ۇلكەن بەدەلگە يە عالىم ساحابالار

ولار حالىققا قۇران اياتتارىن پايعامبارىمىزدان ۇيرەنگەندەرىندەي ءتۇسىندىرىپ، ءدىني ۇكىمدەر شىعارىپ، بۇقارانىڭ رۋحانياتىنا ىقپال ەتىپ وتىرعان. پايعامبارىمىز (س. ا. س. ) ولاردىڭ كوبىسىن حالىققا يسلامدى ۇيرەتۋ ءۇشىن جان- جاققا ءمۇعالىم ەتىپ جىبەرگەن. بۇلاردىڭ العاشقىسى ءتورت حاليفا. ولاردان كەيىنگى ساحابالار ءوز ارالارىنداعى

 ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي بىرنەشە توپقا بولىنەدى:

ا. ريجالۋل-قۋر'ان: بۇلار - قۇران كارىمدى ەڭ جاقسى بىلگەن، كەرەمەت وقىعان ءارى جاتقا بىلگەن ساحابالار. ولار ومىرلەرىنىڭ، ۋاقىتتارىنىڭ كوپشىلىگىن قۇران ۇيرەتۋگە ارناعاندار. ولاردىڭ اراسىنداعى ءماشھۇر ساحابالار مىنالار: ابدۋللاھ يبن ءماس'ۋد، ءسالىم ءماۋلا

ءابي ءحۋزايفا، ءۇباي يبن كا'ب، مۋاز يبن ءجابال، ءزايد يبن ءسابيت، ءابۋ مۋسا ءال- ءاش'اري، ءابۋ ءزايد ءال- ءاۋسي، ءامير يبن فۋحايرا، ءتورت حاليفا، ايەلدەردەن حازىرەت

ايشا، حافسا جانە ءۇممۋ ءسالاما ت. ب.

ءا. ريجالۋل- حاديس: بۇل توپتاعىلار - پايعامبارىمىزدان (س. ا. س. ) ەستىگەندەرىن جاتتاپ، ونىڭ ءىس-ارەكەتىن قاز-قالپىندا باسقالارعا جەتكىزۋدى وزدەرىنىڭ باستى پارىزى

دەپ بىلگەن ساحابالار. ولار الەمدەردىڭ ارداقتىسىنىڭ (س. ا. س. ) بىردە- ءبىر ءسوزىنىڭ ءىز- ءتۇزسىز جوعالىپ كەتپەۋىنە اسا ۇقىپتىلىق كورسەتىپ، كەيىنگىلەرگە جەتكىزۋ ءۇشىن بارلىق

كۇشتەرىن سالعان. ەڭ كوپ حاديس ريۋايات ەتكەن (مىڭنان اسا) ساحابالارعا تەرمينولوگيادا „مۋكسيرۋۋن" دەلىنەدى.

ولار مىنالار:

ءابۋ ءھۋرايرا - 5374 حاديس؛

ابدۋللاھ يبن ومار - 2630 حاديس؛

ءاناس يبن ماليك - 2286 حاديس؛

حازىرەتى ايشا - 2210 حاديس؛

ابدۋللاھ يبن ابباس - 1660 حاديس؛

جابير يبن ابدۋللاھ - 1540 حاديس؛

ءابۋ سايد ءال- حۋدري - 1170 حاديس ريۋايات ەتكەن.

ب. ەڭ كوپ ءپاتۋا بەرگەن ساحابالار: حاديس ريۋايات ەتكەن ساحابالارمەن قوسا ءدىني ماسەلەلەر بويىنشا ءپاتۋالار ايتقان ساحابالار دا كوپ بولعان. ولاردىڭ

ەڭ العاشقىلارى - ءتورت حاليفا. ءپاتۋالارى يسلام تاريحىنا بايلانىستى شىعارمالاردا كورسەتىلگەن ساحابالاردىڭ كەيبىرى: ابدۋللاھ يبن ماس'ۋد، مۋاز يبن

ءجابال، ءۇباي يبن كا'ب، ابدۋللاھ يبن ومار، ابدۋللاھ يبن ابباس، ءزايد يبن سابيت، حازىرەت ايشا ت. ب. ساحابالاردىڭ اراسىندا 200-گە جۋىق، باسقا ءبىر ريۋايات بويىنشا 300 گە جۋىق ابدۋللاھ ەسىمدى ساحابا بولعان دەسەدى. بۇلاردىڭ اراسىندا ءدىني ماسەلەلەر توڭىرەگىندە اتتارى ايگىلى 4 ابدۋللاھ بار. ولارعا تەرمينولوگيادا ءتورت ابدۋللاھ ماعىناسىن بىلدىرەتىن "اباديلا اربا'ا" دەلىنەدى. پايعامبارىمىز (س. ا. س. ) دۇنيەدەن وزعان سوڭ، كوپتەگەن ماسەلەنىڭ شەشىمى جايىندا يسلام عالىمدارى وسى ءتورت ساحابانىڭ كوزقاراستارىنا كوبىرەك جۇگىنگەن. ولاردىڭ ءبىر ماسەلە توڭىرەگىندە تورتەۋىنىڭ دە بىردەي كەلىسىمگە كەلۋىنە "قاۋلۋل- اباديلا" ء(تورت ابدۋللاھتىڭ كەلىسكەن پىكىرلەرى) تەرمينى قولدانىلادى. ول 4 ساحابانىڭ ەسىمدەرى مىنالار:

عالىم ساحابالار

ابدۋللاھ يبن ابباس؛

ابدۋللاھ يبن ومار؛

ابدۋللاھ يبن زۋباير؛

ابدۋللاھ يبن امر يبن 'اس.

"ساڭلاق ساحابالار" كىتابىنان