بابالار ءسوزى: «مارقاكول» اتاۋى قايدان شىقتى؟
بۇل جوبا اياسىندا «بابالار ءسوزى»، «قازاق حاندارى»، «ەجەلگى قالالار تاريحى»، «حالىق قازىناسى» قاتارلى جاڭا ايدارلار اشىلدى.
«بابالار ءسوزى» ايدارى نەگىزىنە «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا شىققان 100 تومدىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ جىر-تولعاۋلارى، قيسسا-داستاندار، ءسوز ۇستاعان شەشەندەر مەن بيلەرىمىزدەن قالعان ناقىلدار، تاريحي جادىگەرلەر الىندى.
«قازاق حاندارى» ايدارىندا تاريحىمىزدا ەلىنە قورعان بولعان حانداردىڭ ءومىرى تۋرالى دەرەكتەر بەرىلەدى. ال «ەجەلگى قالالار تاريحى» ايدارىنا قازاق دالاسىنداعى وركەنيەتتىڭ ورداسى بولعان كونە قالالاردىڭ تاريحى تۋرالى جازبالار جاريالانادى.
«حالىق قازىناسى» ايدارى بويىنشا، قازاقستانداعى تاريحي، مادەني ەسكەرتكىشتەر، قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى، قولونەر، قارۋ-جاراقتارى تۋرالى ماعلۇماتتار بەرىلمەك. جوبا ماتەريالدارى قازاق تىلىندە (قازاقشا جانە توتە جازۋمەن) اگەنتتىك سايتىندا جاريالانادى. ***
مارقاكول
(1- نۇسقا)
ەرتە كەزدە كولدىڭ ورنىندا كەڭ جازىق دالا بولىپتى. بۇل جەردە الۋان ءتۇرلى اسەم جاسىل شوپتەر وسكەن ەكەن.
ونى جايلاعان ءبىر بايدىڭ جۇيرىك اتى ءبىر ورنىندا تۇرا الماي، قاتتى مازاسىزدانىپتى. ءبىر كەزدە سۋ اتقىلاپ شىعادى. اتقىلاعان سۋ شوپتەردى، اعاشتاردى باسىپ، جوعارى كوتەرىلىپ، تاۋ باۋرايىنا دەيىن جەتەدى. اۋىل كوشىپ ۇلگەرە الماي، بايدىڭ ءبىر كوگەن قوزى-مارقالارى سۋ استىندا قالىپ قويىپتى. وسىدان بارىپ پايدا بولعان كول «مارقاكول» دەپ اتالىپتى.
مارقاكول
(2- نۇسقا)
بۇل وقيعا ەرتەدە بولعان. تاۋلاردىڭ اراسىنداعى جازىقتا كىشكەنتاي عانا تازا بۇلاق سىلدىراپ اعىپ جاتاتىن. اكەسى مەن ۇلى باعاتىن قويلار وسىندا سۋ ىشۋگە كەلەتىن. ولاردىڭ وتارىندا ءبىر كىشكەنتاي مارقا قوزى بولۋشى ەدى. ءبىر كۇنى سول قوزى بۇلاقتان سۋ ءىشۋدى ويلايدى.
كەنەت ونى سۋ تارتا باستايدى. مۇنى كورگەن بالا مارقانى قۇتقارۋعا جۇگىرەدى. ءبىراق قانشا تىرىسقانىمەن شاماسى كەلمەيدى. سودان سوڭ كومەككە اكەسىن شاقىرادى. ولار ەكەۋلەپ تارتىپ ءجۇرىپ، اقىرى قوزىنى قۇتقارادى. سول كەزدە بۇلاقتان سۋ اتقىلاپ كەتەدى دە، بۇكىل جايىلىمدى باسادى. ءسويتىپ، كول پايدا بولدى. سودان بەرى بۇل كول «مارقاكول» اتالىپ كەتتى.
