دۋالدىق وقىتۋ جۇيەسى - ماماندار دايارلاۋداعى فۋنكتسيونالدى ءبىلىم مەن كاسىبي قۇزىرەتتىلىك كەپىلى - ءاليما ءابدىحالىقوۆا
قۇرىلعانىنا عاسىرعا جۋىقتاپ كەلە جاتقان ءبىلىم وشاعىنان تۇلەپ ۇشقان تۇلەكتەر قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتۋدە. كوللەدج بۇگىندە ۋاقىت تالابىنا ساي ەڭبەك نارىعىنا قاجەتتى ماماندار دايارلاۋدى دا قولعا الىپ وتىر.
قازاقپارات ءتىلشىسى كوللەدج ديرەكتورى ءاليما ءابدىحالىقوۆاعا جولىعىپ، ءبىلىم ورداسىنىڭ تىنىس- تىرشىلىگى جايلى سۇحباتتاسقان ەدى.
- ءاليما جاقىپ قىزى، ءسوز باسىن بيىلعى جىلدىڭ اقجولتاي جاڭالىعى بولىپ قازاق ەلىن، قالا بەردى سىر جۇرتشىلىعىن قۋانتقان كوللەدج تۇلەكتەرىنىڭ سپورتتاعى جەتىستىكتەرىنەن باستاساق...
- ءبىزدىڭ كوللەدجدە «دەنە تاربيەسى جانە سپورت» ماماندىعىنىڭ اشىلعانىنا جەتى جىل عانا بولدى. وسى ۋاقىت ىشىندە تۇلەكتەرىمىز شىنىندا دا ماقتانۋعا تۇرارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. بۇعان دەيىن يليا يلين باستاعان قورقىت اتا ۋينۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى عانا جەڭىس تۇعىرىنان تابىلىپ كەلسە، ەندى ءبىزدىڭ كوللەدجدىڭ سپورتشىلارى الەمدىك دودالاردا توپ جارىپ جاتىر. ماقتانىشىمىز باۋىرجان جاۋىنتايەۆ بەيجىڭدە وتكەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى Ⅱجازعى وليمپيادالىق ويىندارىندا دزيۋدو كۇرەسىنەن التىن مەدال يەگەرى اتاندى. باۋىرجان ستۋدەنتتەر اراسىنداعى قازاقستانداعى تۇڭعىش الەم چەمپيونى. وليمپيادادا ەنشىمىزگە تيگەن ءۇش التىننىڭ العاشقىسىن قورجىنىمىزعا سالدى.
ول دزيۋدو كۇرەسىنەن قازاقستاننىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى، تايپەيدە وتكەن ازيا چەمپيوناتىنىڭ جەڭىمپازى، گەرمانيادا وتكەن حالىقارالىق تۋرنيردىڭ التىن مەدال يەگەرى، ماياميدەگى الەم چەمپيوناتىنىڭ چەمپيونى اتاقتارىن سوڭعى ەكى جىل ىشىندە قانجىعاسىنا بايلادى. باۋىرجاننىڭ الار اسۋى الدا. ول ءالى- اق قازاق جۇرتىن ۇلكەن وليمپيادا التىنىمەن قۋانتادى دەپ سەنەمىن. قىزدارىمىزدىڭ اراسىنان گۇلفايرۋز نايمانتايەۆا بيىل سامبو كۇرەسىنەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا الەم چەمپيونى اتاندى. ول دا بۇعان دەيىن ازيانى ەكى دۇركىن باعىندىرىپ، الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەسىن ەنشىلەپ ۇلگەرگەن تالانتتى جاستارىمىزدىڭ ءبىرى. تاباندىلىعىمەن تانىلعان گۇلفايرۋزدىڭ دا كوتەرىلەر تۇعىرىنىڭ بيىك بولارىنا سەنىم زور. ول قىزدار اراسىندا وبلىس بويىنشا تۇڭعىش حالىقارالىق سپورت شەبەرى بولىپ تاريحقا ەسىمىن جازدى.
جەڭىل اتلەتيكادان ستۋدەنتىمىز قۇلداس ازامات 15 جاسقا دەيىنگى جاسوسپىرىمدەر اراسىندا ازيالىق جارىستاردا التىننان القا تاقتى. ول ءتۇرلى قاشىقتىقتا ازيالىق دودالاردا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنان كورىنىپ ءجۇر. جەلدەي جۇيتكىگەن قۇلداستىڭ ءالى تالاي بيىكتەردى باعىندىرارىنا ماماندار ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىر. سپورتقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى زور جاستاردىڭ ءبىرى - «دەنە تاربيەسى جانە سپورت» ماماندىعى 3-كۋرس ستۋدەنتى قۇتتىباي اسلان. ول الدىنا ۇلكەن ماقسات قويىپ، جازعى دەمالىس كەزىندە ەكى اي لوندون قالاسىندا كاسىبي سپورتتىق ءبىلىمىن جەتىلدىردى. ناتيجەسىندە «حالىقارالىق دارەجەدەگى تورەشى» سەرتيفيكاتىن يەلەندى. جالپى، از عانا ۋاقىت بولسا دا سپورتتىڭ ءبىرشاما تۇرىنەن جەتكەن جەتىستىكتەرىمىز از ەمەس.
