قازاقستاندا ونەرگە قۇرمەت ەرەكشە ەكەن - رەسەيدىڭ اتاقتى بالەتمەيسترى
بۇل قويىلىم تەاتر ساحناسىندا 1996 - جىلى ساحنالانعان ەكەن.
ءبىراق بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرمەن ۇزاق جۇرمەگەن.
ال وسى جىلى تەاتر ۇجىمى «قاز كوممەرتس بانكتىڭ» قولداۋىمەن بۇل كلاسسيكالىق تۋىندىنى جاڭعىرتىپ، الماتىلىقتاردىڭ نازارىنا قايتا ۇسىنعاندى ءجون كورىپتى.
بالەتتى ءوز دەڭگەيىندە ساحنالاۋ ءۇشىن رەسەيدىڭ اتاقتى بالەتمەيسترى، بىلىكتى مامان گابريەلا كومليەۆانى ارنايى شاقىرتىپتى. ءبىز ءوز كەزەگىندە الەمنىڭ تالاي ەلىندە بولىپ، ۇلكەن ساحنالاردا ونەر كورسەتكەن مايتالمان بيشىمەن كەزدەسىپ، قويىلىم توڭىرەگىندە اڭگىمەلەسىپ قايتقان بولاتىنبىز.
- گابريەلا حانىم، ءسىز وسىعان دەيىن «بايادەركانى» ساحنالادىڭىز. «ۇيقىداعى ارۋ» ءبىزدىڭ ەلدەگى ەكىنشى جوباڭىز. وسى ەكى قويىلىمعا دايىندىق بارىسىندا تەاتر ۇجىمىمەن، ارتيستەرىمەن جاقسى تانىسىپ ۇلگەرگەن بولارسىز. جالپى، تەاتر مەن ونىڭ ارتيستەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن وسى سالانىڭ ۇستازى رەتىندە قالاي باعالايتىن ەدىڭىز؟
- وتە جوعارى باعالايمىن. شىنىن ايتايىن، مەن كەز كەلگەن تەاترمەن جۇمىس ىستەي بەرمەيمىن. ماعان تالاي جەردەن ۇسىنىس كەلىپ تۇسەدى. ءبىراق مەن شەشىم قابىلداماس بۇرىن ۇزاق ويلانامىن. قانداي دا ءبىر قويىلىمدى ءساتتى ساحنالاۋ ءۇشىن تەاتردىڭ مۇمكىندىكتەرىمەن، ونىڭ ارتيستەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىمەن ساناسۋىڭ كەرەك. ەگەر تەاتردىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ءارى ارتيستەرى السىزدەۋ بولسا، مەن ونداي ۇسىنىستاردان بىردەن باس تارتامىن. اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىمەن ەكىنشى رەت جۇمىس ىستەۋىمنىڭ سەبەبى - وسىندا.
تەاتر ۇجىمى وتكەن جولى وتە سالماقتى دا كۇردەلى «بايادەركا» بالەتىن ءساتتى الىپ شىقتى. بۇل قويىلىمدى ساحنالاۋ ءۇشىن ۇلكەن كۇش، قايرات كەرەك. «ۇيقىداعى ارۋ» دا ارتيستەردەن ۇلكەن ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. بۇل ورايدا مەن تەاتردىڭ مۇمكىندىكتەرىنە تولىق سەنىم ارتا الامىن.
- دەمەك، ارتيستەرىمىزدىڭ ونەرى كوڭىلىڭىزدەن شىقتى عوي. ولاردىڭ ىشىنەن كىمدەردىڭ ەسىمىن ەرەكشە اتاپ وتەر ەدىڭىز؟
- مەن ەشكىمدى ءبولىپ جارعىم كەلمەيدى. ءبىراق بۇل تەاتردان بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتتىرەتىن تالانتتى ارتيستەردىڭ تابىلاتىنى انىق. ارتيستەرمەن جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ، مەنىڭ ءبىر نارسەگە كوزىم جەتتى. ولاردا ونەرگە دەگەن قۇشتارلىق بار. ال ونەرگە ولەردەي عاشىق جانداردان ناعىز تالانت يەلەرى شىعاتىنى انىق. تەك كەيبىر تۇستاردا تاجىريبە جەتپەي جاتادى. بۇل كەدەرگىنى جەڭۋگە بولادى. ول ءۇشىن ايانباي ەڭبەكتەنۋ كەرەك.
