قازاق ونەرىنىڭ ساڭلاقتارى: تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ

استانا. قازاقپارات - جامانقۇلوۆ تۇڭعىشباي قادىر ۇلى (ت. ءال-تارازي) - اكتەر، رەجيسسەر، پەداگوگ،  ق ر حالىق ارتيسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، ونەرتانۋ كانديداتى. قازاقستان تەاتر قايراتكەرلەرى وداعىنىڭ ءتوراعاسى.

 1948 - جىلى جامبىل وبلىسى بايزاق اۋدانى اباي (بۇرىنعى جاڭاساز) اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن.

1973 - جىلى الماتى مەملەكەتتىك قۇرمانعازى اتىنداعى ونەر ينستيتۋتىنىڭ (قازىرگى ۇلتتىق كونسەرۆاتوريا) اكتەرلىك فاكۋلتەتىن، پروفەسسور. ح. بوكەيەۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءبىتىردى.

1970 - جىلدان م. اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما  تەاترىنىڭ اكتەرلىك قۇرامىندا.

ساحناداعى نەگىزگى رولدەرى:

ۇلتتىق جانە زاماناۋي قازاق دراماتۋرگياسىندا -  ق. مۇحامەدجانوۆتىڭ « بولتىرىك بورىك استىندا»  ارىستان (رەجيسسور ازەربايجان مامبەتوۆ)، م. اۋەزوۆتىڭ « تاڭعى جاڭعىرىعىندا» باقتىعۇل (ساحنالىق نۇسقا ق. ىسقاق، رەجيسسور ب. وماروۆ)،  ت. احتانوۆتىڭ « جوعالعان دوسىندا» مىرزاحمەت (رەجيسسور ازەربايجان مامبەتوۆ)، د. يسابەكوۆتىڭ « كىشكەنتاي اۋىلىندا» دەمەسىن (رەجيسسور س. اسىلحانوۆ)، ن. ابۋتاليەۆتىڭ «ءوتتىڭ، دۇنيەسىندە» ماحامبەت (رەجيسسور ءا. راحيموۆ)، م. اۋەزوۆتىڭ «ايمان- شولپان»، « قاراگوزىندە» باسىبار، سىرىم (رەجيسسور ءا. مامبەتوۆ)، « ابىلايدىڭ اقىرعى كۇندەرىندە» ابىلايحان (اۆتور جانە رەجيسسور م. بايسەركەنوۆ)، ءابىش كەكىلبايەۆتىڭ « ابىلاي حانىندا» ابىلاي، ش. قۇسايىنوۆتىڭ  « ۇكىلى ىبىرايىندا» اقان سەرى (رەجيسسور ب. اتابايەۆ)، ق. ىسقاق پەن شاحيماردەننىڭ «قازاقتارىندا» جانىبەك حان، « توميريسىندە»  كير پاتشا (رەجيسسور ت. ءال-تارازي).

الەمدىك كلاسسيكا مەن زاماناۋي دراماتۋرگيادا - ر. تيۋريننىڭ « ەسكەرتكىشىندە» ياكوۆ، ش. ايتماتوۆتىڭ  «عاسىردان دا ۇزاق كۇنىندە» ءابۋتالىپ (رەجيسسور ءا. مامبەتوۆ)، ي. سۇلتانوۆ،  ۇيعىننىڭ « الىشەر ناۋايىندا» الىشەر ناۋاي (رەجيسسور اسقار توقپانوۆ)، گوگولدىڭ «ريەۆيزورىندا» حلەستاكوۆ، ل. ديۋركونىڭ « ەلەكترا - سۇيىكتىم مەنىڭدە» ورەست، م. بۋلگاكوۆتىڭ « جەندەتتەرىندە» ليۋدوۆيك ⅩⅣ (اۋدارعان ا. سۇلەيمەنوۆ،   رەجيسسور ۆ. ماجۋرين)، ا. چەحوۆتىڭ « سۇيىكتى مەنىڭ اعاتايىمدا» استروۆ (اۋدارعان ءا. كەكىلبايەۆ رەجيسسور ءا. مامبەتوۆ) ، شەكسپيردىڭ « يۋلي سەزارىندا» برۋت (رەجيسسور ق. جەتپىسبايەۆ)، سوفوكلدىڭ «ەديپ پاتشاسىندا» ەديپ (اۋدارعان. ح. ەرعاليەۆ، رەجيسسور ءا. مامبەتوۆ)، ك. ءاشيردىڭ « قابىل - ادام اتا پەرزەنتىندە» ادام (اۆتور جانە رەجيسسور ك. اشير، اۋدارعان م. اقداۋلەت ۇلى).

