قارعىس اتقان سىزىق

استانا. قازاقپارات - قارعىس اتقان سىزىق الەمنىڭ اتلاس كارتاسىنا ۇڭىلسەڭ، 33 پاراللەل دەگەن سىزىق بار. بۇل سىزىق كەيدە «قارعىس اتقان سىزىق» دەپ تە اتالادى.

ويتكەنى سول سىزىق بويىنا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردىڭ بارلىعى -  الەمدەگى ءىرى-ءىرى سويقان وقيعالاردىڭ كۋاسى. ماسەلەن، سول سىزىق بويىندا ورنالاسقان داللاستا ا ق ش پرەزيدەنتى دجون كەننەدي وققا ۇشتى، «اراب كوكتەمى» دەپ اتالىپ، اراب الەمىن شارپىعان توڭكەرىس تريپولي شاھارىندا ليۆيا كوسەمى مۋاممار كاددافيدىڭ باسىن جۇتتى، اتاقتى «مىڭ ءبىر ءتۇننىڭ» كەرەمەت عاجايىپ وقيعالارى وتكەن التىن بەسىك -  باعداتتا ساددام حۇسەين ا ق ش ارمياسىنان جەڭىلىس تاپتى، قولعا ءتۇستى، دارعا اسىلدى، قۇدايدىڭ قۇتتى كۇنى قىرعىن بولىپ جاتقان سيريا ەلىنىڭ ورتالىعى -  داماسك باشار اسادتىڭ كوزىن قۇرتۋدىڭ از-اق الدىندا تۇر.

بۇلاردىڭ ءبارى 33 پاراللەل سىزىعىندا جاتقاندار. وسى ەندىكتە جاتقان جاپوننىڭ ناگاساكي قالاسىنا اتوم بومباسى تاستالدى، اپتا سايىن تەكەتىرەس الاڭىنا اينالىپ، قاندى قاساپ بولىپ جاتقان كاشميردىڭ تىرلىگى مىناۋ، سىرىن دا، قۇپياسىن دا اشپاي، بۇك ءتۇسىپ جاتقان تيبەت اناۋ...

33 پاراللەل سىزىعىن بويلاپ كوز جۇگىرتسەڭ، تالاي-تالاي قاندى وقيعالاردى كورەسىڭ. سوسىن «ادام جانى تۇرشىگەرلىك قاسىرەتتى وقيعالاردىڭ ءبارى نەگە وسى ەندىكتە وتەدى؟» دەگەن ويعا كەلەسىڭ. راسىندا دا، نەگە؟ شاماسى، عالىمدار «قارعىس اتقان سىزىق» دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك-ءتى. بۇل سىزىقتا قانداي ماگيالىق كۇش بار، قانداي تىلسىم جاسىرىلىپ جاتىر؟

وككۋلت عىلىمى نەگە «33» دەگەن سانعا ەرەكشە ءمان بەرەدى؟ بۇل ساندا قانداي قۇپيا، ءمان-ماعىنا بار؟ ءبىراق مۇنىڭ جۇمباعىن ازىرگە ەشكىم شەشە العان جوق. ءبىر بەلگىلى دۇنيە، الەمدى جاسىرىن تۇردە بيلەپ، باعىت-باعدار سىلتەپ وتىرعان ماسوندار ءۇشىن 11 سانى مەن 22 تاڭباسىنىڭ قوسىندىسى ەڭ جوعارعى دارەجەلى سان دەپ ەسەپتەلەدى.

ءتىپتى، بۇل سان الەمدى بيلەۋدىڭ كىلتى دەپ تە سانالادى ەكەن... بالگەرلەر اشاتىن تارو كارتاسىندا دا 22 مەن 11 ايرىقشا سان دەپ كورسەتىلەدى. بۇعان ءبىز ءوز تاراپىمىزدان ەشتەڭە قوسا المايمىز. تەك وسى ەندىكتە جاتقان شاھارلاردا بولعان وقيعالاردى ءتىزىپ شىعامىز.

 حيروسيما - ناگاساكي،  ا ق ش- تىڭ 33-پرەزيدەنتى

گ. ترۋمەن 33 سىزىقتىڭ بويىنا جاقىن جاتقان جاپونيانىڭ ەكى قالاسىنا اتوم بومباسىن تاستاۋعا بۇيرىق بەردى. بۇيرىققا قول قويىلىپ جاتقان ساتتە تۇسىرىلگەن سۋرەت بۇگىندە ۆاشينگتون تۇبىندەگى الەكساندريا قالاسىنداعى دجوردج ۆاشينگتوننىڭ ماسوندىق مەموريالىندا ءىلۋلى تۇر.

بومبىلاۋشى ۇشاق Enola Gay  1945-جىلدىڭ 6- تامىزىندا «بوبەك» دەپ اتالاتىن اتوم بومباسىن حيروسيما توبەسىنە تاستادى. بۇل بۇيرىق «№13» دەپ اتالاتىن. ءتىپتى بۇل كۇن بەكەرگە الىنعان جوق. ا ق ش مەملەكەتى قۇرىلعاننان (1776-جىل، 4- شىلدە) بەرى 169-جىل (13 بولىمنەن 13 جىلدان ەسەپتەگەندە) جانە 33 كۇن وتكەن.

