ۇيىمداستىرىلعان كەزەكتى تۋرنيرلەردىڭ بىرىندە دوسىمجان تاڭاتاروۆتى كوزىمىز شالىپ، ءوزىنىڭ سپورتقا قاتىستىلىعى، ءىنىسىنىڭ بۇگىنگى اياق الىسى تۋرالى اڭگىمەلەسىپ ەدىك.
- دوسىمجان اعا، ءسىزدى ۇلتتىق سپورتتان، سپورتتىڭ وزگە تۇرلەرىنەن ءوتىپ جاتقان تۋرنيرلەردە جانكۇيەرلەردىڭ اراسىنان ءجيى كورەمىز. سوعان قاراعاندا ۇلى تويدى كوپپەن بىرگە تاماشالاۋدى قۇپ كورەتىن ءتارىزدىسىز؟..
- ءوزىم سپورتقا ءبىر تابان جاقىنمىن. شاما-شارقىمىز جەتكەنشە ەل نامىسىن اسقاقتاتىپ جۇرگەن جاستارىمىزعا قولداۋ كورسەتىپ، ولاردىڭ قۋانىشىنا كوپپەن بىرگە كۋا بولۋ دا ءبىر باقىت دەپ ويلايمىن. ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنە، اسىرەسە، كوكپار دەسە شىعارعا جانىم بولەك. كۇرەس پەن فۋتبولعا دا ءجيى بارىپ تۇرامىن. ارىپتەستەرىمنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان «الاتاۋ» كلۋبىنىڭ ويىندارىن باقىلاپ، جىگىتتەرگە قولداۋ كورسەتىپ جۇرەمىز. «نۇر-مۇقاسان»، «مۋزارت» توبىنداعى جىگىتتەرىمىز باستاعان كوماندا بۇگىندە جاستارمەن تولىعىپ، الەم چەمپيوناتتارىندا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق ونەر كورسەتىپ ءجۇر. ياعني، ولاردىڭ نەگىزگى كاسىبى بولەك بولسا دا، بالا كۇنىندەگى فۋتبولشى اتانۋ ارمانىن جۇزەگە اسىرىپ قانا قويماي، وزگەلەردىڭ دە سپورتپەن جاقىنداسۋىنا ءتاپ-ءتاۋىر ۇلەس قوسىپ ءجۇر.
- قازىر ەلوردامىزدا دا ونەر ادامدارىنىڭ شوعىرى قالىپتاسىپ قالدى. اياق دوپقا اۋەسى بارلاردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، سىزدەرگە نەگە ءوز فۋتبول كلۋبتارىڭىزدى اشپاسقا؟
- ءبىز دە استانالىق ونەرپازداردى جيناپ، وزىمىزشە فۋتبول كلۋبىن قۇرعانبىز. وعان «سارى ارقا» دەگەن اتاۋ بەردىك. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن «الاتاۋدى» ءوز الاڭىمىزدا قابىلداپ، سول جولى 2:4 ەسەبىمەن جەڭىلدىك.
ءوز باسىم «الاتاۋلىق» جىگىتتەر ءتارىزدى اياق دوپ شەبەرى بولسام دەپ ارمانداعان جوقپىن. استانا مەن الماتىنىڭ كلۋبتارى كەزدەسكەندە، «بالا كۇنىمدە ويناماعان فۋتبولدى، نامىسقا تىرىسامىن دەپ، ەسەيگەندە ۇلكەن الاڭدا وينادىم» دەپ كۇلىپ ەدىم. ءبىراق ءبىزدىڭ باستامامىز ۇزاققا بارمادى. قىزىعۋشىلىعى جوعارى جىگىتتەر از بولدى ما الدە بارلىعىن ءبىر توپقا ۇيىستىراتىن ەشكىم بولمادى ما، ايتەۋىر كلۋبىمىز جۇمىسىن توقتاتتى.
دەگەنمەن ارا-تۇرا باس قوسىپ دوپ تەۋىپ تۇراتىن كەزدەر بار. «الاتاۋدىڭ» جەتىستىكتەرىنە قاراپ سوڭعى كەزدەرى ءبىز نەگە كوماندامىزدى جانداندىرمايمىز دەپ ويلاپ ءجۇرمىز. ايتپەسە، فۋتبولشى اكتەر-انشىلەرىمىز كوپ. ماسەلە تەك جەڭىسكە جەتۋدە دە ەمەس. بۇل جوبانىڭ يدەياسى جاقسى. بىرىكتىرۋ، ءوزارا ءتىل تابىستىرۋ، سپورتتى ناسيحاتتاۋ سەكىلدى كوپتەگەن فۋنكسيانى قاتار اتقارادى.
