ەلوردالىق پوليتسەيلەر بالالار اۆتوورىندىقتارىنىڭ ستاندارتتارىن ءتۇسىندىردى
2015 - جىلعى 7 - قاڭتاردا جاڭا جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىنىڭ(ج ق ە) زاڭدى كۇشىنە ەنۋىنە بايلانىستى جۇرگىزۋشىلەر اراسىندا اۆتوورىندىق نەمەسە باسقا تۇتقىر قۇرىلعىلاردى دۇرىس تاڭداۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر.
استانا قالاسىنىڭ ءى ءى د ءا پ ب حابارلاۋىنشا، ج ق ە «جولاۋشىلار تاسىمالى» 22-تاراۋىنا بالالاردى كولىكپەن تاسىمالداۋعا قاتىستى تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى: 12 جاسقا دەيىنگى بالالاردى اۆتوكرەسلوسىز نەمەسە ءتيىستى تۇتقىر قۇرىلعىلارىنسىز، سونداي-اق مەحانيكالىق كولىك قۇرالىنىڭ الدىڭعى ورنىندا ارنايى ۇستاپ تۇراتىن قۇرىلعىلارسىز تاسىمالداۋعا تىيىم سالىنادى.
ق ر ا ق ك 593-بابىنا سايكەس وسى تالاپتاردى ساقتاماعانى ءۇشىن 5 ا ە ك، ال جىل ىشىندە وسى قۇقىق بۇزۋشىلىق قايتالانعان جاعدايدا 10 ا ە ك مولشەرىندە ايىپپۇل قاراستىرىلعان.
ق ر س ت 41.44-2012 بالالارعا ارنالعان ۇستاپ تۇراتىن قۇرال ستاندارتىنا سايكەس، اتالمىش قۇرال - ايىلباستارى بار يكەمدى ەلەمەنتتەردەن نەمەسە باۋلاردان، رەتتەۋشى قۇرىلعىلاردان، بەكىتۋ بولشەكتەرىنەن جانە كەيبىر جاعدايلاردا قوسىمشا قۇرالداردان (مىسالى، بالالارعا ارنالعان اسپا بەسىكتەر، الىنىپ- سالىناتىن بالالار ورىندىعى، قوسىمشا ورىندىق نەمەسە كولىك قۇرالى شاناعىنىڭ ىشكى بولىگىنە بەكىتىلەتىن سوققىعا قارسى ەكران) تۇراتىن ەلەمەنتتەر جيىنتىعى.
سونىمەن قاتار، اۆتوموبيل سالونىندا بالانى تاسىمالداۋ ءۇشىن اسپا بەسىكتەر مەن جاستىق- بۋستەرلەر دە، بالاعا قاۋىپسىزدىك بەلدىگىن تاعۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن باسقا دا ارنايى قۇرىلعىلار قولدانىلادى، ولار دا «بالالاردى ۇستاپ تۇراتىن قۇرىلعىلار» (ب ۇ ق) رەتىندە كلاسسيفيكاتسيالانادى.
اتالعان ستاندارتقا سايكەس ب ۇ ق 4 توپقا بولىنەدى:
"0" توبى (اسپا بەسىكتەر مەن تاسىمالدار). جولاۋشىنىڭ جاسى - جاڭا تۋعان سابيلەر مەن 6-ايعا دەيىنگى نارەستەلەر. بالانىڭ سالماعى 10 كەلىدەن از. قوزعالىس باعىتىنا جانىمەن ورناتىلادى.
0+ توبى (بالالارعا ارنالعان اۆتوموبيل ورىندىقتارى) بالانىڭ جاسى - جاڭا تۋعان سابيدەن باستاپ 1 جاسقا دەيىن. سالماعى - 13 كەلىگە دەيىن. كولىك قوزعالىسىنا قارسى ورناتىلادى.
I توپ (بالالارعا ارنالعان اۆتوموبيل ورىندىقتارى). 9 ايدان 4 جاسقا دەيىنگى بالالارعا ارنالعان. جولاۋشىنىڭ سالماعى - 9-18 كەلى. كولىك قوزعالىسىنىڭ باعىتىندا ورناتىلادى ("0/I" امبەباپ توبىنا جاتاتىن اۆتوورىندىقتاردى ەكى جولمەن ورناتۋعا بولادى: قوزعالىس باعىتىندا جانە وعان قارسى).