- كوللەدجدە دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ەنگىزدىڭىزدەر، ونىڭ تيىمدىلىگى قانداي؟
- ءبىزدىڭ وقۋ ورنىمىز قازاقستاندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى ەكسپەريمەنتىن وقۋ- تاربيە پروتسەسىنە ەنگىزدى. دۋالدىق وقىتۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ - حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىنا ساي جاس مامانداردىڭ جۇمىسقا تۇرۋ مۇمكىندىگى جانە باسەكەگە قابىلەتتى كادرلار دايىنداۋدىڭ كەپىلى بولىپ تابىلادى. بۇل جۇيە - تەوريالىق ءبىلىم مەن پراكتيكالىق ءبىلىمدى ۇشتاستىرا بىلگەن جانە كادر دايىنداۋدا ىقپالى زور الەم مويىنداعان فورما. م. مامەتوۆا اتىنداعى گۋمانيتارلىق كوللەدجدەگى دۋالدىق وقىتۋ تاجىريبەسى ءداستۇرلى ساباق بەرۋگە قاراعاندا ءوز باسىمدىلىعىن كورسەتىپ، تەوريالىق جانە پراكتيكالىق دايارلىقتى قاتار الىپ جۇرۋگە جاعداي جاسادى. كوللەدجدە سوڭعى بەس جىل ىشىندە زامان تالابى مەن ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىسقا ساي جاڭا ماماندىقتار اشىلدى.
اتاپ ايتقاندا: «نەگىزگى ورتا ءبىلىم» بىلىكتىلىگى بويىنشا «ماتەماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى»، «فيزيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى»، «تۋريزم» بىلىكتىلىگى بويىنشا «مەنەدجەر»، «اۋدارما ءىسى» بىلىكتىلىگى بويىنشا «گيد- اۋدارماشى». جۇيە ناتيجەسىندە تۇلەكتەردىڭ 70 پايىزى جۇمىسقا ورنالاسىپ، ال قالعان 30 پايىزى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ گرانت يەسى اتاندى. كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدىڭ دۋالدىق جۇيەسىن قولدانۋ تاجىريبەسى بۇل جۇيەنىڭ ءداستۇرلى جۇيەدەن كەلەسى ارتىقشىلىقتارىن كورسەتىپ وتىر.
مىسالى، دۋالدىق جۇيە وقىتۋدىڭ ءداستۇرلى جۇيەسىنىڭ نەگىزگى كەمشىلىگىن - تەوريا مەن تاجىريبەنىڭ اراسىنداعى الشاقتىقتى جويادى. سونداي-اق، دۋالدىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ مەحانيزمىندە كاسىبي ماماننىڭ جەكە تۇلعاسىنا اسەر ەتۋ، بولاشاق ماماننىڭ جاڭا پسيحولوگياسىن جاساۋ جاتىر. وقۋشىلاردا ءبىلىم الۋ مەن داعدىعا يە بولۋعا ۇلكەن موتيۆاتسيا تۋادى، سەبەبى ولار وزدەرىنىڭ كاسىبي ساپاسىنىڭ جۇمىس ورنىنداعى فۋنكتسيونالدىق مىندەتتەردى ورىنداۋمەن تىكەلەي بايلانىستى ەكەندىگىن سەزىنەدى. جۇمىس بەرۋشىمەن تىعىز بايلانىستاعى وقۋ ورنى بولاشاق ماماندارعا قويىلاتىن تالاپتاردى ءاردايىم ەسكەرىپ وتىرادى. سونىمەن بىرگە جۇمىس بەرۋشىلەر وزدەرىن كاسىبي- فۋنكتسيونالدى قۇزىرەتتىلىگى جوعارى، بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشەدى. مىنە بۇل جۇيەنىڭ وسىنداي ارتىقشىلىقتارى بار.
- ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول- بولاشاققا باستار جول» جولداۋى ءبىزدىڭ بارلىق باعىتتارىمزدىڭ باعدارشامى ىسپەتتى. وسى ورايدا كوللەدجدە اتقارىلىپ جاتقان ىستەرگە توقتالساڭىز...
