يراننان كەلگەن بوسقىن قازاقتىڭ ارمانى

يسفاحاندا تۇراتىن ەتنيكالىق قازاق حاكيم نازار - اۋعانستان ازاماتى. 1980 -جىلدارى سوۆەت- اۋعان سوعىسى كەزىندە اتا- اناسى يرانعا قونىس اۋدارىپ، بوسقىن مارتەبەسىن العان. الماتىعا جەتكەن حاكيم نازار ازاتتىق راديوسىنا كەلىپ يراندا تۇراتىن يسفاحان قازاقتارى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى.

ازاتتىق: - حاكيم، يراننىڭ قاي جەرىندە تۋىپ ءوستىڭىز؟

حاكيم نازار: - 1988 -جىلى يراننىڭ يسفاحان قالاسىندا تۋىپ ءوستىم. 12 جىلدىق قانا ءبىلىمىم بار. ودان ءارى وقۋعا مۇمكىنشىلىك بولمادى. سەبەبى، مەنىڭ اكەم وسىدان 35 جىل بۇرىن شاماسىندا، ناقتىراق ايتساق اۋعاندار مەن ورىستاردىڭ سوعىسى كەزىندە، اۋعانستاننان قاشىپ يرانعا بارعان ەكەن. سول كەزدە ولارعا بوسقىن مارتەبەسىن بەرگەن. سول سەبەپتى يراندا تۋسام دا، مەن ءالى اۋعان ازاماتى بولىپ سانالامىن. مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىن قۇرىلىستا قارا جۇمىس جاسادىم. ول جاقتا (يراندا - رەد. ) بوسقىندار تەك قارا جۇمىس ىستەيدى. باسقا جاقسى قىزمەتتەرگە بارۋعا زاڭمەن تىيىم سالىنعان. جەكە كاسىپپەن دە اينالىسا المايسىڭ. قيىنداۋ. ۇكىمەتتىك جۇمىستارعا مۇلدەم بارا المايسىڭ.

ازاتتىق: - نە سەبەپتى؟

​حاكيم نازار: - ول جەردە ۇكىمەتتىك جۇمىستارمەن نەمەسە باسقا دا لاۋازىمدى قىزمەتتەرمەن تەك يران ازاماتتارى اينالىسادى، ال قارا جۇمىستاردى سىرتتان كەلگەن بوسقىندارعا زاڭمەن مىندەتتەپ قويعان. بىزگە (اۋعانستاندىق بوسقىندارعا - رەد. ) تەك يراندا تۇرۋعا، وقۋعا، كوشەگە شىعۋعا رۇقسات ەتىلەتىن ىقتيار حات بەرگەن. ەگەر اۋعانستاندا جاعداي جاقسارسا، ءبىزدى بىردەن كەرى قايتارىپ جىبەرەدى. سول ءۇشىن يران ازاماتتىعىن بەرمەي وتىر. جانە ءبىر ايتارىم - ءبىز اۋعانستان ازاماتى رەتىندە يراننان باسقا شەت ەلگە شىعا المايمىز.

ازاتتىق: - يسفاحان - يرانداعى قازاقتار از تۇراتىن جەرلەردىڭ ءبىرى. شامامەن قانشا قازاق بار؟

​حاكيم نازار: - يسفاحاندا مەن بىلەتىن، تانيتىن قازاقتار - 30 وتباسى. ولاردىڭ كوبى - وقي الماعان، بالالارى يراندا وسكەن ادامدار. سول 30 وتباسىنىڭ ىشىنەن قازاقستانعا كەلۋگە نيەت ەتكەن مەن عانا بولدىم. قازاقستانعا كەلىپ، جاقىننان كورەيىن. جاعدايدى يرانداعى قازاقتارعا ايتىپ بەرەيىن. ولاردا بالكىم كوشىپ كەلەتىن شىعار دەپ، ءبىر اي بۇرىن شاماسىندا قازاقستانعا كەلدىم.

ازاتتىق: - اۋعانستاندىق بوسقىن قازاقتارعا يران ۇكىمەتى باسپانا بەرگەن بە؟ ولار قانداي جاعدايدا تۇرادى؟

حاكيم نازار: - جوق. ولارعا باسپانا دا، ءۇي سالۋعا جەر دە بەرىلمەيدى. ءبىز ءۇيدى جالعا الىپ تۇرامىز.

​ازاتتىق: - يسفاحاندا 30 قازاق وتباسى تۇراتىنىن ايتتىڭىز. مەكتەپتە پارسى تىلىندە وقىپسىز. ءبىراق قازاقشاڭىز جاقسى ەكەن. وسىنىڭ سەبەبىن ايتىڭىزشى؟

 حاكيم نازار: - ونىڭ سىرى - ءوز ءتىلىمدى قۇرمەتتەگەنىم. اكە- شەشەم ۇيدە قازاقشا سويلەيدى. سوندىقتان قازاقشانى بىلەمىز. ءبىراق 12-15 جاستاعى جاستار پارسىشا ارالاستىرىپ نەمەسە پارسىشا سويلەيدى. قازاقشا بىلمەيتىندەر دە بار.

