ۇلتقا ورالۋدىڭ ورايسىزداۋ جولى

استانا. قازاقپارات - ءبىر ىسكە كىرىسەردە ادامنىڭ باسىندا ءتاپ-ءتاۋىر وي، اق-ادال نيەت بولۋى ابدەن مۇمكىن.

اسىرەسە، ول ءىس كوپتىڭ نازارىن اۋداراتىن، تالقىلاۋىنا كوپ تۇسەتىن شارۋا بولسا.

قازىرگى كينو وندىرىسىنە قاتىسى بار ماماندار، كوبىنەسە قالادا تۋىپ-وسكەن، بۇكىل قازاقى ىرگەتاسى قالادا قالانعان «كينوشىلار» (رەجيسسەرلەر، اكتەرلەر، ت. ب) قازاققا ماحابباتىن كورسەتكىسى-اق كەلەدى، ءبىراق اينالىپ كەلگەندە، ونىسى قازاققا، قازاقىلىققا جاسالعان پاروديا ىسپەتتى بولىپ شىعىپ جاتادى.

«ءسابينا كەلىن» كومەدياسى دا قازاق ءۇشىن جاقسى ويمەن جاسالعان فيلم دەپ قاراۋعا بولادى. ءبىراق وي جاقسى، ورىندالۋى ناشار. نەگە؟ ويتكەنى رەجيسسەر نۇرتاس ادامبايەۆ قازاقتى از بىلەدى.

اۋىل قازاعىن - ءتىپتى از. اۋىرلاۋ ايتىپ تۇرعان بولارمىز، ءبىراق نۇرتاستىڭ بۇعان دەيىن قازاق اۋىلىن قاتىستىرىپ تۇسىرگەن دۇنيەلەرىنەن دە وسىنى بايقاعانبىز. «اۋىلدان قاشۋ» سيتكومى دا اۋىلدى كوتەرۋ ەمەس، مانسۇقتاۋ ۇلگىسىندەي كورىنگەن. «ءسابينا كەلىن» دە سودان الىس ەمەس.

ءيا، قالا جانە دالا قازاعى دەپ ءبولۋدىڭ رەتى جوق، ءبارىمىزدىڭ ءتۇبىمىز ءبىر. الايدا، قالالىق بولعالى ەكى-ءۇش، ءتىپتى ءتورت ۇرپاق اۋىسىپ كەتكەن قازاقتىڭ قازىرگى تابيعاتى مۇلدە بولەك ەكەنىن مويىنداۋىمىز كەرەك. نۇرتاس باستاعان قالالىق جىگىتتەردىڭ اۋەلى ك ت ك ارناسىندا، سوسىن باسقا دا تەلەەفيرلەردە كورەرمەنگە قىزىقتى، كۇلكى شاقىراتىن حابارلار جاسايمىز دەپ ءوز حالقىن تومەن قاراتقان تۇستارى از ەمەس-ءتى.

«ناشا Kz-اشاسىن» بىلاي قويعاندا، «شالاكازاحسكي سوزدىكتە» ءجيى جەل جىبەرىپ قويعىشتى «ەتوت راك» دەپ «سۋپەراۋدارما» جاساعانىنىڭ ءوزى نە تۇرادى!

سوڭعى جىلدارى شىققان «ابايلاڭىز، سيىر!..»، «ءسابينا كەلىن» كومەديالارىن قازاقتىڭ كينو ءوندىرىسى تاريحىندا قالاتىن دۇنيەلەر دەمەسپىز. ولار -  وسى ۋاقىتتىڭ، ءدۇبارالانىپ تۇرعان ۇرپاقتىڭ كورەتىن فيلمى. قازىرگىشە ايتقاندا، كاسسالىق. «ءسابينا» قازاقستاندىق پروكاتتان 98 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى جيناپتى. دەمەك، وسى فيلمگە اقشا تولەپ، ارنايى بارىپ كورەتىن كەم دەگەندە 50-60 مىڭ ادام بار دەگەن ءسوز. «ابايلاڭىز، سيىر!..» دا، «ءسابينا كەلىن» دە اۋىلداعى قازاقتى ەڭ جابايى، ەڭ اڭقاۋ، ەڭ ارتتا قالعان، ەڭ باستىسى، ەڭ يىلگىش حالىق رەتىندە عانا كورسەتتى.

«ءسابينا كەلىننىڭ» جەتىستىكتەرى قانداي؟

1. فيلم استارىندا قازاقىلىققا قايتا ورالۋدىڭ قازىر ەڭ دۇرىس جول ەكەنىن استارلاپ كورسەتۋ ءتاسىلى بار. اۋىلعا ءوز ەركىنەن تىس بارعان قالالىق ەركە قىز ءوز نەگىزىنە، تامىرىنا ءۇڭىلىپ كورۋگە مۇمكىندىك الادى.