- كوللەدجىمىزدە «ەلباسى سالعان نۇرلى جول» تاقىرىبىندا جاڭادان «تۇڭعىش پرەزيدەنت» زالىن جابدىقتادىق. وندا «ەلباسى سالعان نۇرلى جول» اتتى ق ر تۇڭعىش پرەزيدەنتىنە ارنالعان اقپاراتتىق- تانىمدىق دۇنيەلەر قويىلدى. سونىمەن بىرگە «جولداۋ- بولاشاققا جول كورسەتەر ماڭىزدى تاريحي قۇجات» تاقىرىبىندا «نۇرلى جول- بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋى مازمۇنى بويىنشا اقپاراتتىق- ساياسي ساباقتار وتكىزىلۋدە. وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى تاپسىرىسى بويىنشا «مارتەبەلى قازاقستان» قوعامدىق قورىمەن بىرلەسكەن «ەلباسى- ەل بىرلىگى، ەل سەنىمى» اتتى وبلىستىق عىلىمي- تانىمدىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. «ءبىز تاڭداعان نۇرلى جول» تاقىرىبىنداعى كەشەندى رۋحاني- پاتريوتتىق شارا، «ەل بىرلىگى- حالىقتار دوستىعىندا» تاقىرىبىندا اسسامبلەيانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان وزگە ۇلت وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ- سۇحباتتار وتكىزىلىپ كەلەدى. تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي «تاۋەلسىزدىكتىڭ جۇلدىزدى كۇندەرى» تاقىرىبىنداعى كەشەندى شارالار جوسپارى بەكىتىلىپ، جۇمىستار باستالىپ كەتتى.
- ايماقتاعى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ تاربيەشىلەرىن نەگىزىنەن ءسىز باسقارىپ وتىرعان كوللەدج دايىندايدى. بۇگىنگى تاڭدا ولاردىڭ بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستار قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟
- 2010-2020 - جىلدارعا ارنالعان «بالاپان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ساي بالاباقشالار سانىن ارتتىرۋ، مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالاردى 100 پايىز بالاباقشامەن قامتۋ قاجەتتىلىگىنە وراي مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا ساپالى كادرلار دايىنداۋ ماقساتى كوزدەلىپ وتىر. وسىعان وراي «مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە جانە وقىتۋ» ماماندىعى بويىنشا ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرگە سۇرانىستا ارتتى. سوڭعى ءتورت جىلدا كوللەدج قابىرعاسىن 103 وقۋشى ءبىتىردى. ولاردىڭ 86 پايىزى جۇمىسقا ورنالاسسا، قالعانى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇستى.
قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعىتتارى جانداندى. «مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ تاربيەشىسى» بىلىكتىلىگىمەن قوسا قوسىمشا بىلىكتىلىك بەرۋ باعىتتارى بويىنشا ولار مادەني ءىس-شارا ۇيىمداستىرۋشى، گۋۆەرنانت، ماسساجيست، لوگوپەد- دەفەكتولوگ، الەۋمەتتىك پەداگوگ، پەداگوگ- ۇيىمداستىرۋشى ماماندىقتارىن قوسىمشا يگەرەدى. دۋالدىق جۇيەنىڭ العاشقى تاجىريبەسى دە 2009-2010 وقۋ جىلىندا «مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە جانە وقىتۋ» ماماندىعى بويىنشا باستالدى. العا قويىلعان ماقسات كاسىبي- فۋنكتسيونالدىق قۇزىرەتتىلىك دەڭگەيى جوعارى، ەڭبەك نارىعىندا باسەكەگە قابىلەتتى، سۇرانىسقا يە، كاسىبي الەۋەتى مىعىم مامان دايارلاۋ بولدى.
- وڭىردە «ەكسپو-2017» كورمەسىنىڭ وتكىزىلۋىنە وراي تۋريستەردىڭ بايقوڭىر قالاسى مەن قورقىت اتا كەشەنىنە كەلەتىنى بەلگىلى. وسى ماقساتتا كوللەدج قابىرعاسىندا ماماندار دايارلاۋ ءىسى قولعا الىنىپتى...
- 2014-2015 وقۋ جىلىنان باستاپ «تۋريزم»، جانە «اۋدارما ءىسى» ماماندىقتارىندا دۋالدىق وقۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جۇمىستارى جالعاسىن تاپتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تۋريستىك سالانى دامىتۋدىڭ 2020 - جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىنا سايكەس 5 كلاستەرگە بولىنگەن. قىزىلوردا وبلىسى وڭتۇستىك كلاستەرگە ەندى. وبلىس اكىمى مەملەكەت باسشىسىمەن «ەكسپو-2017» مەديا جوسپارىنا بايقوڭىر قالاسىن قوسۋ ماسەلەسىن شەشكەننەن كەيىن وبلىسىمىزدا تانىمدىق، ەتنومادەني جانە ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالىپ، تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋ كوزدەلدى.
