الەم حانىمى الماتىدا تۇرادى

استانا. قازاقپارات - الەمدى اۋزىنا قاراتقان قازاق قىزدارىنىڭ قاتارى جىل ساناپ كوبەيىپ كەلەدى. قۋانۋعا دا، ماقتانۋعا دا بولادى. ولاردىڭ قاتارىن جاڭا جىل قارساڭىندا «الەم حانىمى» اتاعىن جەڭىپ العان اقنۇر جۇمابايەۆا تولىقتىردى.

مالتا - بىرەۋ بىلەتىن، بىرەۋ بىلمەيتىن ەل. الايدا ءدال وسى مەملەكەتتە ماڭىزى زور بايقاۋ وتەتىندىگىن، بۇل - دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىرگەن جاڭالىقتىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى، مۇنىڭ قازاقستان ءۇشىن جىلقى جىلىنداعى جەڭىستەردىڭ ءبىرى بولارىن الدىن الا ەشكىم دە بىلمەگەن ەدى. بۇل سىندا الماتىلىق ارداقتى انا - التى بالانىڭ اناسى، كورىكتى كەلىنشەك اقنۇر قۇراسبەك قىزى «الەم حانىمى» اتانىپ، باسىنا قىمبات ءتاج كيدى.

-  مەن «قازاقستان حانىمى» رەتىندە «الەم حانىمى-2014» اتتى بايقاۋعا قاتىسۋىم كەرەك بولاتىن. ءبىراق بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرمەن قازاقستان سايىسقا ءوز وكىلىن جىبەرە المادى. سوندىقتان ەلىمىزدەگى ۇيىمداستىرۋشىلارمەن اقىلداسا وتىرىپ، «الەم پاتشايىمى-2014» (Queen of the planet - 2014) بايقاۋىنا قاتىسىپ، باعىمدى سىناپ كورۋگە بەل بۋدىم.

بايقاۋعا تىڭعىلىقتى دايىندالدىم، حالىقارالىق دەڭگەيدە قازاق ەلىنىڭ مادەنيەتىن، ءداستۇرىن، وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى، قازاقستاندىق قىز-كەلىنشەكتەردىڭ ەشكىمنەن كەم ەمەستىگىن دالەلدەپ، كورسەتكىم كەلدى. مۇنداي حالىقارالىق جارىسقا العاش قاتىسقاندىقتان جەڭىپ شىعامىن دەگەن سەنىم بولعان جوق. سوندىقتان بايقاۋعا قاتىساتىنىم جونىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا سۇحبات بەرمەدىم، دەمەۋشىلەردى دە مازالامادىم، - دەيدى اقنۇر.

ەڭ باستىسى بايقاۋعا قاتىسىپ، ءوز ەلدەرىنىڭ اتاقتى ارۋلارى بولعان، جانى دا، ءتانى دە سۇلۋ، ءارقايسىسى دا جەڭىسكە لايىقتى انالارمەن قاتار سىنعا ءتۇسىپ، ءوز مۇمكىندىگىن سىناپ كورگىسى كەلگەن اقنۇر قازاق اتىن اسپانداتتى. «حالىقارالىق بايقاۋدىڭ قالاي وتەتىندىگىن تەلەديداردان كورگەن ءبىر بولەك، ىشىندە بىتە قايناپ، ءوزىڭ سياقتى ءار ەلدىڭ جەڭىمپازدارىمەن جارىسقان ءتىپتى بولەك ەكەندىگىن شىن سەزىندىم. بايقاۋ بارىسىندا بۇل دەڭگەيدەگى سايىستا جەڭىسكە جەتۋ مۇمكىن ەمەس دەپ تە ويلادىم. جارىس قورىتىندىسى بويىنشا قازىلار القاسى ءبىر داۋىستان باس جۇلدەنىڭ يەسى رەتىندە مەنىڭ اتىمدى اتاعان كەزدە قۋانىشىمنىڭ شەگى بولعان جوق.

دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنان قاتىسقان كەلىنشەكتەر اراسىنان جۇلدىزىم جاندى. سول كەزدە ءبىر عانا نارسەنى ويلادىم: بۇل - مەنىڭ جەڭىسىم، مەنىڭ قۋانىشىم عانا ەمەس، بۇل ەلىمنىڭ مارتەبەسىن بيىكتە تە تۇسەتىن باقىت باسپالداعى ەدى» دەيدى اڭگىمە اراسىندا الماتىلىق ارۋ كەلىنشەك.