- ءسىزدىڭ دە سپورتشىلار اۋلەتىنەن شىققانىڭىزدى بىلەمىز. اۋەسقوي دەڭگەيدى بىلاي قويعاندا، كاسىپقوي سپورتتاعى اقجۇرەكتىڭ ەرلىگىن دە كوپشىلىك ءالى ۇمىتا قويعان جوق. سپورتتى سەرىك ەتكەن وزگە باۋىرلارىڭىز بار ما؟
- اۋلەتىمىزدە اعالارىم مەن ىنىلەرىم فۋتبولمەن اۋەستەنەدى. كادىمگى كاسىپقوي دەڭگەيدە ويناپ جۇرگەن ءىنىم بار. قازىر ۇلىم دا سپورتتىڭ وسى تۇرىنە ەرەكشە دەن قويعان. سوندىقتان قۇرامامىز بەن بىرىنشىلىكتە ونەر كورسەتەتىن كلۋبتاردىڭ كەزدەسۋلەرىن الاڭعا بارىپ تاماشالاعاندى ۇناتامىن. سپورتتىڭ قاي تۇرىنە دە كوزقاراسىم وسىنداي. سەبەبى، باسقا سالا، مۇلدە بولەك الەم، تيىسىنشە باسقا اسەر عوي. قالىڭ كورەرمەننىڭ اراسىندا وتىرىپ كوپپەن بىرگە جانكۇيەرلىك تانىتىپ، الگى اۋرانى سەزىنسەم، كادىمگىدەي دەمالىپ قالامىن.
- ال ءوزىڭىز دە بۇل سالادا قارا جاياۋ ەمەس شىعارسىز؟..
- باسسەينگە بارۋدى ءجون كورەمىن. بۇل - ەڭ پايدالى ءارى قاۋىپتىلىگى ازداۋ سپورت. اسىرەسە، بالالار ءۇشىن. جالپى، جاستاردىڭ سپورتپەن شۇعىلدانۋىن ەكى قولىمدى كوتەرىپ قولدايمىن. ال بىرەۋگە اقىل ايتىپ، كەڭەس بەرمەس بۇرىن الدىمەن ءوزىڭ ۇلگى كورسەتۋىڭ قاجەت. ءبىراق كۇرەسكە قابىلەتىم جوق ەدى. دەنە-تۇرقىم دا كەلمەيتىن وعان. سوندىقتان جاستاۋ كەزىمدە بوكس ۇيىرمەسىنە بارىپ، بىلىكتى باپكەردىڭ قاراماعىندا ءبىراز جاتتىققانمىن. كەيىننەن ول كىسى ماعان ەكى كەمەنىڭ باسىن ۇستاعاننىڭ سۋعا كەتەتىن ءتۇسىندىرىپ، «نە سپورتتى، نە ونەردى تاڭدا» دەپ تالاپ قويدى.
- تۇلپارلارىڭىزدىڭ بايگەدە شاۋىپ جۇرگەنىن بايقاعانبىز. سوندايدا تاقىم قىسىپ وتىرعانىڭىزدى تالاي كوردىك. بۇل ءسىز ءۇشىن اۋەستىك پە الدە قۇمارلىق پا؟
- اتتىڭ قۇلاعىندا وينايتىن حالىقتىڭ ۇرپاعىمىز. نەگىزى قاندا بار قاسيەت. ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنىڭ مەن ءۇشىن ورنى بولەك بولاتىنى سوندىقتان. ءوزىم مالشىنىڭ بالاسى بولعاندىقتان، سول ورتادا ءوستىم. كورگەن-بىلگەنىم -بايگە، كوكپار، اۋدارىسپاق. ءوزىمىز دە تالاي رەت باق سىناپ، بايگە العان كەزدەرىمىز بولدى. ازىن-اۋلاق جىلقى ۇستاپ، جارىسقا قوساتىنىم بار.
سەبەبى، اتتىڭ دۇبىرىنەن قۋات الىپ، ەرەكشە كۇيگە بولەنەمىن. ونداعى ماقساتىم - پايداعا كەنەلۋ ەمەس، ءتول سپورتىمىزدىڭ، اتا-بابامىزدان كەلە جاتقان ءداستۇردىڭ جاندانا تۇسۋىنە از دا بولسىن ۇلەس قوسۋ. بۇگىندە بابالار اماناتىنا كوزقاراس ءبىرشاما تۇزەلىپ كەلەدى. سولاي بولۋى دا كەرەك.
