التىن دومبىرا ايتىسى. جانداربەكتىڭ جانايقايى
بالاسىن تال بەسىكتەن تالماي باققان،
اتا-اناڭدى ايالاۋ قانداي ماقتان.
اتا-انامدى مازاقتاپ جۇرگەن جوقپىن،
باعىپ ءجۇرمىن اساتىپ بال قايماقتان.
كىمنىڭ دۇمشە ەكەنىن مەن ايتايىن،
ادامدار بار تىرلىگى قان قايناتقان.
قازاقتىڭ دالاسىندا بۇرىن-سوڭدى،
قارتتار ءۇيى بولماعان سور قايناتقان.
ال قازىر قارتتار ءۇيىن سالعان سايىن،
كىنامىز بوپ بارادى تاۋداي باتپان.
ءوزىنىڭ اتا-اناسىن سوندا اپارىپ،
بالالار بار قاباعى قارداي قاتقان.
ەكى ەتاج كاتەجىنەن اكەسىنە،
ءبىر بولمە ءبىر قۋىسى بولماي جاتقان.
ماڭدايىنان سىيپاعان ءوز اناسىن،
بالالار بار بەتىنەن جاۋداي قاققان.
دۇمشە دەپ وسىلاردى ايتپايسىڭ با؟
ادامدىعى ءالى دە وڭباي جاتقان.
جاتىرىنا سىيعىزعان ءوز اناسىن،
شاتىرىنا سىيعىزا الماي جاتقان.
تاعى ءبىر ءسوز كەزەگىندە قازاقتى بىرلىككە، ىنتىماققا، ۇلتجاندىلىققا شاقىرۋ ماقساتىندا بار ءومىرىن ەل نامىسىنا ارناعان مۇستافا وزتۇرىكتەي باتىر باباسىن مىسالعا الا وتىرىپ بىلاي جىرلادى.
«...اتاجۇرتقا ول ەلدەن بۇرىن جەتتى،
جانارىن جاسقا مالىپ، ەلىم-ايلاپ
تابانىن تاۋ مەن تاسقا ءتىلىپ جەتتى.
60 جاسقا تولساداعى ءبىر تۋارىم
كوكەلەرىم نازارىنا ەش ىلمەپتى.
ەسەسىنە ەسىرگەن كوپ اكىمنىڭ
اقشاسى بولماشىعا شىعىن كەتتى.
ءبىزدىڭ ەل ەسىل ەرىن ەسىنە الماي
مۇرنىنىڭ ۇشىن عانا كۇبىرلەتتى.
ۇلتى ءۇشىن بارىن بەرگەن مۇستافاعا،
ۋدان باسقا دىم بەرمەي قىرىن كەتتى.
ال مۇستافا كەلە ساپ ءوز ەلىنە
بايقاتتى تىم اسقىنعان ءبىر ىندەتتى.
وتانىمدا ماڭگۇرتتىڭ كوپتىگىنەن،
شۇبارلانىپ كەتكەن-اي ءتىلىم دەپتى.
جيىرما بەس جىل وتسە دە سودان بەرى،
رۋحىمىز ءالى ءبىزدىڭ تىرىلمەپتى.
ءدۇبارا شەنەۋنىكتەر قازاق ءتىلدىڭ
جاراسىن ودان بەتەر ىرىڭدەتتى.
قارا كوز قازاقتاردىڭ جينالىسى
كوك كوزدى ورىستاردىڭ تىلىندە ءوتتى.
بولارمىز ءتىلى ولگەن ەل، ءتىرى ولگەن ەل،
ۇلتشىلدىققا بۇرماساق بۇگىن بەتتى!
قازاعىم ەل بولمايسىڭ جويا الماساڭ،
مۇستافا وزتۇرىك ايتقان بۇل ىندەتتى.
وتكەنىڭدى تىرىلتە الماساڭدا،
ءوز ءتىلىڭدى تىرىلتەر كۇنىڭ جەتتى!».