2. فيلمنىڭ ءدىڭى، نەگىزگى ارقاۋى سوڭىندا ءبىر عانا كادرمەن بەرىلەدى: جانىبەك قىزىپ وتىرىپ، وزىنە ءسابينانىڭ اكەسى تاپسىرىس بەرگەنىن، قىزىن تۋرا جولعا ءتۇسىرۋ ءۇشىن «كەلىسىمشارت» جاساسقانىن ايتىپ قالادى. مەنىڭشە، «ءسابينا كەلىندى» ءبىز ءۇشىن، قازاقى كورەرمەن ءۇشىن «ۇستاپ تۇرعان» وسى نارسە عانا سياقتى.

3. ءسابينا قارسىبايەۆا اۋىلدان قاشىپ بارا جاتىپ، ءوز تاريحىن ايالدامادا كەزدەسكەن ادامداردىڭ بارىنە اڭگىمەلەيدى. كورەرمەن ونى دا فيلم سوڭىندا ءبىر-اق سەزەدى. دەمەك، فيلمنىڭ تەحنيكالىق جوسپارى جامان ەمەس.

ال جىبەرىپ العان كەمشىلىكتەرى، ءبىز ءسوز باسىندا ايتقان «قازاقىلىقتى بىلمەۋ» كورىنىستەرى شە؟

1. «باس قۇدا»، كەلىنشە ايتقاندا، «پاسكۋدانىڭ» (جەكسۇرىننىڭ، سۇمپايىنىڭ) كەلەتىن تۇسى. رەجيسسەر (باستى رولدەگى ن. ادامبايەۆ) باس قۇدا قىزدىڭ ءوز اكەسى بولۋى كەرەك ەكەنىن مۇلدە بىلمەيدى. قۇدالار دەگەنى - اۋىلدىڭ با، الدە ايماقتىڭ با، ايتەۋىر ءبىر قۇدىرەتتەرى. كەلە جاتقان تۇرلەرى وتە كۇلكىلى. باستارىنا الشايتىپ «حان- تاقيا» كيگەن، شاپاندارىنىڭ ەتەگىن جەل جەلپيدى، كوزدەرىندە - قارا كوزىلدىرىك. ءوز باسىم قىرىق جىلعا جۋىق ءومىر ءسۇرىپ، ءدال وسىنداي سالتاناتپەن كەلگەن باس قۇدانى دا، «پاسكۋدانى» دا كورمەپپىن.

2. جاس جۇبايلاردىڭ ەسەك اربامەن قىدىرىسقا شىعۋى - يۋمور ما، الدە كەلەكە مە؟ بۇل تۇستا يۋمور بولۋى مۇمكىن ەمەس. اۋىلداعى جاس جۇبايلاردىڭ توي الدىنداعى سەرۋەنى بۇگىندە ۇلكەن داستۇرگە اينالعان. رەجيسسەر ودان مۇلدە حابارسىز.

3. كەلىننىڭ اۋىلدى سۇيۋگە يتەرمەلەيتىن كورىنىستەرى مۇلدە سەنىمسىز. ويتكەنى، ا) كەلىن بوپ تۇسكەن ءۇي - ءبىر قاسيەتسىز شاڭىراق سياقتى: اتاسى - قارتتىق ۇلاعاتتان جۇرداي جان، ەنەسى - ەزۋىن وتىرىك قيسايتىپ العان سۇيكىمسىز، مىنەزى دە قىرسىز ادام، ەڭ باستىسى، ەنە رەتىندە كەلىنىنە ەشتەڭە ۇيرەتپەيدى، كۇيەۋ - جۇرگەن ءبىر بوزوكپە؛ ءا) كەلىننىڭ اۋىلدى جاقسى كورۋ ەمەس، جەك كورۋ كورىنىستەرى تىم كوپ جانە ولاردىڭ ءبارى قيسىنسىز: اجەتحاناعا پروتيۆوگاز كيىپ كىرۋ، سويعالى جاتقان مالدى ارتىنان اياپ جۇگىرۋ، پوميدورمەن اتقىلاسۋ، اۋىلدا حايۋاناتتار باعىن اشۋ، قاينىنى سىيلاماۋ، كەرىسىنشە، وعان قوجا بولىپ، ايتقانىنا جۇرگىزۋگە تىرىسۋ؛ ب) داستۇردەن مۇلدە حابارى جوق كەلىن ەشكىمنەن ەشتەڭە سۇراماي-اق، ءبارىن وزىنشە توپشىلاي بەرەدى: قۇدالار كەلەتىن ەپيزود، ايۋداي قاينىسى «پىشتىرىلگەن» (كەلىننىڭ ءوز سوزىمەن) كەز، ۇيگە ەكىنشى كەلىن تۇسكەندەگى ەپيزودتار باستان-اياق، كۇيەۋىن ورىندى-ورىنسىز جۇمساۋ، ۇيلەنگەن جىگىتتىڭ اناسىنا جاس بالاداي ەركەلەي بەرەتىنى، اتاسى مەن ەنەسىنىڭ اۋزىنا قاسيەتسىز سوزدەر سالۋ («نەزناكومىي لەتايۋشيي وبەكت، ۋ- شەشەڭ!»، «سەكسەنبايەۆتار كەلىندەرىن ءبىر جەرىنە تىعىپ السىن»).

