ديدار امانتاي: اقىنداردان وتكەن وتىرىكشىلەردى كورگەن جوقپىن
وسى جەردە ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە بار. الەمنىڭ كەز كەلگەن ادەبيەتىندە ەكسپەريمەنتكە جول بەرىلەدى. شىنىنا كەلەتىن بولسا، ديداردا كلاسسيكالىق ستيلگە ەشقاشان قارسىلىق بولعان ەمەس. ول ءوز شىعارماشىلىعىنىڭ تازا ەكسپەريمەنت ەكەنىن مويىندايدى، جانە ايتىپ وتىرادى...»
بۇل قازاق مادەنيەتى مەن ونەرىن زەرتتەۋشى تالاسبەك اسەمقۇلوۆتىڭ جازۋشىعا بەرگەن باعاسى، پىكىرى بولاتىن.
جازۋشىنىڭ باستى «پروبلەماسى» - ەركىن جازا بىلۋىندە. ادەبيەتتىڭ شەڭبەرىن بۇزىپ، تىڭنان تۇرەن سالۋدى ماقسات ەتكەن جازۋشى، ويشىل، كينوگەر ديدار امانتايمەن سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى.
- ءسىز جازۋشىسىز. حالىق كوڭىلىنەن شىققان تانىمال شىعارمالار مەن رومانداردىڭ اۆتورىسىز. ولەڭ دە جازاسىز. اقىنسىز با؟
- مەنىڭشە، پوەزيا مەن پروزانىڭ اراسىندا ەشقانداي شەكارا بولماۋى ءتيىس. تەگىندە، پروزا دەگەنىمىز پوەزياعا نەگىزدەلەدى. پوەزياعا بەرگىسىز پروزا دا بولادى. جالپى، مەن پروزانى بەس تۇرگە بولەمىن. ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك- انتروپولوگيالىق پروزا، بۇكىل قازاق پروزاسى وسى باعىتتا، وسى تاقىرىپتا جازىلدى. دەتەكتيۆتىك پروزا، بۇنى كومەرتسيالىق پروزا دەپ تە ايتۋىمىزعا بولادى. عىلىمي- فانتاستيكالىق پروزا. سوسىن فيلوسوفيالىق- مەتافيزيكالىق پروزا، بۇل توپقا ءابىش كەكىلبايەۆتىڭ كەيبىر تۋىندىلارى، فيلوسوفيالىق وي تۇيىندەيتىن روماندار جاتادى. ال، پروزانىڭ شوقتىعى بيىك، دارەجەسى جوعارى، دەگدار ءتۇرى، ول - اقىندىق پروزا. ياعني، بۇل، زادىندا، اق ولەڭمەن جازىلعان پروزا. ەگەر ءبىز ونى ولەڭ فورماسىنا كەلتىرەتىن بولساق، عازالداپ قالىپقا سالاتىن بولساق، ول ولەڭ بولىپ شىعادى. مەنىڭ ويىمشا، پروزا مەن پوەزيانىڭ اراسىندا شەكارا بولمايدى.
نەگىزى، مەن ولەڭدى 20 جاسىما دەيىن جازدىم. ودان كەيىن تاستاپ كەتتىم. تەك 33-34 جاسىمدا ءتورت ورىسشا ولەڭ جازدىم. سودان سوڭ، كەيىن - بىلتىر، سوسىن - بيىل قايتادان پوەزياعا ورالدىم دەسەم دە بولادى. ءوزىمدى اقىنمىن دەپ ەسەپتەمەيمىن. ءبىراق، ولەڭ جازامىن. مىسالى، ادەبيەتتە ولەڭ جازعان جازۋشىلار كوپ. جاقسى ولەڭ جازعان جازۋشىلار دا كوپ. مىسالى، ورىس ادەبيەتىندە يۆان بۋنين، يۆان تۋرگەنەۆ، لەۆ تولستوي ءتارىزدى الىپ جازۋشىلارىنىڭ بارلىعى دا پوەزياعا قالام تارتقان. قازاق ادەبيەتىندە، وزدەرىڭىزگە بەلگىلى، ءمۇيىزى قاراعايداي، ادەبيەتىمىزدىڭ داۋمىنا زور ۇلەس قوسقان اقىن- جازۋشىلارىمىزدىڭ كوبىسى ولەڭ جازعان. تاكەن ءالىمقۇلوۆ، ءابىش كەكىلبايەۆ، مىسالى. ءبىر قىزىعى، مەن قازىر قىزمەت ەتىپ وتىرعان «قازاق فيلم» كينوستۋدياسىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىندە بارلىق اقىن- جازۋشىلار بولعان ەكەن، جەتەكشى رەداكتورلار قىزمەتىندە دە بولعان...