جانداربەكتىڭ بۇل سوزىنەن كەيىن ايتىسقا جينالعان حالىقتىڭ قول شاپالاعى كوپكە دەيىن باسىلمادى. ودان ارى تاعى ءبىر كەزەگىندە ايتىسقا قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ باسشىلارىنا حالىقتىڭ نەسيە الۋ جاعدايىن، ونى نەگە الاتىندىعى، نە سەبەپتى قايتارا المايتىندىعى جايىندا اشالاپ ايتىپ بەردى. ال وقىپ كورىڭىز.
...وسىمگە اقشا بەرىپ، اقشا الما دەپ،
مولدالار شىرىلدايدى، ءدىن ۋاعىزدار.
نەسيەنى جەتىسكەننەن المايدى ەشكىم،
حالىقتىڭ ىسىندە دە ءبىر ماڭىز بار.
سىزدەرگە ەلدىڭ ءسوزىن جەتكىزەيىن،
«نۇر وتاندىق» كوكەلەر تىڭداڭىزدار.
بەلشەسىنەن بىلىققا باتپاۋ ءۇشىن
حالىقتىڭ نەسىبەسىن جىرماڭىزدار.
الدىمەنەن جالاقىنى ءوسىرىپ اپ،
ارتىنان جۇرتقا قاقپان قۇرماڭىزدار.
ازىق-تۇلىك باعاسىن قىمباتتاتىپ،
اڭقاۋ ەلدى اۋىزدان ۇرماڭىزدار.
تۇرعىن ءۇيدىڭ باعاسى تۇسپەسە ەگەر،
قاراپايىم حالىققا بۇل ناعىز زار.
كرەديتتىڭ كوشەدەگى جارناماسىن،
تۇبىمەنەن جويعانشا تىنباڭىزدار.
«نەسيە الساڭ كوگەرىپ، كوكتەيسىڭ» دەپ،
تەلەديدار ايتپاسىن ءتۇرلى اڭىزدار.
ءسوزىمىز جەردە قالماس دەپ ويلايمىن،
كۇڭكىلدەپ ايتپايمىز عوي كۇندە ارىزدار.
تاۋەلسىز قازاق ەلىن قۇداي ءۇشىن،
بانكتەرگە تاۋەلدى قىلماڭىزدار!».
ءدال وسى سوزدەر ايتىلعاندا زال ىشىندەگى تىڭدارماندار ىشىنەن ورىننان تۇرا شاپالاق ۇرعان اعايىندار دا بولدى. باسقاسى قايدان مەنىڭ ويىما جانداربەكتىڭ بۇرىندارى ءبىر باسىلىمعا بەرگەن سۇحباتى ەسىمە ءتۇسىپ كەتتى. «قازىر كەي ادامداردىڭ ويىنشا، ايتىسكەر اقىن مەملەكەتتىڭ جەتىستىگىن جىرلاسا - جاعىمپاز. كىمدە-كىم بيلىكتى داتتاسا - باتىر دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان. اقىن ادام جەتىستىكتى دە، كەمشىلىكتى دە قاتار قامتىپ جىرلاي ءبىلۋى قاجەت. اقىنداردىڭ نە ايتىپ جۇرگەنىن زالعا كەلىپ كورگەن كورەرمەن بىلەدى. ال ەفيردەن بەرىلگەن جاعدايدا ءبىزدىڭ ايتىلعان وتكىر سىندارىمىز قىسقارتۋعا، ياعني مونتاجعا ۇشىرايدى. سوندىقتان كوگىلدىر ەكراننان قاراعاندا، ايتىسكەر اقىندار تۇك ايتپاعانداي بوپ كورىنەدى. اقىن بولعان سوڭ جاقسىلىقتى دا، جاماندىقتى دا قاتار جىرلاپ، تارازىنىڭ باسىن تەڭ ۇستاۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.» - دەگەن بولاتىن. بۇل جولعى ايتىستا دا جانداربەك اقىن قوعامداعى ءتۇرلى قۇبىلىستاردىڭ جاقسىلىعىمەن جاماندىعىن ەگشەپ، ولشەپ ايتا ءبىلدى تۇسىنەر جانعا!
توقتار جەتپىسباي
«Kazaitys.kz»