4. كەلىننىڭ قالالىق ماشىعىن تىيا الماي جۇرگەن كورىنىستەرى دە قولدان جاسالعان، «ساۋساقتان سورىپ الىنعان»: ا) اۋىلدا ءتۇرلى ساۋىق ورىندارىن ۇيىمداستىرۋ ارەكەتتەرى، تاقتادان الەۋمەتتىك جەلى جاساۋ، كەلىندەر سىنىن ۇيىمداستىرۋ (تازا قازاقى اۋىلدا كەلىندەر سىنى جايلى تاقتا ورىسشا جازىلىپ تۇر)؛ ءا) كەلىننىڭ اۋزىنان اعىلشىنشا ەڭ ورەسكەل بالاعات فيلمدە باستان- اياق ايتىلادى (ارا- اراسىندا اتاسى مەن ەنەسى دە ايتىپ قالادى)، ۆ) اۋىلدىڭ وزىندەي كەلىندەرىن كۇيەۋلەرىنە سۇيىكتى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن ىستەلگەن ەتەك قىسقارتۋ، وزگەگە قىلمىڭداۋ كەڭەستەرى ءتىپتى قيسىنسىز؛

ب) «رەابيليتاتسيوننىي سەنتر دليا كەلينوك» - بۇكىل اۋىلدىڭ كەلىندەرى ءسابينانى تىڭدايدى، سول نە ايتسا دا ىستەيدى - اقىلعا سىيىمسىز.

ءدال وسىلاي ءار ەپيزودتى، ءار كادردى تالداپ، قاتەسىن تابا بەرۋگە بولادى. مۇنىڭ ءبارى -  رەجيسسەردىڭ قازاقتى تانىپ-بىلمەگەندىگىنەن.

ارينە، بىتكەن ىسكە سىنشى كوپ. ءبىراق نۇرتاس وسى فيلمگە كىرىسپەس بۇرىن بىلەتىن ادامدارمەن كەڭەسىپ، وسى ءونىمدى كورەتىن ورىس ءتىلدى اۋديتوريا-دان بولەك، تازا قازاقى جاندار بار ەكەنىن، ولاردىڭ قازاقستان حالقىنىڭ تەڭ جارتىسىنان استامى ەكەنىن ويلاۋى قاجەت ەدى. ەڭ ىسكە العىسىز دەگەن دۇنيەنىڭ ءوزى قازىرگى قازاقتىڭ جانى ءۇشىن كۇرەس ءجۇرىپ جاتقان زاماندا حالىققا ءبىر دانەك بەرۋگە ءتيىس. ول دانەك «ءسابينا كەلىندە» بار -  قازاققا ورالۋ يدەياسى بار. الايدا، كەيىپكەردىڭ ءار نانىمسىز، قازاقىلىقتى بەلىنەن باسقان قيمىلدارى وسى ەڭبەكتى بەلىنەن سىزىپ، بالشىققا تاستاي سالاتىنداي.

باس كەيىپكەر -  كەلىنشەكتى ەركەك ادامنىڭ ويناۋى تۋرالى اڭگىمە باسقا. بۇل -  قازىرگى زاماننىڭ ءداستۇرى. ەر- كەك -  ايەل بولا الماي، ايەل ەركەك بولا الماي جۇرگەن جارتىكەش ءداۋىردىڭ مىنەزى.

الماتىداعى اتىشۋلى قۇرمانعازى- پۋشكين «ءسۇيىسى» داۋىندا ادامبايەۆ ءوز حالقى، ونىڭ قايراتكەر ۇلدارى تۋرالى تاباندى پىكىر ايتقان-دى. سونىسىمەن دە ىشكى ءدىڭىنىڭ ۇلتتان اجىراماعانىن كورسەتكەن. ءبىراق «ءسابينا كەلىن» ونىڭ ويى جاقسى، ورىنداۋى ونشالىق ەمەس ەكەندىگىن بايقاتادى.

ەسەي جەڭىس ۇلى

«ايقىن»