- ءبىراز تۋىندىلارىڭىز باسقا تىلدەرگە اۋدارىلدى. شەت تىلدەرىنە اۋدارىلعان شىعارمالارىڭىز ءوزىنىڭ قازاقى بوياۋىن ساقتاي الدى ما؟
- ول اۋدارمالاردى تەكسەرىپ، ونىڭ ساپاسىن باعالايتىن، سالماعىن ولشەيتىن مەنىڭ ەشقانداي مۇمكىندىگىم جوق. ارنايى ماماندارعا بەرگەن كەزدە فرانسۋزشا اۋدارماسىن ماقتادى. تۇرىك تىلىنە اۋدارىلعان نۇسقاسىن دا جاقسى دەپ قابىلداپ جاتقاندار بار. ونى ءابدۋاقاپ قارا اۋدارعان بولاتىن. اراب، كورەي، گۇرجى، نەمىس، موڭعول، ۇيعىر جانە ورىس تىلدەرىنە دە اۋدارىلدى. ورىس تىلىنە اۋدارىلعان نۇسقاسىن جاقسى ستيليست جازۋشىعا بەرمەكپىن. ونى ءوزىم اۋدارىپ وتىراتىنداي ۋاقىتىم بولماي تۇر. قازىر مۇمكىندىگىمشە بار ۋاقىتىمدى ءۇشىنشى تومىمدى دايىنداۋعا ارناپ ءجۇرمىن.
- ءۇشىنشى تومدىقتا قانداي شىعارمالارىڭىزدى ۇسىناسىز؟
- قازىر «ءازيزا - دانار» اتتى ءۇشىنشى تومدى قۇراستىرىپ جاتىرمىن: بۇل كىتاپقا وقىرمان قاۋىمعا ەرتەدەن تانىس تۋىندىلارمەن قاتار، ەشقاشان باسپا ءجۇزىن كورمەگەن اڭگىمەلەر، پوۆەستەر جانە ەسسەلەر ەنەتىن بولادى. بولاشاقتا جوسپارلاپ قويعان روماندارىمدى دا اياقتاۋ قاجەتپىن. ونىڭ ىشىندە «بيسكۆيت» دەگەن رومانىم دا بار.
سودان كەيىن كەنەسارى تۋرالى رومان، ول تريلوگيا بولادى. ءبىرىنشى كىتابى - كەنەسارىنىڭ اكەسى، ابىلاي حاننىڭ ۇلى - قاسىم سۇلتانعا ارنالادى. ەكىنشى كىتاپ كەنەسارىنىڭ وزىنە، ءۇشىنشىسى سىزدىق تورەگە ارنالادى. ءبىرىنشى كىتاپتا تەك قاسىم سۇلتان ەمەس، سونىمەن قاتار قازاقتىڭ ۇلتتىق مۇراتى ءۇشىن، قازاق مەملەكەتتىگى ءۇشىن كۇرەسكەن كەنەسارىنىڭ ەكى اعاسى بار، ونىڭ بىرەۋى سارجان، ەكىنشىسى ەسەنگەلدى، ەكەۋىنىڭ كۇرەسى جايىندا. قاسىم سۇلتان دا، سارجان دا، ەسەنگەلدى دە قوقان، حيۋا حاندىقتارىنىڭ قولىنان قازا تاپقان.
كەلەسى «گاككۋ» دەگەن رومانىمدى اياقتاۋىم كەرەك.