II توپ (بالالارعا ارنالعان اۆتوموبيل كرەسلولارى مەن ورىندىقتارى). جولاۋشىنىڭ جاسى - 3-7 جاس. سالماعى - 15-25 كەلى. قوزعالىس باعىتىمەن ورناتىلادى.
III توپ (بالالارعا ارنالعان اۆتوموبيل كرەسلولار مەن ورىندىقتار)
بالانىڭ جاسى - 6-12 جاس. جولاۋشىنىڭ سالماعى - 22-36 كەلى. قوزعالىس باعىتىمەن ورناتىلادى.
بالالارعا ارنالعان ۇستاپ تۇراتىن قۇرىلعىلار بەكىتىلۋىنە قاراي ءتورت ساناتقا بولىنەدى:
- امبەباپ (universal) - ەرەسەكتەرگە ارنالعان قاۋىپسىزدىك بەلدىكتەرىنىڭ كومەگىمەن بەكىتىلەدى جانە الدىڭعى جانە ارتقى ورىندىققا ورناتىلادى؛
- شەكتەۋلى (restricted) - ناقتى تيپتەگى كولىك قۇرالدارىنا قاراستىرىلعان بەلگىلى ءبىر ورىندىقتارعا عانا بەكىتىلەدىى؛
- جارتىلاي امبەباپ (semi-universal) - تومەنگى جانە قوسىمشا بەكىتكىشتەردىڭ كومەگىمەن ورناتىلادى؛
- ەرەكشە (specific vechicle) - كولىك قۇرالىن شىعارۋشى كونسترۋكتسيالاعان بەكىتكىشتەردىڭ كومەگىمەن نەمەسە بالالاردى ۇستاپ تۇراتىن قۇرىلعىلاردىڭ كومەگىمەن ورناتىلادى.
قانداي دا بولماسىن كرەسلونى ساتىپ الماس بۇرىن، كولىكتەگى بەكىتكىشتەردىڭ قانداي ەكەنىن ءبىلىپ الۋ كەرەك.
اۆتوموبيلدىڭ ارتقى جاعىنداعى ورىندىقتار يزوفيكس (Isofix) بەكىتكىشتەرىمەن جابدىقتالادى. بۇل بالالار كرەسلوسىن كولىكتىڭ شاناعىنا بەكىتۋدىڭ امبەباپ ستاندارتى. ول بالالارعا ىشكى قاۋىپسىزدىك بەلدىكتەرى تاعىلاتىن 0+ جانە I كرەسلولارى ءۇشىن عانا قولدانىلادى. پرەميۋم- كلاسس مودەلدەرىندە اۆتوكرەسلونى الدىڭعى جولاۋشىلار ورىندىعىنا دا ورناتۋعا بولادى. تەك سالونى كەڭ اۆتوموبيلدەردە عانا (كوپ جاعدايدا مينيۆەندەر مەن جولسىزدا جۇرەتىن ۇلكەن ورىندىقتار) ارتقى ءۇش ورىندىق يزوفيكسپەن جابدىقتالادى.
كراش- تەستتىڭ ناتيجەسىندە، ج ك و ورىن العان جاعدايدا قاۋىپسىزدىك بەلدىگىن تاقپاعان نەمەسە ارنايى ۇستاپ تۇراتىن قۇرىلعىلاردا وتىرماعان بالالاردىڭ ءجيى زارداپ شەگەتىنى انىقتالدى. شەتەلدەردە جۇرگىزىلگەن عىلىمي جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە، اۆتوكرەسلولاردى قولدانعان جاعدايدا جكو سالدارىنان بالالاردىڭ قازا تابۋ جاعدايلارى %80 ارتىق، اۋىر دەنە جاراقاتتارىنىڭ سانى %64-80، ال جەڭىل دەنە جاراقاتتارى %70 تومەندەگەنىن كورسەتتى.
جولدا بولجاپ بولمايتىن جاعداي ورىن الۋى ىقتيمال، وسىنداي جاعدايلاردا بالا ءومىرىن تەك ارنايى ۇستاپ تۇراتىن قۇرال عانا ساقتاي الادى!