ءبىزدى قىزىقتىرعان: «بايقاۋدىڭ قىزدار اراسىندا وتەتىن «الەم ارۋىنان» قانداي ايىرماشىلىعى بولدى؟» دەگەن ساۋال ەدى. ەڭ باستى وزگەشەلىك مۇندا تەك انالار قاتىساتىندىعى جانە بايقاۋدىڭ نەگىزگى باستى ماقساتى مەن يدەياسى - انانىڭ ابىروي-بەدەلىن، مەرەيىن كوتەرۋ، كوپشىلىكتىڭ اناعا دەگەن ىقىلاسىن، ايەل-انانىڭ الەۋمەتتىك بەلسەندى بەينەسىن دارىپتەۋ ەكەن. ارينە، مۇنداي شۋاقتى شارانى، باياندى باستامانى قالاي قولداماسقا؟

- «قازاقستان حانىمى» ۇلتتىق بايقاۋىنداعى تاجىريبە بويىنشا زەردەلىلىك جارىسقا، ءتۇرلى سۇراقتارعا، اس دايىنداۋ بايقاۋىنا، سپورتتىق سىناقتارعا، ءان سالۋعا، ءبي بيلەۋگە جان-جاقتى دايىن بولدىم. ءبىراق بايقاۋ كەزىندە بىزدەگى سياقتى ءتۇرلى جەكەلەي جارىس بولعان جوق.

سوڭىنان بىلدىك، ءبىر اپتا ىشىندە قازىلار القاسىنىڭ مۇشەلەرى ءبىزدىڭ قاسىمىزدا ءجۇرىپ، ءارقايسىسىمىزدى سىرتتاي باقىلاپ، ءوز باعاسىن قويىپ ءجۇرىپتى. بۇل تۋرالى مۇلدە حابارىمىز بولماعان. باعا ءار قاتىسۋشىنىڭ ادامي قاسيەتتەرىنە، اسىرەسە، اناعا ءتان مەيىرىمدىلىگىنە، قايىرىمدىلىعىنا، بيازىلىعىنا، نازىكتىگىنە، قامقورلىعىنا ساي قويىلىپتى.

ءارتۇرلى كەزدەسۋلەردە، كەشتەردە ءبىز شەبەرلىگىمىزدى كورسەتۋگە مۇمكىندىگىمىز بولدى. بيلەدىك، ءان ايتتىق، ەركىن قارىم-قاتىناستا جۇردىك. ءوز باسىم كەرەمەت جاندارمەن تانىسىپ، كوپتەن تانىس قۇربىلار سياقتى ارالاستىم.

ماعان جوبانىڭ يدەياسى قاتتى ۇنادى. قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك ومىردەن ءوز ورنىن تاپقان، بەلگىلى بيىكتەرگە جەتكەن، تابىستى ايەل-انالار. ولاردىڭ ءارقايسىسى، وتباسىلىق مىندەتتەرى مەن جۇمىستارىن قاتار الىپ جۇرگەندەر.

بايقاۋعا قاتىسقاندا الدىما «تەك جەڭۋ كەرەك» دەگەن ماقسات قويعان جوقپىن. مەنى قاتىسۋشىلارمەن ەتەنە ارالاسىپ، تاجىريبە الماسىپ، بالا تاربيەلەۋ، ۋاقىتتى دۇرىس پايدالانا ءبىلۋ، ءوز دەنساۋلىعىڭا قاراۋ سياقتى سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەۋ اقىلداسۋ ماسەلەلەرى قىزىقتىردى. وكىنىشكە قاراي، بايقاۋدا بالالاردىڭ قاتىسۋى قاراستىرىلماعان. سوندىقتان جارىسقا العاش رەت ۇل-قىزدارىمنىڭ قولداۋىنسىز باردىم. وتانىمنان الىستا بولعانىممەن، وتانداستارىمنىڭ قولداۋى ماعان كۇش-قۋات بەردى، سەنىم ۇيالاتتى. جەڭىسكە جەتكەن كەزدە قازاقستاننىڭ كوك تۋىن ماقتانىشپەن جەلبىرەتىپ الىپ شىقتىم» دەگەن اقنۇر «الەم حانىمى» دەگەن اتاق زور مىندەتتەر جۇكتەيتىندىگىن جاسىرمايدى.