بۇل روماندا ادامنىڭ ىشكى سەزىمى، تولعانىسى، ار- ۇيات، ادامنىڭ ادىلدىككە دەگەن تالپىنىسى، مۇنىڭ بارلىعى دۇنيەدە بار نارسە ما، الدە ويلاپ تاپقان دۇنيەلەر مە، سول اڭگىمەلەنەدى. سونى انىقتاۋ ءۇشىن سيۋجەتتى ماكروفيزيكالىق قۇبىلىستارعا بايلانىستىرا ءوربىتتىم. باس كەيىپكەرلەر سول تۋرالى اڭگىمە- دۇكەن قۇرىپ، ەكىنشى جاعىنان ماكروفيزيكالىق دەڭگەيدەگى پلانەتالاردىڭ ءبىر- بىرىمەن بايلانىسى جونىندە، الەمنىڭ جالعىز ءبىر نۇكتەدەن پايدا بولۋىنىڭ تەورياسى جايىندا، بۇكىل جاراتىلىستى كوپتەگەن فيزيكتەر ارمانداعان ءبىر عانا فورمۋلامەن تۇسىندىرۋگە بولا ما؟ وسىلار تۋرالى جازىلادى. ءبىراق، فيلمى ءتۇسىرىلىپ قويعان.
- بىزدە جالپىعا تۇسىنىكسىزدەۋ پوستمودەرنيزم دەگەن تەرمين بار. ءسىزدى وسى اعىمنىڭ وكىلى دەپ قارايتىندار كوپ. پوستمودەرننەن پوستمودەرنيزمنىڭ ايىرماشىلىعىن ايتىپ بەرىڭىزشى...
- مەن ءوزىمدى پوستمودەرنيستپىن دەپ ەسەپتەمەيمىن. ءبىراق، پوستمودەرنيستىك قۇبىلىس جايىندا مەنىڭ جازعان فيلوسوفيالىق ويلارىم، ەسسەلەرىم بار. مۇنى مەن تۇسىندىرۋگە تالپىندىم. جانە دە پوستمودەرنيزم دەگەن بەلگىلى ءبىر جازۋ ءتاسىلى ەمەس. پوستمودەرنيزم دەگەن بەلگىلى ءبىر مادەني سيتۋاتسيا. مۇنداي مادەني سيتۋاتسيا 50 -جىلداردان باستالادى. پوستمودەرن دەگەن بار، پوستمودەرنيزم دەگەن بار. پوستمودەرن دەگەنىمىز - ول پوستمودەرننىڭ دامۋى مەن قالىپتاسۋىنىڭ جانە ونىڭ شىرقاۋ شەگىنە جەتۋىنىڭ ۋاقىتتىق ولشەمى مەن كەزەڭدەرى. ال، پوستمودەرنيزم دەگەنىمىز قالىپتاسقان پوستمودەرنيزمدى پوستمودەرنيستىك سيتۋاتسيالىق تۇرعىدان تالداۋ. سوندىقتان، مەن ءوزىمدى پوستمودەرنيستپىن دەپ ەسەپتەمەيمىن. ويتكەنى، ونداي جازۋ ماشىعى جوق. بىرەۋلەر پوستمودەرنيزم دەپ ءتۇرلى تاسىلمەن جازۋدى تۇسىندىرەدى. ياعني، ءبىر روماننىڭ ىشىندە جازۋشى وقيعالاردى بىرنەشە ستيلمەن جازۋى مۇمكىن. ونداي بۇرىندا دا بولعان. تولستويدىڭ شىعارمالارىندا، مىسالى، «سوعىس جانە بەيبىتشىلىكتىڭ» تاراۋلارى ىشىندە فرانسۋزشا ۇزىندىلەر بار. سوندىقتان، مەنىڭ ويىمشا، پوستمودەرنيستىك سيتۋاتسيا شارىقتاۋ شەگىنە جەتىپ، قازىر اياقتالىپ كەلەدى، ال وعان ەندى قارسى بولامىن دەگەن كەزدە، ءبىز ونىڭ ءبىزدىڭ قاجىر- قايراتىمىزسىز- اق ءوزى اياقتالىپ كەلە جاتقانىن بايقاي الامىز. قازىر كوپ ءتاسىلدى ادەبيەت قالىپتاسىپ كەلە جاتىر. بۇگىنگى پروزا بىرنەشە تاسىلدە جازىلادى. ءار جازۋشى ءوز تاسىلىمەن جازادى.