ازاتتىق: - يسفاحان قالاسىنان قازاقستانعا قونىس اۋدارىپ جاتقان جالعىز قازاق ەكەنسىز. قۇجاتتى ازاماتتىق الۋ ءۇشىن بە الدە تەك ىقتيار حات الۋ ءۇشىن جيناپ ءجۇرسىز بە؟ قۇجات جيناۋدا كەدەرگىلەرگە كەزدەسىپ جۇرگەن جوقسىز با؟

​حاكيم نازار: - مەن يراندا جۇرگەن كەزدە ينتەرنەت ارقىلى وسى الماتىدا تۇراتىن ءبىر قازاقپەن تانىسقان ەدىم. العاش الماتىعا كەلگەندە سول كىسى مەنى قارسى الىپ، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تۇركىستان قالاسىندا تۇراتىن، وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن اۋعانستاننان كوشىپ كەلگەن ءبىر قازاقپەن تانىستىردى. قازىر سول كىسىنىڭ ۇيىنە تۇراقتى تىركەۋگە تۇرماقشىمىن. ول كىسى كەلىسىمىن بەردى. تۇركىستان قالاسىنىڭ كوشى-قون پوليتسياسى سوتتالماعانىم تۋرالى انىقتاما الىپ كەلۋىمدى تالاپ ەتىپ وتىر. قۇجاتتاردى ىقتيار حات الۋعا جيناپ جاتىرمىن. الماتىداعى اۋعانستاننىڭ باس كونسۋلدىعىنا باردىم. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ۋاقىت كەرەك، ءبىر جارىم ايدا دايىن بولادى ەكەن. ويتكەنى ولار ونى پوشتامەن جىبەرەدى. ال ول جاقتا كومپيۋتەر جوق. قولمەن جازىپ، قايتادان پوشتامەن جىبەرەدى ەكەن. ال وسىلاي شىعاردا كابۋلدەن ءۇش ايلىق ۆيزا الىپ، قازاقستانعا كەلدىم. ەگەر ونى كۇتىپ وتىرسام، ۆيزامنىڭ ۋاقىتى ءبىتىپ كەتەدى ەكەن. ەگەر قازاقستاندا قالا الماسام، وندا ارتىمدا قالعان 30 ءۇيدىڭ دە ءۇمىتى وشەدى. سەبەبى ولار مەنەن جاقسى جاڭالىق كۇتىپ وتىر.

ازاتتىق: - يراندا تۋىپ ءوسىپسىز. ال سوتتالماعانىڭىز تۋرالى قاعازدى اۋعانستاننان سۇراتىپ وتىرسىڭ. وسى جەرىن تاراتىپ ءوتىڭىزشى؟

​حاكيم نازار: - ءيا، مەنىڭ قولىمداعى قۇجاتتا اۋعانستان ازاماتى دەپ كورسەتىلگەن. سوندىقتان مەن ول قاعازدى اۋعانستاننان الدىرۋىم كەرەك. ال يران زاڭى بويىنشا مەنىڭ قازاقستانعا كەتۋگە حاقىم جوق. سول سەبەپتى مەن اۋەلى يراننان اۋعانستانعا جۇمىس ىزدەپ كەتكەن ادام رەتىندە شىعىپ كەتتىم دە، كابۋل ارقىلى دۋبايعا ۇشىپ باردىم. دۋبايدان قازاقستانعا كەلدىم. ەگەر يران ۇكىمەتى مەنىڭ قازاقستانعا كەتىپ قالعانىمدى بىلسە، وندا قالعان اتا- اناما قىسىم كورسەتۋى مۇمكىن. سەبەبى مەن زاڭ بۇزىپ وتىرمىن.

ازاتتىق: - ورالمان مارتەبەسىن (يا قازاقستان ازاماتتىعىن) الۋ ءۇشىن ءسىزدى يراننىڭ زاڭىن بۇزۋعا تاۋەكەل ەتكىزگەن نە سەبەپ؟ تاريحي وتانىڭىزدان نە كۇتەسىز؟

حاكيم نازار: - ول جاقتا بىلايشا ايتقاندا قورلىقپەن ءومىر ءسۇرىپ ءجۇرمىز. وعان قوسا، مەنى وسىندا سۇيرەگەن - قازاقستانعا دەگەن ماحابباتىم. قۇجات جيناۋدا قيىنشىلىق بولاتىنىن ءبىلدىم. ءبىراق سونى بىلە تۇرا كەلدىم. ال كوپ ادام وسىنداي قيىنشىلىقتاردان قورقىپ كەلمەيدى.

ازاتتىق: - ازامات اتانساڭىز قايدا وقىعىڭىز، نەمەن شۇعىلدانعىڭىز كەلەدى؟

حاكيم نازار: - تەحنيكا سالاسىنا جاقىنمىن. بولاشاقتا تەحنيكالىق ماماندىقتاردىڭ بىرىندە وقىسام، تىم بولماعاندا كولىك جوندەيتىن مامان بولىپ شىقسام دەپ ارماندايمىن.

ازاتتىق: - سۇحباتىڭىزعا راحمەت، ارمانىڭىزعا جەتىڭىز!