«جەڭىس جانە گران-پري لاۋازىمى ماعان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى، بۇل لاۋازىمدى ابىرويمەن اتقارۋىم ءۇشىن وسكەلەڭ ۇرپاققا، ەڭ باستىسى ءوز ۇل-قىزدارىما ۇلگى بولۋىم، جاڭا تابىستارعا جەتۋگە تالپىنۋىم كەرەك» دەگەن ول حالىقارالىق قوعامدىق قايىرىمدىلىق اكسيالاردا «ايەلدەر الەمى» قورىنىڭ مۇددەسىنە وكىلدىك ەتۋ قاجەتتىگىن دە ايتادى.

- بۇل جەڭىس جانە گران-پري لاۋازىمى قازاقستان ءۇشىن حالىقارالىق جارىستاعى ءبىرىنشى جەڭىس. سوندىقتان ءوزىم ءۇشىن عانا ەمەس، ەلىم ءۇشىن دە قۋانامىن. جالپى، بيىلعى جىل - ەلىمىز ءۇشىن ەرەكشە جىل، كوپتەگەن قازاقستاندىقتار جەر-جەردەن ەلگە جەڭىسپەن ورالۋدا. سولاردىڭ قاتارىندا بولعانىم - ۇلكەن باقىت، - دەگەن اقنۇر جۇمابايەۆا قازاق ايەلدەرىن ءاردايىم ءپىر تۇتۋدى ەرلەر جاعى باستى نازاردا ۇستاعانىن قالايدى.

اقنۇر جولداسى ەكەۋى ءۇش قىز، ءۇش ۇل ءوسىرىپ، تاربيەلەپ وتىر. قۇداي قوسقان قوساعى ونى ءاردايىم تۇسىنەدى، قولدايدى. جولداسىنىڭ اتا-اناسىمەن بىرگە تۇراتىن اقنۇر قاريالاردىڭ كەرەمەت جاندار ەكەندىگىن تامسانا اڭگىمەلەيدى. «ولاردىڭ كومەگىنسىز، قولداۋىنسىز كىشكەنتايلاردى اياققا تۇرعىزۋ دەگەننىڭ قانداي قيىن ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ول كىسىلەر نەمەرەلەرىن وتانعا سۇيىسپەنشىلىككە، ۇلكەنگە قۇرمەتكە، كىشىگە قامقورلىققا تاربيەلەۋدەن جالىقپايدى، قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرىن، ادەت عۇرىپتارىن ۇنەمى ەسكە سالىپ وتىرادى. بۇل جەردە اتام مەن ەنەمە شەكسىز ريزاشىلىعىمدى ايتقىم كەلەدى» دەيدى كورگەندى كەلىنشەك.

اقنۇردىڭ ەكى جوعارى - ەكونوميكالىق جانە زاڭگەرلىك ءبىلىمى بار، ەكونوميكا عىلىمىنىڭ ماگيسترى. كونسالتينگ كومپانيانى باسقارادى، 15 جىلدان بەرى باعالاۋ قىزمەتىمەن اينالىسادى.

-  مەن كوپبالالى انا رەتىندە، الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتىڭ قيىنشىلىقتارىن جاقسى بىلەمىن. ەلىمىزدە دەموگرافيالىق جاعىنان وسۋىمىزگە، دامۋىمىزعا باسا كوڭىل ءبولىنىپ، كوپتەگەن يگى ىستەر اتقارىلۋدا. دەگەنمەن، ءالى دە بولسا شەشىلۋىن كۇتكەن سۇراقتار جەتكىلىكتى. سوندىقتان مەن دە وسى سۇراقتاردى شەشۋگە قولىمنان كەلگەنشە ءوز ۇلەسىمدى قوسسام دەيمىن.

ايەل ءارقاشاندا، ايەل بولىپ قالۋى كەرەك، باستى مىندەتى - وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى بولىپ، جار جانە انالىق مىندەتىن ۇمىتپاسا ەكەن دەيمىن. كوپبالالى انا رەتىندە شىن كوڭىلدەن تىلەرىم - جەر بەتىندە ءاربىر ايەل انا بولۋ باقىتىنا يە بولسىن، - دەگەن ول قوي جىلى ءار شاڭىراققا قۇت اكەلۋىن شىن جۇرەكتەن تىلەيتىندىگىن جەتكىزدى.

دۋاناباي جولداسبەك

«ايقىن»