بۇل بۇرىنعىداي، سوۆەتتىك كەزەڭدەگىدەي قولتاڭبا ەمەس. مۇلدە باسقا جانرلار. مىسالى، قويشىبەك مۇباراكتىڭ جازىپ جۇرگەن ءستيلى باسقاعا كەلمەيدى. ول بۇرىنعى پروزادا قولتاڭباسى بار جازۋشىلاردان وزگەشە. قويشىبەكتىكى - فەنتەزي تۇرعىسىندا جازىلعان شىعارمالار. دارحان بەيسەنبەك ۇلى فيلوسوفيالىق ستيلدە جازادى. ءبىر- بىرىنە مۇلدە ۇقسامايدى.
- جۋرناليستيكاعا قالاي كەلدىڭىز؟
- مەنىڭ ءبىرىنشى ماماندىعىم - مەتاللۋرگ. ءتۇستى مەتالدار مەتاللۋرگياسى. ءبىراق، اياقتالماعان جوعارى وقۋ ورنى بولىپ ەسەپتەلەدى. ەكىنشىسى - فيلوسوفيا ءپانىنىڭ مۇعالىمى. ءۇشىنشى ماماندىعىم - كينودراماتۋرگ. ءتورتىنشىسى - بۇل جۋرناليستيكا. جۋرناليستيكانى سلوۆاكيانىڭ براتيسلاۆا قالاسىندا وقىپ ءبىتىردىم. ۇزاق ەمەس، ءبىر جىل.
- جۋرناليستيكادان شىققان جازۋشىلاردىڭ كوبىسى كوركەم ادەبيەتتى پۋبليتسيستكا ستيلىندە جازادى. سىزدە ولاي ەمەس. ەرەكشەلىگىڭىز دە وسىندا...
- جۋرناليستيكاعا كەشتەۋ كەلدىم. دەسەك تە، بۇل ونىڭ اسەرى ەمەس. سانالى تۇردە ءداستۇرلى جازۋ ۇلگىسىنەن باس تارتتىم. مەن پروزا جازعاندا ماقال- ماتەل قولدانبايمىن. سەبەبى، وندا ءبىلىم جاتىر، وندا ءتۇسىندىرۋ جاتىر. مەن ءوز شىعارمالارىمدى تۇسىندىرگىم كەلمەيدى. ماقال- ماتەلدى ءماتىندى ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن كەلتىرەدى. مەن سوسىن كەيىپكەرلەرىممەن تانىستىرمايمىن. كۇشەيتپەلى شىرايلاردى، انىقتاۋىشتاردى قولدانعىم كەلمەيدى. قىز وتە ادەمى ەكەن دەپ جازعاننان گورى بولمەگە ادەمى ءبىر قىز كىردى دەگەننىڭ اسەرى كۇشەيتكەننەن گورى الدەقايدا جاقسى. سوسىن نەعۇرلىم شولاق سويلەم جازۋعا تىرىسامىن. ونىڭ ءوزىن پوەتيكالىق ولەڭ جولى ەتىپ جازعىم كەلەدى.
- «قازاق فيلمدە» قىزمەتتەسىز. باس رەداكتورسىز. قازىر كلاسسيكالىق شىعارمالاردىڭ ىزىمەن وتاندىق كينولار تۇسىرىلۋدە. قازاق ادەبيەتىندە تاعى قانداي شىعارمالار جەلىسىندە كينو ءتۇسىرىلۋى كەرەك دەپ ويلايسىز؟
- قازاق ادەبيەتى مەن قازاق كينوسىنىڭ تىزە قوسىپ جۇمىس جاسايتىن ۋاقىتى كەلدى دەپ ويلايمىن. كوپتەگەن قازاق شىعارمالارى، قازاق پروزاسىنداعى دۇنيەلەر كينوعا سۇرانىپ تۇر. ونىڭ ىشىندە مۇقتاردىڭ، اسقاردىڭ، تولەننىڭ، ءابىشتىڭ شىعارمالارى بار. «شىڭىراۋ» دەگەن پوۆەسى بار. قىسقامەتراجدى فيلمدەردەن ءابىشتىڭ «گالستۋك جاساۋشى قىز» دەگەن اڭگىمەسى مەن قاليحان ىسقاقتىڭ «اقتوقىم» اڭگىمەسىن السا، ادەمى پوەتيكالىق دۇنيە شىعادى دەپ ويلايمىن. مارقۇم تالاسبەك ەكى ونەردىڭ باسىن جاقسى قوسىپ كەلە جاتىر ەدى.
