پەلەنىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ قويعان جۇلدىز
وسىدان كەيىن فۋتبول ماماندارى مەن سپورتسۇيەر قاۋىم «سەلەساونىڭ» بۇرىنعى جۇلدىزدارىن ەسكە الىپ جاتتى. فۋتبول كورولى پەلەنىڭ ونەرىن تامسانىپ جىرلايتىندار ءالى كۇنگە تابىلادى. ءبىز بۇگىن وقىرمانعا سول پەلەمەن بىرگە ونەر كورسەتكەن برازيليانىڭ اتاقتى ويىنشىلارىنىڭ ءبىرىن ۇسىنباقپىز.
برازيليا قۇراماسى 1958-1970 - جىلدار ارالىعىندا وتكەن ءتورت الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ۇشەۋىندە باس جۇلدەنى ەشكىمگە بەرگەن ەمەس. بۇل ءسوزسىز فۋتبولمەن تىنىستايتىن ەلدىڭ «التىن ءداۋىرى» ەدى. سول كەزدە الەمدە پەلە، گاررينچا، ديدي، زيتو، ن. سانتوس، اماريلدو، گەرسون، جايرزينو سەكىلدى برازيليا جۇلدىزدارىنىڭ اتتارى دۇركىرەپ تۇردى. وسىلاردىڭ ىشىندە 1970 -جىلى مەكسيكاداعى فۋتبول تويىندا قاتارىنان التى ماتچتا مەرگەندىك تانىتقان ءبىر فۋتبولشى بار. ول - جايرزينو. بۇگىنگى اڭگىمە بيىلعى جىلى 70-كە تولاتىن وسى فۋتبول اڭىزى جايلى بولماق.
جايرزينونىڭ ازان شاقىرىپ قويعان شىن ەسىمى - جاير ۆەنتۋرا فيلو. جايرزينو دەگەن لاقاپ اتقا قالاي يە بولعانىن فۋتبولشىنىڭ ءوزى بىلاي تۇسىندىرەدى: «مەن العاش «بوتافوگو» كومانداسىنا قابىلدانعاندا تاعى ءبىر جاير بالا دەگەن فۋتبولشى بار ەدى. ەكى جايردىڭ ءبىر كوماندادا ويناۋى كوممەنتاتورلار مەن جۋرناليستەرگە قيىندىق تۋدىردى. مىسالى، جاير جايرعا پاس بەردى دەگەندى ولار قالاي ايتسىڭ؟ سوندىقتان جۋرناليستەر مەنىڭ ەسىمىمدى وسىلاي قىسقارتىپ اتاي باستادى. سونداي- اق «فۋراكان» (ۋراگان) دەگەن تاعى ءبىر لاقاپ اتىم بولعان. نەگىزى مەنى كىم قالاي اتايدى ول جاعى ەشقاشان ماڭىزدى ەمەس. باستىسى، فۋتبول ويناسام دەگەن پرينتسيپپەن ءومىر ءسۇردىم» .
جاير دا برازيليانىڭ وزگە بالالارى سەكىلدى الادوپتى اۋلادا ويناۋدان باستاعان. ونىڭ ءۇيى جەنەرال سيەۆەريانو كوشەسىندەگى «بوتافوگونىڭ» ستاديونىنان ەكى اتتام جەردە ورنالاسقان ەكەن. ءبىراق سوعان قاراماستان بالا كەزىندە «بوتافوگونىڭ» ەمەس، «فلامەنگو» كلۋبىنىڭ «ەسترەلا دە بوتافوگو» دەپ اتالاتىن بالالار اكادەمياسىندا ءتالىم الدى. كەيىننەن كوماندانىڭ جاسوسپىرىمدەر قۇراماسىنا دا شاقىرىلادى. الايدا قۇرامانىڭ باپكەرىمەن ءتىل تابىسا الماي، «ەسترەلۋگە» قايتا ورالادى. قايتا ورالعان تۇستا ونىڭ كومانداسى كورشى اۋداننىڭ «فورتە دۋ لەزە» كومانداسىمەن كەزدەسۋ وتكىزەدى. بۇل ويىندا جاير ەكى دوپ سوعادى. جاس فۋتبولشىنىڭ تالانتىن بايقاعان «فورتە» كلۋبىنىڭ قوجايىنى لۋكاس («بوتافوگو» قورعاۋشىسى بولعان) ونى ءوز كومانداسىنا شاقىرادى. وسىدان سوڭ 1961-1963 -جىلدارى ريو- دە- جانەيرو ايماعىنىڭ بىرىنشىلىگىندە ءۇش رەت چەمپيون اتاندى.