ءتول سپورتقا قولداۋ باردا ۇلدارىمىز رۋحى بيىك، نامىسشىل بولىپ وسەدى. ارينە، فۋتبول - ادەمى سپورت. ونى الەم تاماشالايدى. اقشا دا، تانىمالدىلىق تا، قازىر، ءتىپتى، ساياسات تا وسىندا. ءبىز ارالاسساق تا، ارالاسپاساق تا فۋتبولدىڭ دامىعانى دامىعان. ونى مەنشىكتەي دە المايسىڭ. ال ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى بويىمىزعا بابالار قانىمەن دارىعان. تيىسىنشە ونىڭ قاسيەتى دە بولەك. وعان اينالدىرعان بەس جىلدىڭ ىشىندە الەمدىك دەڭگەيگە شىققان قازاق كۇرەسىنەن «قازاقستان بارىسى» جوباسى دالەل. بۇل تۋرنيردىڭ فينالىن تاماشالاۋ ءۇشىن كورەرمەندەر استاناعا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالادى.
شەتەلدىك تەلەارنالار دا تىكەلەي ەفيردەن ورىن بەرۋگە ءازىر. الامان بايگەدەن ۇيىمداستىرىلىپ جۇرگەن «التىن تۇلپارعا» دا قىزىعۋشىلىق جوعارى. مىسالى، ات سپورتى تۇرلەرىنە دەن قويعان جىگىتتەرىمىز شەتتەرىنەن مىقتى. ولاردى مويىندامايتىن سپورتشى جوق. سەبەبى، اتتىڭ ۇستىندە جۇرگەن جىگىت سان سالالى - ەپتى، قارۋلى، باتىل بولادى. تەك ولارعا ناسيحات كەرەك. الايدا مۇنىممەن الەمدىك سپورتتان قول ءۇزۋدى مەڭزەپ وتىرعان جوقپىن. كەرىسىنشە، ءبارىن قاتار دامىتۋ قاجەت، ال ول ءۇشىن الدىمەن جاستارىمىزدىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتۋدى قولعا العانىمىز ءجون.
- ءسىزدى جۇرتشىلىق جەزتاڭداي ءانشى عانا ەمەس، لوندون وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اقجۇرەك تاڭاتاروۆتىڭ اعاسى رەتىندە دە بىلەدى. ءىنىڭىزدىڭ بۇگىنگى اياق الىسىنا قانداي باعا بەرەسىز؟ وكىنىشكە قاراي، اقجۇرەك ءبىرازدان بەرى جارق ەتەتىن جەڭىسىمەن كورىنگەن جوق...
- قىر استىندا ريو وليمپياداسى تۇرعاندىقتان، باۋىرىم جولدامانىڭ سوڭىندا ءجۇر. قازىر اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق جەتىستىكتەرىنىڭ جوقتىعى راس. ءبىراق بۇل دايىندىقتى باسەڭدەتتى دەگەن ءسوز ەمەس. الەۋەتىن بايقاۋ ءۇشىن، جۇلدەگە تالاس جولىندا تالپىنىپ جاتىر. مەنىڭشە، ونىڭ سالماعىن اۋىستىرۋى اسەر ەتكەن ءتارىزدى. ەكىنشىدەن، كۇرەستىڭ ەرەجەلەرى دە ءجيى وزگەرەتىن بولعان. ونىڭ بالا كەزىنەن بىلەتىن كۇرەسى مەن بۇگىنگى كۇرەستىڭ ايىرماشىلىعى جەر مەن كوكتەي.
لوندوننان سوڭ ازداپ بوساڭسىعانىمەن، ءبىر جىلدىڭ كولەمى بولدى، قايتا جيناقتالىپ، الدىنا كۇرەسەمىن دەگەن ماقسات قويىپ وتىر. جاقىندا تاۋ حالقىنىڭ جەرىندە وتكەن تۋرنيردەن ورالدى. استانادا ۇيىمداستىرىلاتىن ازيا بىرىنشىلىگىندە جۇلدەدەن ءۇمىتتى. ءساتىن سالسا دەگەنىنە جەتەدى دەگەن ۇمىتتەمىن.
- ونەر ادامى بولساڭىز دا سپورتتان حابارى بار جانسىز. اقجۇرەك ەكەۋىڭىز ونىڭ كارەراسىنا قاتىستى قانشالىقتى ءجيى اڭگىمەلەسەسىزدەر؟
- جاسىمدى سىيلاپ مەنىڭ اقىلىما قاشان دا قۇلاق اسادى. ءبىراق قازىر ول بالا ەمەس. سپورت سالاسىنداعى ەڭ بيىك شىڭ - وليمپياداعا دا قاتىسىپ كوردى. جۇلدە دە الدى. ەلىنىڭ ءىلتيپاتىن سەزىندى. ءبىر وتباسىنىڭ اسىراۋشىسى. كورگەن-تۇيگەندەرى قارا باسىن الىپ جۇرۋىنە، بولاشاعىنا قاتىستى شەشىمدەر قابىلداۋىنا جەتەدى. قانشا جەردەن باۋىرىم دەسەم دە، ونىڭ سپورتشى رەتىندە جان دۇنيەسىندە نە بولىپ جاتقانى، ونىڭ شىنايى مۇمكىندىگى تۋرالى ءبىلۋ قيىن.