- ءوز شىعارماشىلىعىڭىزدان قايسىسى كينوعا سۇرانىپ تۇر؟
- بولاشاقتا مەنىڭ بۇكىل شىعارمالارىم ەكرانعا شىعادى دەگەن ويدامىن. ءازىر كينوگەرلەر كوڭىل اۋدارا قويعان جوق. مەنىڭ شىعارمالارىما رەجيسسەر ساتىبالدى نارىمبەتوۆتىڭ بەرگەن باعاسى بار. ول كىسى: «ديداردىڭ اڭگىمەلەرى، بارلىق شىعارمالارى دايىن تۇرعان كينوسەناري» دەگەن ەدى...
- ادەبيەتتە، جالپى ومىردە باسەكەلەسىڭىز بار ما؟ وزىڭىزبەن قاتار كىمدى قويار ەدىڭىز؟
- مەن ەشكىممەن باسەكەلەسپەيمىن. ادەبيەتتە جازعىم كەلگەن نارسەلەردى جازدىم. جانە ونى قانداي مانەردە جازعىم كەلدى، سولاي جازدىم. ەشقانداي سىنعا، قارسىلىققا، كەدەرگىگە قاراعان جوقپىن. ءوزىمنىڭ ويىمداعى، قازاق حالقىنىڭ الدىنداعى ءبىر مىندەتىم وسى دەپ ءتۇسىندىم. بۇل ەشقانداي دا پافوستىق ءسوز ەمەس. قاشانعى قازاق پروزاسى تەك ۇلى ءداستۇرلى پروزا بولىپ قالا بەرۋى كەرەك؟! مەن ونى اقىندىق پروزاعا دا اينالدىرعىم كەلدى. ارينە، مەنىڭ الدىمدا جەكەلەگەن شىعارمالارىمەن كوزگە تۇسكەن، وسى ءتاسىلدى يگەرگەن جازۋشىلار دا بولدى. ولار مۇحتار اۋەزوۆ، اسقار سۇلەيمەنوۆتەر... سوسىن قاليحان ىسقاق، سايىن مۇراتبەكوۆ، ورالحان بوكەي جانە ت. ب.
- قازاق پوەزياسى دامىپ كەتتى، قازاق پروزاسى كەشەۋىلدەپ قالدى دەگەن تۇسىنىك بار. وسى پىكىر ءجيى ايتىلىپ ءجۇر...
- بۇل بىلىمسىزدىكتەن، بىلمەستىكتەن، بولماسا، قاساقانا ايتىلعان سوزدەن تۋعان تۇسىنىك دەپ ويلايمىن. جانساق، ۇشقارى پىكىر. قازاق پروزاسىندا مىقتى تولقىن كەلە جاتىر. قويشىبەك مۇباراك، جاندوس ءبايدىلدا، سەرىك ساعىنتاي، دارحان بەيسەنبەك ۇلى، قانات ءابىلقايىر، الماس مىرزاحمەت، ارمان المامبەتتى اعا بۋىن وكىلدەرى ءالى دە بولسا دۇرىس وقىعان جوق. سوندىقتان، بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيمىن. كەرىسىنشە، پوەزيا ىزدەنىسى توقتاپ قالعان سياقتى. ءبىر- بىرىنە ۇقسايدى. ءبارى تاقۋا، ءبارى اسىرە قۇدايشىل.
قۇدايعا سەن، جالبارىن، قۇرمەت تۇت، ءبىراق ول سەنىمىن تۋرالى ەلگە ايتىپ جاتۋدىڭ، جاريالاپ- جارنامالاپ جاتۋدىڭ قاجەتى جوق، ەلدى تاڭ قالدىرامىن دەپ تالپىنۋدىڭ قاجەتى جوق. قازىر ءبىز اتەيستەرگە تاڭ قالامىز. قۇداي تۇسىنىگى، قۇبىلىستارداعى قايشىلىقتى جازساڭ، ءبىر ءجون. قۇداي تۋرالى ەلدىڭ تۇسىنىك- تانىمىن كەڭەيتسەڭ، ءبىر ءجون.