الاموگوردو

بۇل اسكەري سىناق ورنىندا ەڭ العاش رەت 1945-جىلى 16- شىلدەدە نيۋ-مەكسيكا شتاتىندا يادرولىق قارۋ سىنالدى. يادرولىق سىناق بولعان جەر 33 ەندىكتە جاتىر.

روزۋەلل

وسى ەندىكتە جاتقان تاعى ءبىر قالا - روزۋەللگە 1947-جىلى بەلگىسىز ۇشاتىن تاباقشا قۇلاعان. وندا وزگە عالامشارلىق ادامدار بولعانى بەلگىلى. ا ق ش اسكەري ادامدارى بۇل جايدى ۇزاق جىلدار حالىقتان قۇپيا ۇستاپ كەلدى.

داللاس

بۇل قالادا ا ق ش پرەزيدەنتى كەننەديگە قاستاندىق جاسالىپ، سوڭى ونىڭ قايعىلى قازاسىمەن اياقتالعانى الەم جۇرتىنا بەلگىلى. بۇل «33 ەندىكتە كورولدى ءولتىرۋ» دەگەن اتپەن تاريحتا تىركەلگەن. وقيعا 1963-جىلدىڭ 22- قاراشاسىندا (11 اي، 22 كۇن) بولدى. قاندى وقيعا بولعان جەر 33 ەندىكتەن بار-جوعى ون شاقىرىم جەر. ول جەردە Dealey Plaza دەپ اتالاتىن داللاستاعى ەڭ العاشقى ماسوندىق حرام بار. بۇل كوشە ⅩⅨعاسىردىڭ وزىندە-اق «ۆيازوۆ قاندى كوشەسى» دەگەن اتقا يە بولعان ەكەن.

باعدات

يراكقا قارسى سوعىس 2003-جىلدىڭ 20- ناۋرىزىندا باستالدى. 1- مامىر كۇنى اياقتالدى. 2006-جىلدىڭ 30- جەلتوقسانى كۇنى قۇربان ايت مەيرامى باستالارىنان بىرەر مينۋت بۇرىن ساددام حۇسەيندى دارعا استى. مۇنى كەيبىرەۋلەر مەيرامعا شالىنعان قۇرباندىق دەپ سانادى. جالپى، بۇل دا 33-ەندىكتە جۇزەگە اسىرىلعان «پاتشا ءولىمى» دەپ ەسەپتەلەدى.

تريپولي

2011-جىلدىڭ 19- ناۋرىزىندا حالىقارالىق كۇشتەر مۋاممار كاددافي بيلەگەن ليۆياعا قارسى قاندى جورىعىن باستادى. بۇل شاھار دا وسى 33-سىزىق بويىندا ورنالاسقان. نەگىزى، كاددافي 1- مامىر كۇنى ءولۋى ءتيىس-تۇعىن. ءدال سول كۇنى كاددافي ايەلىمەن بالاسى سايف ءال-ارابتىڭ ۇيىنە كەلگەن ەدى. قۇداي سول جولى كاددافيدىڭ امان قالعانىن ءجون كوردى مە، قۇدايدىڭ قۇدىرەتى، ول كەلگەن عيماراتتى كوزدەپ اتىلعان ءۇش زىمىراننىڭ بىرەۋى جارىلماي قالدى. مۋاممار ساۋ قالدى. ءبىراق كوتەرىلىسشىلەر كۇزدە ونىڭ تۇبىنە ءبارىبىر جەتتى. قورلاپ ءولتىردى.

يسلاماباد

1- مامىر كۇنى يسلاماباد قالاسىنىڭ تۇبىندە «ءال-قايدا» باسشىسى ۇساما بەن لادەن ءولتىرىلدى. بۇل دا سول قارعىس اتقىر سىزىق بويىندا بولعان قاندى وقيعا...

شيان

بۇل قالانىڭ تاريحى ءارى دە جاتىر. كونە قالا. كەم دەگەندە 1100 جىل قىتايدىڭ ورتالىعى بولىپ سانالىپ كەلگەن. اينالاسىندا 300 گە تارتا پيراميدا بار. بيىكتىگى 25 تەن 100 مەترگە دەيىن. ولاردىڭ اراسىنداعى «ۇلى اق پيراميدا» دەپ اتالاتىن ءىرى عيماراتتىڭ بيىكتىگى -  300 مەتر. بۇل مىسىرداعى اتاقتى گيزە پيراميداسىنان ەكى ەسە بيىك. 33-ەندىكتە ورنالاسقان قىتاي پيراميدالارى قانداي قۇپيانى بۇگىپ جاتىر؟

بۇل ازىرگە بەلگىسىز. قىتاي بيلىگى ول جاققا ادام بارۋىنا تىيىم سالعان. ايتار ۋاجدەرى: «بۇل الىپ قۇرىلىستاردىڭ قۇپياسىن كەلەر ۇرپاق زەرتتەۋى ءتيىس» بولدى.

جالپى، 33-ەندىكتە بولىپ جاتقان وقيعالاردى رەت-رەتىمەن تىزە بەرۋگە بولادى. ءبىراق ونىڭ كەرەگى شامالى. تەك وقۋشى «33- سىزىق» دەگەنىمىز نە ەكەنىن بىلە جۇرسە بولعانى.

سەيسەن امىربەك ۇلى

«ايقىن»