ت. ءال-تارازي 1993-2001 - جىلدارى  ارالىعىندا م. اۋەزوۆ تەاترىنىڭ ديرەكتورى ءارى كوركەمدىك كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى بولعان كەزىنەن رەجيسسۋرامەن تابىستى اينالىسا باستادى. تەاتردا « تۋراندوت حانشايىم» (ك. گوتستسي،1994)، « تۇزدى ءشول» (م. عاپاروۆ، 1995)، « توميريس» (شاحيماردەن، 2000)، « قازاقتار»  (ق. ىسقاق، شاحيماردەن 2006)، « ارشىن-مال الان» (ۋ. گادجيبەكوۆ، 2010)، ال، باتىس قازاقستان وبلىستىق تەاترىندا « بوناپارتتىڭ ۇيلەنۋى» (د. يسابەكوۆ، 2006) سپەكتاكلدەرىن ۇلكەن تابىسپەن قويدى.

كورنەكتى اكتەر كينو سالاسىندا دا كوپتەگەن كوركەم بەينە جاسادى. اتاپ ايتقاندا: چەكيست (« وتقا ورانعان ورال»،  رەجيسسور م. بەگالين,1974)، تاڭىربەرگەن (« قان مەن تەر»، رەجيسسور ءا. مامبەتوۆ، 1979)، ءابىلقايىر (« جاۋشى»، رەجيسسور ءا. مامبەتوۆ,1980)، ورازمەرگەن (« اقىرعى اسۋ»، رەجيسسور ءا. تاجىبايەۆ،1981)، ءازىمحان (« قارالى سۇلۋ»، رەجيسسور ە. شىناربايەۆ، 1983)، ءابىلقايىر (« حان ءابىلقايىر»، 1993)، قايىرحان («وتىراردىڭ كۇيرەۋى»، رەجيسسور. ا. ءامىرقۇلوۆ، 1991)، قۇنانباي (« جاس اباي»، رەجيسسور ا. ءامىرقۇلوۆ، 1995)، شوناي (« ساردار» ، رەجيسسور ب. قالىمبەتوۆ، 2002)، ءابىلقايىر حان («كوشپەندىلەر»، رەجيسسور ي . پاسسەر، س. بودروۆ، ت. تەمەنوۆ، 2004)، تەمىر («كوكبورى سەرتى»، 2006)، ت. ب.

« تاماشا» ويىن-ساۋىق وتاۋىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى. لەنينگراد (قازىرگى سانكت- پەتەربۋرگ) قالاسىندا 1979 - جىلى وتكەن vі  بۇكىل وداقتىق ەسترادا ارتيستەرى كونكۋرسىنىڭ ديپلومانتى. 2006 - جىلى 27 - قازاندا رەسپۋبليكا سارايىندا ەسترادا ءارتيسى رەتىندەگى جەكە كونتسەرتى ۇلكەن تابىسپەن ءوتتى.

تەاتر تانۋ سالاسىنا دا ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن ت. جامانقۇلوۆ «ۇلتتىق تەاتردى دامىتۋداعى شەشەندىك ونەردىڭ ورنى» تاقىرىبىندا ديسسەرتاتسيا قورعاپ، ونەرتانۋ كانديداتى عىلىمي دارەجەسىنە يە بولدى (2007). ءوزى جانە ساحنالاس ارىپتەستەرى، جالپى ونەر جايىندا جازىلعان « ناز» (2001) عىلىمي-پۋبليتسيستيكالىق «ءسوز» اتتى ەكى تومدىق (2008) كىتاپتىڭ اۆتورى.

ۇستازدىق قىزمەتىن دە تابىستى اتقارىپ كەلەدى. رەسپۋبليكا تەاترلارىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ت. جامانقۇلوۆ قازاق ۇلتتىق ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ  پروفەسسورى.

قازاقستان لەنين كومسومولى سىيلىعى لاۋرەاتى (1980)، ق ك س ر ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتيسى (1982)، ق ر حالىق ءارتيسى، ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى (1992)، « پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى (2008).

جامبىل وبلىسىنىڭ (2006)، وسى وبلىسى بايزاق اۋدانىنىڭ (2005) قۇرمەتتى ازاماتى.