بيلىك ءبىر كۇندىك بيزنەسكە بوگەت بولا الا ما؟
دەسەك تە، دىتتەگەنى باسقا ءبىر كۇندىك فيرمالاردىڭ دا سانى ءوز كورسەتكىشىنىڭ شكالاسىن وزىنشە جاساۋدا.
Forbes Kazakhstan ۇسىنعان ستاتيستيكا بىلاي سويلەيدى: سوڭعى ءبىر جىلدا بيزنەس- تىركەلىمگە شاعىن بيزنەسىن تىركەگەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ سانى 18,6 مىڭعا ارتسا، بەلسەندى كومپانيالاردىڭ سانى 8,8 مىڭعا تومەندەگەن. قازاقستاننىڭ بارلىق وبلىستارىندا تىركەلگەن شاعىن بيزنەس كولەمى كۇرت كوبەيگەنىمەن، بەلسەندى قىزمەت ىستەپ جاتقان كومپانيالاردىڭ سانى تەك ءتورت وبلىستا بايقالعان.
ەستەرىڭىزگە سالساق، پارلامەنت سەناتىنىڭ جالپى وتىرىسىندا 2011-جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتى تالقىلاۋ بارىسىندا «جالعان كاسىپورىندار سانى بۇگىنگى تاڭدا 1 مىڭنان اسىپ كەتتى. جالعان شوت-فاكتۋرالاردى پايدالانعان 270 ءبىر كۇندىك فيرما وتكەن جىلى 110,5 ميلليارد تەڭگە مولشەرىندەگى سالىقتى تولەمەگەن. وسى جالعان فيرمالاردىڭ سانى 2010-جىلمەن سالىستىرعاندا 23 پايىزعا ارتقان» دەپ مالىمدەگەن بولاتىن سول كەزدەگى رەسپۋبليكالىق بيۋجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتى ءتوراعاسى ومارحان وكسىكبايەۆ. سالدارىنان جالعان فيرمالار بويىنشا مەملەكەتكە ءوندىرىپ الۋدان كۇدەر ۇزىلگەن سالىق بەرەشەگىنىڭ مولشەرى 22,8 ميلليارد تەڭگەگە ءوسىپ، 164,9 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان بولاتىن.
ءبىر كۇندىك فيرمالار - بۇل شىنايى ەكونوميكالىق كاسىبىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ەمەس، سالىق تولەۋدەن جالتارۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ۇيىم. ياعني شىنايى بيزنەستە دەربەس زاڭدى تۇلعالىق بەلگىلەرى جوق، ءوزىنىڭ جالعان ارەكەتى ناتيجەسىندە سالىق تولەۋشى ءۇشىن ماڭىزدى دەپ سانالاتىن سالىق سالماعىن جەڭىلدەتەتىن قاعاز جۇزىندە عانا بار كونتراگەنتتەر. مۇنداي ءبىر كۇندىك بيزنەستەگىلەر ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن اسا قاۋىپتى ەكەنى ءسوزسىز. كەي مەملەكەتتەردىڭ بيلىگى ءبىر كۇندىك فيرمالارمەن شىنداپ كۇرەسۋگە بەل بۋعان. مۇنداي ۇيىمداردىڭ ەرەكشە بەلگىلەرىن انىقتاۋعا تىرىسقان سالىق مەكەمەلەرى جالعان كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىن فيرمالاردىڭ جالپى سيپاتتاماسىن جاساپ شىققان.
رەسەيدەگى سالىق مەكەمەلەرىنىڭ مالىمەتىنە سەنسەك، سول ەلدە تىركەلگەن 4,5 ميلليون زاڭدى تۇلعالاردىڭ جارتىسىنان كوبى وسىنداي سيپاتتاماعا سايكەس كەلەتىن كورىنەدى. مەملەكەتتىك دۋما بۇرىنىراقتا تىركەلگەن، ياكي زاڭنامانى بۇزعان فيرمالاردىڭ زاڭدى تۇلعالارىنا قايتادان تىركەلۋگە جول بەرمەۋ كەرەكتىگىن ايتىپ، مۇنداي جالعان تۇلعالاردىڭ قارەكەتى ارنايى زاڭمەن قارالۋعا ءتيىس دەپ شەشىم شىعارعان ەدى. بۇل ءىستىڭ قىلمىستىق قالىپقا ەنىپ بارا جاتقانىن ەسكەرگەن ەلدىڭ بيلىگى مۇنداي كاسىپ يەلەرىنە 200 مىڭ رۋبل ايىپپۇل سالۋدى نەمەسە ءبىر جارىم جىلعا باس بوستادىعىنان ايىرۋ تۋرالى جازا تاعايىنداۋدى ۇسىنعان.
ماماندار: «بيزنەستىڭ بۇل ءتۇرى اتى جامان اۋرۋ سەكىلدى قاتەرلى بولعان جاعداي قانمەن تاراپ، ءتۇبى قۇردىمعا اپارادى. سول سەبەپتى قاتەرى از كەزدە تامىرىنا بالتا شاۋىپ، ەكونوميكالىق دەنساۋلىعىنا پايدالى وتا جاساتۋ كەرەك» دەگەن پىكىردە. بۇگىندە بۇل ۇدەرىستىڭ قارقىنى كۇشتى بولعانىمەن، بىزدەگى بيلىك بۇل باعىتتا شاراسىزدىق تانىتىپ وتىر.
ايدانا نۇرمۇحان
«ايقىن»