ونىڭ ءبارى ادامنىڭ وزىنە عانا ايان. دەگەنمەن پسيحولوگيالىق قولداۋ كورسەتىپ، ازدى-كوپتى كەڭەسىمىزدى ايتىپ وتىرامىز. وعان الماتىداعى بالالار جانە جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبىنىڭ تىزگىنى تابىستالعاندا وسى تاقىرىپتى ەكەۋمىز بىرگە تالقىلادىق. «باسشىلىق قىزمەتكە بەت بۇرساڭ، بۇلدىرشىندەردىڭ بولاشاعىنا جاۋاپتىسىڭ. بار كۇشىڭدى سوعان جۇمساۋىڭ كەرەك. وندايدا سپورتىڭ قالىپ قويادى. ەكىنىڭ ءبىرىن عانا تاڭداعانىڭ ءجون» دەپ اعالىق پىكىرىمدى ايتتىم.
ول دا ويلانا كەلە ازىرگە سپورتتا قالۋدى قۇپ كورىپ، شىنداپ جاتتىعۋعا كىرىستى. امەريكادا دايارلىق جاساپ كەلدى. سوڭعى رەت سويلەسكەنىمىزدە «بابىمدامىن، دايىندالامىن» دەگەن. ازىرگە الەۋەتىن بايقاتاتىن تۋرنيرلەرگە قاتىسقان دا جوق. تەك ەلىشىلىك جارىستاردا بوي كورسەتىپ ءجۇر. ەر جىگىتتىڭ مىنەزى، الەۋەتى سىن ساعاتىندا كورىنەدى. سوندىقتان كۇتۋ كەرەك، سەنۋ كەرەك.
- ۇلىڭىزدىڭ فۋتبولعا دەگەن اۋەستىگى تۋرالى ايتتىڭىز. بۇل تاڭداۋىن قولدايسىز با؟
- ۇلىمنىڭ سان سالالى بولعانىن قالايمىن. سونىڭ ىشىندە مىندەتتى تۇردە سپورتپەن دە شۇعىلدانۋى قاجەت. بەكبولات تىلەۋحانوۆتىڭ «ءار جىگىتتىڭ ءبىر قاعارى بولۋى كەرەك» دەگەن سوزىندەي، ءوزىنىڭ قىزىعۋشىلىعى اۋعان سپورت تۇرلەرىنىڭ ىشىندە فۋتبول، باسسەين جانە دزيۋدو بار. ازىرگە جاسى نەبارى وندا بولعاندىقتان، ونىڭ بولاشاعىنا قاتىستى بولجام نە شەشىم ايتۋ قيىن. ازىن-اۋلاق ونەرى بار. ءبىراق ونىڭ الدىمەن مەكتەپ وقۋشىسى ەكەندىگىن ۇمىتپايمىز. سوندىقتان ونەر نە سپورت دەپ ءجۇرىپ ءبىلىمدى شەتكە قالدىرۋعا بولمايدى. الداعى ۋاقىتتا سپورت، فۋتبول نەمەسە ونەر دەپ جانىپ تۇرسا جانە سوعان شىن مانىندە ەبى بولسا، بەتىن قاقپاي، بەلىن بۋامىن. ۇيدە قىزىم دا، ۇلىم دا الدىمەن مەنىڭ شەشىمىمە قارايدى.
قىز بالانى قانشا ەركەلەتسەڭ دە جاراسار، ال جىگىتتى مىندەتتى تۇردە اكە تاربيەلەۋى ءتيىس. سەبەبى، ۇل ناعىز ازامات بولىپ ءوسۋى ءۇشىن ول اكەسىنەن ۇلگى-ونەگەسىن الۋى، سونىڭ سوزىنە قۇلاق اسۋى قاجەت. قىزىم سپورتقا ءبىرجولا بەت بۇرماسا دا، ۇلكەن تەننيس ويناپ، باسسەينگە بارادى. بۇگىندە 11-سىنىپتا وقىپ جاتقاندىقتان، نەگىزگى ۋاقىتى ساباققا كەتەدى. قولىم قالت ەتكەندە باپكەرلەرىنە جولىعىپ، اياق الىستارى تۋرالى اقىلداسىپ جۇرەمىن.
جالپى، ادام ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن الدىمەن مىقتى دەنساۋلىق پەن ءبىلىم كەرەك، ول ءۇشىن سپورتپەن شۇعىلدانۋعا ءتيىسسىڭ، سولاي ءبىر-بىرىمەن جالعاسىپ كەتە بەرەدى. وسىنى بالالارىمنىڭ ءتۇسىنىپ وسكەنىن قالايمىن.
- اڭگىمەڭىزگە راقمەت!
سۇحباتتاسقان ءمادينا اسىلبەك،
«Sport»
