شوڭ ءبيدىڭ شوبەرەلەرى: كاۋكەن كەنجەتايەۆ پەن شاكەن ايمانوۆ تۋرالى تىڭ قۇجاتتار قاشان «سويلەيدى»؟
وسى عاسىر تويىنا بايلانىستى الماتى قالاسىنىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعات ۇجىمى قور يەسىنىڭ قۇجاتتارىنان «ەگەر سۋرەت سويلەسە...» اتتى كورمە ۇيىمداستىرىپ، ەسكە الۋ كەشىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر، دەپ حابارلادى «الماتى اقشامى» گازەتى.
ءبىز كاۋكەن اعامەن 90 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا تانىسىپ، تالايلارعا سۇيەۋ بولار سۇبەلى ەڭبەكتەرىن بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن ءوز قولىنان مۇراعاتقا تاپسىرۋىن وتىنگەنبىز.
«ومىرلىك جيناعانىم، مەنىڭ بار بايلىعىم وسى»، - دەدى قاريا كونەتوز قوڭىر شاباداندى كورسەتىپ، قولجازبا داپتەرلەر مەن سۋرەتتەرگە تولى شاباداندا تالاي تاريح بار ەكەن. ءبىراق، قۇجاتتارىن بىزگە وتكىزۋدەن باس تارتتى. سەبەبى، بۇل ۇيگە بىزدەن باسقا دا ونەرتانۋشىلار، قازاق راديوسى مەن رەسپۋبليكالىق گازەت تىلشىلەرى، ۇلتتىق جانە قالالىق مۋزەي قىزمەتكەرلەرى، تاعى دا باسقا كوپتەگەن قۇجات سۇراۋشىلار كەلىپ جاتاتىن.
ال ءبىز مۇراعاتتا ءبىر ونەردىڭ ءار سالاسىنداعى زامانداستار: م. اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاترىنىڭ اناسى اتانعان حابيبا ەلەبەكوۆا، قازاق مۋلتيپليكاتسياسىنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋشى امەن حايداروۆ جانە حالىق ونەرىنىڭ پەرزەنتى كاۋكەن كەنجەتايەۆتار مەن «عاسىردىڭ سىرلاستارى - زاماننىڭ مۇڭداستارى» اتتى كەزدەسۋ كەشىن ۇيىمداستىردىق. وسى جولى مۇراعاتتى ارالاپ كورگەن كاۋكەن كەنجەتاي ۇلى مۇراعاتشىلاردىڭ ەڭبەگىن جوعارى باعالاپ، باتاسىن بەرىپ، قۇجاتتارىن مەملەكەتتىك ساقتاۋعا وتكىزدى. قارياسى بار ءۇي - قازىنالى ءۇي. مۋزەي قىزمەتكەرلەرى مەن تىلشىلەر دە ءوز قاجەتتەرىنە كەرەگىن الىپ جاتتى.
قور يەسى اتانىپ، قۇجاتتارىن وتكىزگەننەن كەيىن ءبىز كاۋكەن اعامەن ءجيى حابارلاسىپ تۇردىق. ءبىر كۇنى تەلەفون سوعىپ، ۇيىنە كەلۋىمدى سۇرادى. بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا كەلسەم، اراب قارىپتەرىمەن جازىلعان 5 داپتەر دايىنداپ قويىپتى. «ءبىز - شوڭبيدىڭ ۇرپاعىمىز، ال مىنا داپتەرلەر مەنىڭ اكەم كەنجەتايدىڭ جازبالارى. بۇل قولجازبادا ءبىزدىڭ اتا-تەگىمىزدىڭ شەجىرەسى، ارابشادان اۋدارىلعان قۇران اڭگىمەلەرى بار. شاكەن ەكەۋمىزدىڭ بالالىق شاعىمىز تۋرالى دا وسىندا جازىلعان»، - دەدى.
90 نان اسقان قاريانىڭ قولىنداعى تاپ-تازا داپتەرلەرگە قۋانا دا قورقا قارادىم. «بۇل داپتەرلەردە نە جازىلعانىن ءسىز وقي الاسىز با؟ مەن بۇل داپتەرلەردى تىزىمدەمەگە قالاي كىرگىزەمىن؟» - دەدىم.
«ءاي، سەن ءوزىڭ نەتكەن ساۋاتسىزسىڭ، بۇل توتە جازۋ عوي»، - دەگەن كاۋكەن ابىز داپتەرلەرمەن قيماي قوشتاستى. بۇلاي دەۋىمنىڭ سەبەبى، كاۋكەن اعا داپتەرلەرىن قايتا سۇراپ الدى، ءبىراق، بۇل كەزدە داپتەرلەر مەملەكەتتىك ساقتاۋعا ءوتىپ كەتكەن. قور يەسى ءبىراز ۋاقىت پايدالانعاننان كەيىن، ىشكى ەرەجە تالابىنا وراي، قولجازبالاردى ءبىز مۇراعاتقا قايتارىپ الدىق. ودان بەرى دە 7-8 جىل ۋاقىت ءوتتى. ال مۇراعات قورىندا كەنجەتايدىڭ كەنجەسى ءوز قولىمەن تاپسىرعان «كەنجەتايدىڭ قولجازبالارى» بەتى اشىلماعان قالپىندا جاتىر. ءجۇز جىلدىقتار جۇگىن ارقالاپ، 100 عاسىرعا جەتەرلىك مۇرا قالدىرعان قازاق ونەرى قاھارمانىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا مۇراعاتتاعى مۇراسى تۋرالى ايتۋ ماعان پارىز بولار.
سوندىقتان، قازاق ونەرى قارا شاڭىراعىنىڭ تۋىن تىگۋگە تىكەلەي اتسالىسقان وسىنداي مارعاسقا ونەر يەسىنىڭ وتكەن ومىرىنە قىزىعۋشىلىق تانىتقان ونەرتانۋشىلارعا، ىزدەنۋشىلەر مەن ستۋدەنتتەرگە مۇراعات ەسىگى اشىق.
ءلايلا قاسىم قىزى،
الماتى قالاسى ورتالىق مۇراعاتىنىڭ ساراپشىسى.