- ولاي ويلاۋىڭىزدىڭ سەبەبى؟
- سەبەبى، قازىر ولەڭدى تەك مولدالار عانا جازاتىن ءتارىزدى نەمەسە اقىن بىتكەن مولدا بولىپ كەتكەن سياقتى، بۇرىنعى زامانداردا ومار ھايامدار ۇلى تاڭىرگە دەگەن ماحابباتىن اشىق بىلدىرۋدەن قاشىپ، مەتافورالار ەستەتيكاسى اياسىندا جاسىرىپ، جاناما وبراز ارقىلى، عاجاپ پوەتيكالىق تىلمەن، قۇپيالاپ، ابايلاپ، ايالاپ بەرەتىن، بۇگىن ءبارى جالاڭ، ناسيحاتتان گورى ادامدى اسىل ويىنان اينىتاتىن، جاقسى نيەتىنەن قاشىراتىن ءۇنپاراقتارعا ۇقسايدى، قازىرگى ولەڭدەر ءبىر- بىرىنە ەلىكتەيدى، ءۇنى، كەلبەتى، بويى ءبىر-بىرىنەن اينىمايدى، ءبىر-ءبىرىن قايتالايدى. تاقىرىپتىق تۇرعىدان جۇتاڭ، فورمالىق ىزدەنىستەر تۇرعىسىنان دا جاڭالىق بايقامادىم. اقىن دەگەن حاكىم بولۋى كەرەك. اقىن دەگەنىمىز ويشىل، ءبىلىمپاز بولۋى كەرەك. بۇگىنگى فيلوسوفيانى، بۇگىنگى مادەني سيتۋاتسيانى، سول تۋرالى جازىلعان كىتاپتاردى وقىماعان اقىندار، اقىنسىماقتار، جاراتىلىستانۋ عىلىمدارىن بىلمەيتىن، كوسموس تۋرالى ىلىمدەردى، ماكروفيزيكانى، ماتەماتيكانى، عىلىمنىڭ سوڭعى تابىستارىن وقىماعان، ونى تانىپ- ءبىلىپ، ساراپتاۋعا تالپىنباعان اقىندى، مەنىڭشە، شايىر دەپ ايتۋ قيىن.
ءمولدىر ماحاببات، مولتەك سىر، اۋىلدىڭ ار جاعى مەن بەر جاعىندا جۇرگەن اقىنداردى اقىن دەپ سانامايمىن. ولار - ولەڭشىلەر. مەنىڭ تۇسىنىگىمدەگى اقىن ول - اباي، ماعجان، سۇلتانماحمۇت، ساكەن، ءىلياس، قاسىم، قاليجان، قۋاندىق، جۇمەكەن، مۇقاعالي، تولەگەن، جۇماتايلار. ناعىز اقىن ول - تالعات، سۇراپىل داۋىل سياقتى، تالعات ەشەن ۇلىن ايتامىن.
- وسى ءتىزىمدى قازىرگى تولقىننان كىمدەر تولىقتىرادى؟
- قازىرگى اقىنداردىڭ كوبىنىڭ ولەڭدەرىندە وبراز جوق. وبرازدىق ويسىز، وبرازدىق بەينەسىز ولەڭ - ولەڭ ەمەس. پوەزيا بۇل - مەتافورا. مىسالى، ماحامبەت:
«كەرەگەسىن كەسكىلەپ،
وتىن ەتسەم دەپ ەدىم.
تۋىرلىعىن تەسكىلەپ،
توقىم ەتسەم دەپ ەدىم.
تاقتا وتىرعان حانداردىڭ،
توردە وتىرعان حانىمىن،
قاتىن ەتسەم دەپ ەدىم»، - دەيدى.