1963 -جىلى پانامەريكا ويىندارىنا قاتىستى. بۇدان كەيىن جانكۇيەرلەردىڭ كوپشىلىگى ونى «بوتافوگونىڭ» نەگىزگى قۇرامىنا الىناتىن شىعار دەپ ويلاعان. ءبىراق بارلىعى جۇرت ويلاعانداي وڭاي بولمادى. سول كەزدەرى بۇل كلۋبتا گاررينچا، ديدي، اماريلدو، زاگالو، كۋارەنتينيا سەكىلدى الەم فۋتبولىنىڭ جارىق جۇلدىزدارى ونەر كورسەتەتىن. سوندىقتان بۇلارمەن تايتالاسىپ نەگىزگى قۇرامدا الاڭعا شىعۋ استە وڭاي ەمەس ەدى. جاير تەك اندا- ساندا ماتچتىڭ سوڭعى مينۋتتارىندا كۋارەنتينيانى الماستىرۋمەن شەكتەلدى. ال قالعان ۋاقىتتا كلۋبتىڭ جاسوپىرىمدەر قۇراماسىندا (فارم كلۋب) ويناپ، جىل سايىن چەمپيون اتانىپ ءجۇردى. وعان مۇمكىندىك گاررينچا اسا اۋىر جاراقات العان سوڭ بەرىلدى. الەمنىڭ ەڭ اتاقتى وڭ قاناتتاعى شابۋىلشىسىن ۇزاق ۋاقىتقا الماستىرۋ جايرزينوعا جۇكتەلدى. كوماندانىڭ باس باپكەرى ونى الدىمەن وڭ قاپتالدا سىناپ كوردى. ون سەگىز جاستاعى فۋتبولشى وسىلايشا ءوزىنىڭ باستى كۋميرىنىڭ ورنىنا الاڭعا شىعا باستايدى. جاتتىعۋ كەزىندە گاررينچادان فينتتەردى جاساۋدى دا ۇيرەنگەن بولاتىن. سول فينتتەرىنىڭ پايداسى ءتيىپ، قارسىلاستارىن وپ- وڭاي الداپ ءوتىپ ءجۇردى. كەيىننەن باپكەرلەر شتابى جايردىڭ ورتالىق شابۋىلشى بولىپ ويناعانىن دۇرىس دەپ تابادى. ال گاررينچا جاراقاتىنان تولىققاندى ايىعىپ شىققاندا، ەكەۋى بىرگە ونەر كورسەتە باستايدى.
1965 -جىلى العاش رەت ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ونەر كورسەتتى. ءبىر جىلدان سوڭ، برازيليامەن بىرگە الەم بىرىنشىلىگىنە اتتاندى. انگلياداداعى دوپ دوداسىندا چەمپيونداردىڭ جولى بولعان جوق. ءبىراق سول كەزدەرى قانشا باپكەر اۋىسسا دا، جايرزينو قۇراماداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەردى.
1967 - جىلى جولداستىق كەزدەسۋدە اياعىن ەكى جەردەن سىندىرىپ، فۋتبولدان ءبىر جىلعا الىستاپ قالادى. ءتىپتى، جاسىل الاڭعا قايتا ورالاتىنىنا دا كۇماندانعاندار بولعان. دەگەنمەن ول تەك جاراقاتىنان تولىق ايىعىپ قانا قويعان جوق، سونىمەن قاتار بۇرىنعىدان دا جوعارى دەڭگەيدە ويناي باستادى. مەكسيكاداعى الەم چەمپيوناتىنا (1970 -جىلعى) كەرەمەت دايىندىقپەن باردى. ءوزىنىڭ قانشالىقتى قابىلەتتى ەكەنىن العاشقى