«بايقوڭىر عارىش كەشەنىن»، «قورقىت اتا مەموريالدىق كەشەنىن»، تابيعي رەكرەاتسيالىق ايماقتاردى، ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى ورتاعاسىرلىق، سىعاناق، شىرىك-رابات، جەنت، جانكەنت جانە جەتىاسار سياقتى تاريحي كونە قالالاردى قامتي وتىرىپ، «باتىس ەۆروپا - باتىس قىتاي» حالىقارالىق كولىك ءدالىزى بويىندا 3 كاتەگورياداعى جول بويى سەرۆيستىك نىسانداردى سالۋ ارقىلى تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. وسىعان وراي تۋريستىك مۇمكىندىكتەرىمىزدى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا «تۋريزم مەنەدجەرى» مەن «گيد اۋدارماشى» بىلىكتىلىگى بويىنشا ماماندار دايارلانۋدا. مۇنداعى ماقسات - تەوريالىق ءبىلىم مەن دۋالدىق وقىتۋ جۇيەسىن ساپالى قالىپتاستىرا وتىرىپ، قۇزىرەتتى مامان دايىنداۋ. بۇگىندە وندىرىستىك تاجىريبە جيناقتاۋدىڭ تاجىريبەلىك كەلىسىمشارتى «وازيس» تۋريستىك اگەنتتىگىمەن، «ساياحات»، «ۆولشەبنىي مير» تۋريستىك كەشەنىمەن، وبلىستىق تاريحي- ولكەتانۋ مۇراجايى، وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە تۋريزم باسقارماسىمەن، استانا قالاسىنداعى «ەۋرازيالىق اككرەديتاتسيالىق» اگەنتتىگىنىڭ «تۋريزم جانە بيزنەس» اكادەمياسىمەن ارىپتەستىك كەلىسىمگە قول قويىلدى. وسىلايشا كاسىبي ساپالى مامان دايارلاۋداعى ءوندىرىس پەن ارىپتەس سەرىكتەستەر قاتارى تاعى دا تولىعا ءتۇستى.
- كوللەدجدىڭ رەسپۋبليكا مەن باسقا دا تاياۋ شەتەل ءبىلىم وردالارىمەن قارىم- قاتىناسى قانداي دەڭگەيدە جالعاستىعىن تابۋدا؟
- بۇگىندە ءبىزدىڭ كوللەدجىمىزبەن الپىستان استام وبلىستىق، رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى وقۋ ورىندارى مەن ءتۇرلى مەكەمەلەر تىعىز كاسىبي جانە الەۋمەتتىك سەرىكتەستىك بايلانىستا. ولاردىڭ اراسىندا ماسكەۋدەگى مەملەكەتتىك مادەنيەت پەن ونەر ۋنيۆەرسيتەتى، يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ورتالىعى، №5 ماسكەۋ پەداگوگيكالىق كوللەدجى، ابىلاي حان اتىنداعى قازاق حالىقارالىق قاتىناستار جانە الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتى، ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى كوللەدجى مەن الماتىداعى ع. مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى، الماتى قازاق- تۇرىك تەحنيكالىق گۋمانيتارلىق كوللەدجى، قىزىلوردا وبلىسىنىڭ نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى، نارتاي بەكەجانوۆ اتىنداعى وبلىستىق مۋزىكالىق- درامالىق تەاترى، وبلىستىق مامانداندىرىلعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ وليمپيادالىق رەزەرۆ مەكتەبى، «قازمۇنايگاز» كومپانياسى، «پەترو قازاقستان قۇمكول رەسورسيز» ا ق، «مۇز ايدىنى»، «ەۆرازيا» سپورتتىق- ساۋىقتىرۋ كەشەنى، ت. ب. اتاۋعا بولادى. كوللەدج جاھاندانۋ پروتسەسىنە ءۇن قوسىپ، كاسىبي مامان دايارلاۋدى حالىقارالىق ستاندارتتار دەڭگەيىنە كوتەرۋ ارقىلى بولاشاق مامانداردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن قالىپتاستىرۋدى ماقسات ەتەدى. الەمدىك باعدارلامالاردى وقۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ ءۇشىن ى. التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ اكادەمياسىمەن دە تىعىز بايلانىس ورناتىلعان. بريتانيا، جاپونيا، يزرايل، گەرمانيا، رەسەي، شۆەتسيا، نورۆەگيا، وڭتۇستىك كورەيا مەملەكەتتەرىنىڭ ءبىلىم جۇيەسىنىڭ وڭ تاجىريبەسىن وقۋ- تاربيە ۇدەرىسىندە كەڭىنەن پايدالانۋ ارقىلى ءتۇيىندى ماسەلەلەردى شەشۋدە. وسى مەملەكەتتەر وكىلدەرى قاتىسۋىمەن سەمينارلار، ارنايى كۋرستار جۇرگىزىلدى.
- سۇحباتىڭىزعا راحمەت.
اۆتور: ەلۋباي اۋەزوۆ