- قويىلىمدى ءۇش اكتەرلىك قۇرام ساحنالايدى ەكەن. ءۇش قۇراممەن بىردەي جۇمىس ىستەۋ اۋىر بولعان جوق پا؟
- ءيا، مۇنىڭ ءوزىنىڭ اۋىرتپالىعى بار. دەسە دە، مەن ءبىرىنشى قۇراممەن كوبىرەك جۇمىس جۇرگىزدىم. ويتكەنى ۇشەۋىمەن بىردەي جۇمىس ىستەۋ وتە اۋىر. ال جالپى العاندا، قويىلىمدى ءۇش اكتەرلىك قۇرامنىڭ ساحنالاۋى قاجەتتىلىكتەن تۋىنداپ وتىر. ويتكەنى بۇل وتە كۇردەلى تۋىندى. ارتيستەرگە تىنىعاتىن ۋاقىت بەرىلۋى كەرەك. سوندىقتان دا «ۇيقىداعى ارۋدى» كورەرمەن ءۇش ءتۇرلى قۇرامنىڭ ساحنالاۋىندا تاماشالايتىن بولادى.
«ۇيقىداعى ارۋ» دا ءدال «بايادەركا» سىندى كوپ كورەرمەن جيناپ، كوپشىلىكتىڭ جاقسى باعاسىن الادى دەگەن ۇمىتتەمىن. كورەرمەن جاقسى قابىلداسا، ەڭبەگىمىزدىڭ اقتالعانى.
- ءوزىڭىز ساحنالاعان تۋىندىلاردىڭ دايىندىق جۇمىستارىنا كەلىپ تۇراسىز با؟
- جوق. بۇل ورايدا ۇجىمعا تولىقتاي سەنىم ارتا الامىن. وتكەن جولى دا «بايادەركانى» ساحنالاعان سوڭ، دايىندىق جۇمىستارىنا كەلگەن جوقپىن. بۇل قويىلىم ءالى دە باستاپقى قالپىنداعىداي ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. وسى جولى دا سولاي ىستەيمىن. ونىڭ ۇستىنە مەندە جۇمىس كوپ. ءالى دە تالاي نارسە جاساپ ۇلگەرۋىمىز كەرەك. سوندىقتان ۋاقىتتى ۇنەمدەۋگە تىرىسامىز.
- قالاي ويلايسىز، ەكى ەلدىڭ كورەرمەندەرى اراسىندا قانداي دا ءبىر ايىرماشىلىق بار ما؟
- ايىرماشىلىق بار دەۋگە بولادى. بۇل - ءبىرى ناشار، ەكىنشىسى جاقسى دەگەن ءسوز ەمەس. ماسەلەن، مەن الدىڭعى قويىلىمدى كورەرمەندەردىڭ جاقسى قابىلداعانىن ەستىپ، ريزا بولدىم. ونەرسۇيەر كوپشىلىكتىڭ بالەتكە بيلەت تاپپاي قالاتىنىن، بيلەتتەردىڭ ءبىر اي بۇرىن ساتىلىپ كەتەتىندىگىن ەستىگەندە، راس ايتام، تاڭعالدىم. بۇل جاقتا ونەرگە قۇرمەت ەرەكشە ەكەن. ال بىزدە وكىنىشكە قاراي، جۇرت ماريين تەاترىنىڭ اتاعى ءۇشىن كەلەدى.
ويتكەنى ماريين تەاترىنا بارۋ - كوپشىلىك ءۇشىن ابىروي سانالادى. ارينە، تەاتردىڭ مۇنداي دەڭگەيگە كوتەرىلگەنى قۋانتارلىق جايت. ءبىراق ءبىز تەاترعا كورەرمەندەردىڭ ونەر ءۇشىن كەلگەنىن قالايمىز. ويتكەنى تەاتردىڭ ەڭ ۇلكەن قۇندىلىعى دا سول ەمەس پە؟! بۇرىندارى سولاي بولاتىن. جۇرت تەاترعا سۇيىكى اكتەرىنىڭ ونەرىن تاماشالاۋ ءۇشىن كەلەتىن. ال ءقازىر ءبارى باسقاشا. وكىنىشتى.
- الداعى ۋاقىتتا تەاترمەن بىرگە جۇمىس ىستەۋ جوسپارىڭىزدا بار ما؟
- ءبىرىنشى وسى قويىلىمدى ساحنالاپ الايىق. سودان كەيىن ۇسىنىس ءتۇسىپ جاتسا، ۋاقىت پەن مۇمكىندىكتەرىمە قاراي كورە جاتارمىن.
ءسابينا زاكىرجان قىزى
«ايقىن»