ماتچتان- اق كورسەتتى. برازيليانىڭ توپتىق كەزەڭدەگى العاشقى قارسىلاسى چەحوسلوۆاكيا ەدى. ول بۇل ويىندا ەكى گول سوقتى. جايرزينونىڭ 81-مينۋتتاعى سوڭعى ءتورتىنشى گولى تۋرنيردەگى ەڭ ادەمى گولداردىڭ ءبىرى بولدى. ءوزىنىڭ كەرەمەت جىلدامدىعىنىڭ ارقاسىندا ورتالىق الاڭنان قارسىلاستىڭ قاقپاسىنا قاراي جۇيتكىگەن فۋتبولشى جولىنا توسقاۋىل بولعىسى كەلگەن قورعاۋشىلاردى ءار ءتۇرلى فينتتەرىنىڭ ارقاسىندا قاپى قالدىرىپ وتىردى. ناتيجەسىندە قاقپاشىدان ايلاسىن اسىرا سالۋ اسا قيىندىق تۋدىرمادى. برازيليالىقتار كەلەسى تۋردا انگليامەن كەزدەستى. ءتورت جىل بۇرىن الەم چەمپيونى اتانعان اعىلشىندارمەن بولعان ماتچ اسا تارتىستى ءوتتى. قارسىلاستار ءبىر- بىرىمەن لايىقتى ونەر كورسەتىپ، جانكۇيەرلەردىڭ ماحابباتىنا يە بولدى. بۇل ويىننىڭ تاعدىرىن ءبىزدىڭ كەيىپكەر جايرزينونىڭ جالعىز گولى شەشتى. سول گولدىڭ قالاي سوعىلعانىن سۋرەتتەپ كورسەك. الدىمەن توستاو سول قاپتالدا ءۇش بىردەي قورعاۋشىنى الداپ وتەدى. ولاردى قاپى قالدىرعانىمەن، توستاونىڭ جولىن كوماندا كاپيتانى بوببي مۋر توسىپ تۇرادى. توستاو سول كەزدەگى الەمدەگى ەڭ مىقتى تاسقامال قورعاۋشىلاردىڭ ءبىرى سانالاتىن مۋرمەن الداسۋدى ءجون كورمەيدى. سوندىقتان دوپتى شابۋىل وتىندەگى پەلەگە اسىرادى. فۋتبول كورولى دوپتى ءوزى تەپپەي، جۇگىرىپ كەلە جاتقان ءجايردىڭ اياعىنا سالىپ بەرەدى. ارادا بىرنەشە سەكۋند وتكەندە، دوپ اعىلشىننىڭ اتاقتى قاقپاشىسى گوردون بەنكستىڭ قاقپاسىندا تۋلاپ جاتتى.
جايرزينو گول سوعۋىن ءارى قاراي جالعاستىرا ءتۇستى. توپتاعى ءۇشىنشى كەزدەسۋدە رۋمىنيا قاقپاسىنان دا ساڭىلاۋ تاپتى. بۇل ويىن 3:2 بولىپ برازيليانىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. شيرەك فينالدا پەرۋ (ەسەپ - 4:2) ، جارتىلاي فينالدا ۋرۋگۆاي (3:1) قۇرامالارىنا دا گول سوعۋدى ۇمىتپادى. وسى قارقىنمەن فينالعا دا جەتتى. برازيليا اقتىق سىندا يتاليانى 4:1 ەسەبىمەن جۇندەي ءتۇتتى. پەلە، جەرسون، جايرزينو، كارلوس البەرتولار مەرگەندىك تانىتتى. وسىلايشا 26 جاستاعى فۋتبولشى التى ماتچتا دا گول سوعىپ، سۇرمەرگەن ءارى الەم چەمپيون اتاندى. ونى بۇكىل الەم مويىندادى. پەلەمەن ءبىر قاتارعا قويعاندار دا بولدى سول كەزدە.