نە دەگەن وشتىك! ناعىز كەك! ودان ارتىق قانداي قورلىق كەرەك؟ نەگە؟ مۇنىڭ بارلىعى ەلدىك تۇرعىدان، مۇددە تۇرعىسىنان تۋعان كەك. جاڭگىر حاننىڭ ءوزى تاريحتا سول ماحامبەتتىڭ تاعدىرى ارقاسىندا قالدى دەپ ويلايمىن. مەنىڭ ويىمشا، پروزا دەگەنىمىز پوەزيا، پوەزيا دەگەنىمىز پوەزيالىق فورماعا كەلتىرىلگەن پروزا.
سوسىن مەن مىنا جاعدايدى دۇرىس تۇسىنە المايمىن. مەن اقىنداردىڭ مەرزىمدى باسپا ءسوز بەتتەرىندە جارىق كورگەن سۇقباتتارىن تۇراقتى وقىپ تۇرامىن، ادەتتە، شايىر بىتكەن ينتەرۆيۋ بەرگىش كەلەدى. سوندا ايتاتىندارى: "ولەڭ وتىرىك ايتپايدى"، «اقىن - اللانىڭ سىيى» نەمەسە «اقىندىق - قۇداي بەرگەن تالانت». «اقىندىق - تۋا بىتكەن قاسيەت»... «بۇل دارىن - جاساعان يەدەن». كەيدە «تاعدىر - اقىننىڭ ەنشىسى» دەپ جاتادى... سوندا جازۋشىلىق شايتاننىڭ سىيى بولدى ما؟! اقىنداردان وتكەن وتىرىكشىلەردى كورگەن جوقپىن. ەكى ءسوزىنىڭ ءبىرى - وتىرىك. اقىن وقىمىستى بولۋى كەرەك. مەن اقىندىقتى تانىمدىق تالانت دەپ تانيمىن.
- ءبىزدىڭ كينو سالاسىندا ادەبيەت قايراتكەرلەرىنە ارنالعان ساپالى فيلم جوق. ماسەلەن، احمەت بايتۇرسىنوۆ، ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆ، ماعجان جۇمابايەۆ سىندى تۇلعالاردىڭ شىنايى ءومىرىن سۋرەتتەيتىن فيلمدەر قاشان تۇسىرىلەدى دەپ ويلايسىز؟
- ەندى قۇداي بىلەدى.
قازىرگى جازۋشىلاردىڭ كەمشىلىگى نەدە؟
- ورتاق كەمشىلىك جوق.
- جازۋشىنىڭ دوسى بار ما؟
- مۇقتار ماعاۋينشىلاپ ايتساق، قازاقتىڭ دوسى قازاق قانا نەمەسە ادامنىڭ اللادان باسقا دوسى جوق.
- جازۋشىنىڭ جالعىزدىعى تۋرالى ايتىڭىزشى...
- ودان نە پايدا؟! جالعىزسىراۋدى، جىلامسىراۋدى اقىندارعا بەردىك.
- قازاق پروزاسىنا نەگە سىن جازىلماي جاتىر؟ ماسەلەن، ءسىزدىڭ شىعارماشىلىعىڭىز تۋرالى سىني ماقالالارعا كوڭىلىم تولمادى...
- بار. دوكتورلىق، كانديداتتىق ديسسەرتاتسيالار قورعالدى. ۇزىن سانىن بىلمەيمىن، مەنى ونى باقىلاپ، قاداعالاپ وتىرمايمىن.
- ءبىزدىڭ ادەبيەتكە پوسمودەرنيزم سوزدىگى قاجەت پە؟
- ەندى قاجەت ەمەس.
- ءاربىر جازۋشى - جەكە الەم. الايدا قازاق اقىن- جازۋشىلارىنىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن جازعانىنىڭ ءبارى ادەبيەت دەپ قابىلداي الامىز با؟
- ءبارى دە قاجەت. ءبارى دە ۇلتتىق قازىناعا سىيادى، وندا ورىن كوپ. جامان شىعارمانىڭ وزىندە ءداۋىردىڭ اتموسفەراسى بار.
- اڭگىمەڭىزگە راحمەت. جازارىڭىز تاۋسىلماسىن!
سۇحباتتاسقان: سالتانات قوجا
«ادەبيەت پورتالى»