جەتىستىكتەرى:
برازيليا قۇراماسى
الەم چەمپيونى: 1970 -جىلى
ريو- برانكو كۋبوگىنىڭ يەگەرى: 1968 - جىلى
برازيليا تاۋەلسىزدىك كۋبوگىنىڭ يەگەرى: 1972 - جىلى
«بوتافوگو»
برازيليا كۋبوگىنىڭ يەگەرى: 1968 - جىلى
برازيليا كۋبوگىنىڭ ءفيناليسى: 1962 - جىلى
برازيليا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى: 1972 - جىلى
برازيليا چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى: 1971 - جىلى
ريو- دە- جانەيرو شتاتىنىڭ جەڭىمپازى (3) 1962 1967 1968 - جىلدارى
ريو- دە- جانەيرو شتاتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى (2) : 1969، 1971 - جىلدارى
ريو- سان- پاۋلۋ ءتۋرنيرىنىڭ جەڭىمپازى (3) 1962, 1964, 1966 - جىلدارى
«وليمپيك» (مارسەل)
فرانتسيا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى: 1975 - جىلى
«كرۋزەيرو»
ميناس- جەرايس شتاتىنىڭ چەمپيونى: 1975 - جىلى
ليبەرتادورەس كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى: 1976- جىلى
«پورتۋگەزا» (اكاريگۋا)
ۆەنەسۋلا چەمپيوناتىنىڭ جەڭىمپازى: 1977 - جىلى
«حورحە ۆيلستەرمانن»
بوليۆيا چەمپيوناتىنىڭ جەڭىمپازى: 1980 - جىلى
ءتورت جىلدان كەيىن ءوز كۇشىن ەۋروپادا سىناپ كورگىسى كەلدى. ديدي سياقتى كارى قۇرلىقتا ونىڭ دا جولى بولعان جوق. تانىمال شابۋىلشىنى فرانتسۋزدىڭ «مارسەل» كلۋبى ساتىپ العانىمەن، تۇسىنبەۋشىلىكتەر كوبەيىپ كەتتى. جاتتىعۋدان كوپ قالاتىن بولدى. سپورتتىق رەجىمدى ءجيى بۇزادى. اقىر سوڭىندا برازيلياعا قايتا ورالادى. «مارسەل» باسشىلارى بۇعان وكىنگەن جوق. جايرزينو وسىدان سوڭ ءبىر جىلداي فۋتبولعا مۇلدەم جولامادى. تەك 1976 - جىلى «كرۋزەيرو» كومانداسىمەن كەلىسىمگە كەلەدى.
وتانىنا ورالعاننان كەيىن قايتادان جوعارى دەڭگەيدە ويناي باستادى. فۋتبولشىنىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلادى. ونىڭ شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا «كرۋزەيرو» وڭتۇستىك امەريكانىڭ چەمپيوندار ليگاسى سانالاتىن ليبەرتادورەس كۋبوگىندا توپ جاردى. برازيليا كومانداسى 13 ماتچتا 46 دوپ سوعادى. ونىڭ ون ءتورتىن جايرزينو ءوز اتىنا جازىپ، وسى تۋرنيردىڭ ۇزدىك مەرگەنى اتاندى.
فۋتبولداعى كارەراسىن ۆەنەسۋەلانىڭ اكاريگۋا دەگەن اۋىلىنىڭ «پورتۋگەزا» كومانداسىندا اياقتادى. بۇل اۋىل مەملەكەت استاناسى كاراكاستان ءۇش ءجۇز شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. كوماندانى فۋتبول الەمىندە ەشكىم تانىماسا دا، سول كەزدەگى ۆەنەسۋەلانىڭ اۋىلشارۋاشىلىق كورپوراتسياسى دەمەۋشىلىك جاساپ جۇرگەن ەدى. سونىڭ ارقاسىندا كلۋب تانىمال ويىنشىلاردى شاقىرادى. اتاقتى ويىنشىلاردىڭ كوبى كارەراسىن اياقتايتىن جاستا بولسا دا، جاقسى تابىس تابادى. جايرزينونىڭ قاسىندا 1970 - جىلعى تاعى ءبىر الەم چەمپيونى بريتو دا بار ەدى.
جاير فۋتبولداعى مانسابىن اياقتاعاننان كەيىن برازيلياعا قايتا ورالىپ، بىردەن باپكەرلىك قىزمەتكە كىرىسىپ كەتەدى. دەگەنمەن ول تانىمال كلۋبتى ەمەس، جاس فۋتبولشىلاردى جاتتىقتىرادى. ول دايىنداعان جاس بالالاردىڭ كوبى كەيىننەن الەمگە تانىمال بولدى. تەك ءبىر مىسال، اتاقتى رونالدونى ايتساق تا جەتەدى. ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى رونالدونى باپكەر جايرزينيۋ 14 جاسىندا تاۋىپ، تالانتىن اشىپ، سوسىن «كرۋزەيرونىڭ» نەگىزگى قۇرامىنا قابىلداتادى. ەستەرىڭىزدە بولسا، رونالدو 17 جاسىندا وسى كلۋبتىڭ ساپىندا ونەر كورسەتە باستاعان بولاتىن.
2003 - جىلى جايرزينوعا افريكانىڭ گابون قۇراماسىنان ۇسىنىس تۇسەدى. ول وسىندا ەكى جىل جۇمىس ىستەيدى. قارا قۇرلىقتاعى اۋتسايدەر قۇرامامەن ەشقانداي جەتىستىككە جەتە المادى.
اۆتور: بەك تولەۋوۆ
«الاش ايناسى»
