ءارتىس مولدانىڭ جىن شىعارۋى
تانيتىن كىسىشە جىننىڭ اتا- باباسىن سۇراپ قويادى. «كىمسىڭ، رۋىڭ كىم، قاي اۋىلدىكىسىڭ، قاشان كىردىڭ، نەعىپ ءجۇرسىڭ، ەندى قاشان شىعاسىڭ؟ » - دەگەن سەكىلدى سۇراقتىڭ استىنا الادى. بەينە ءبىر شەتەلگە شەكارا بۇزىپ كىرىپ كەتىپ، ۆيزاسىنىڭ ۋاقىتى ءبىتىپ قالىپ، شىقپاي جۇرگەن ەميگراتتى تەرگەپ جاتقان «پوليتسيا» ىسپەتتەس.
وسىنداي قۇبىلىستاردى كورگەن ءبىزدىڭ اۋەيىلەر، «جىنمەن سويلەسۋگە بولادى ەكەن، مەن كوردىم، ەستىدىم» دەپ ماقۇلداپ الەك. جىندار قازاقشا سويلەي مە ەكەن، ونىمەن قاي تىلدە سويلەسىپ ءجۇر ەكەن وزدەرى. كۇنى كەشەگە دەيىن ماسكۇنەم بولىپ، قازىر جىن شىعارۋمەن اينالىسىپ جۇرگەن 5 - اۋىلداعى تورەبايدان جىن قورقىپ، قاشىپ شىعادى دەگەن سەنۋ قيىن. كۇندىز جىنمەن سويلەسىپ جۇرگەن تورەبايدىڭ ءوزى تۇندە تۋالەتكە بارۋعا جىنداردان قورقادى. سوعان قاراعاندا ەكەۋىنىڭ بىرەۋى سەنىمسىز. جىندىلاردىڭ جىنىن شىنىمەندە شىعارىپ جىبەرە الاتىن بولساق، جىندىحانانىڭ جانىنان ءبىر بۋتيك اشىپ الىپ، جىندىلاردى كەزەكپەن شاقىرىپ الىپ، ءوزىن ءبىر جاققا جىنىن ءبىر جاققا سورتتاپ ساۋاپقا باتپايمىز با؟ اي وسىنىڭ ءبارى اقىرزاماننىڭ بەلگىلەرىنەن بولىپ جۇرمەگەي دە...
جاسى ەلۋدى ەڭسەرگەن جىگىت اعاسى سويتەتۇرا ءوزى اۋىلدىڭ بەلگىلى مولداسى، رۋى اداي، ونىڭ ىشىندە «بەگىمبەت» دەگەن فيليالىنان تاراعان ءبىر اعامىز مىناداي ءبىر قىزىقتى اڭگىمەسىن ايتىپ بەرىپ ەدى. ول كوكەم اڭگىمەنى ايتقاندا ءيا %100 قوسىپ ءيا %100 ازايتىپ جىبەرەتىنى بار. قىسقاسى بىرەۋدى ماقتاسا ودان ساليحالى ادامدى بۇ دۇنيەدەن تاپپاي قالاسىڭ دا، ال جامانداسا ودان سۇرقيا ادامدى و دۇنيەدەن تاپپايسىڭ.
ءبىر كۇنى وسى اعامىزدىڭ ۇيىنە ەكى- ءۇش كىسى كەلىپ وتە ماڭىزدى شارۋامىز بار دەپتى. «ەڭبەگىڭىزدى جەمەيمىز، تەك كومەكتەسىڭىزشى» - دەپ، جالىنىشتى تۇردە قاتتى ءوتىنىپتى. بۇل كىسىگە كەلەتىندەر: قويىمدى سويىپ بەرشى نەمەسە ماشينامدى يتەرىپ جىبەرشى دەگەن سەكىلدى شارۋالارمەن كەلمەيدى، كەرىسىنشە قۇران وقىپ اس قايىرىپ بەرمەيسىز بە، بولماسا جانازا نەمەسە جىن شىعارىپ بەرىڭىزشى دەپ كەلەدى.
سونىمەن كەلگەن كىسىلەردىڭ بىرەۋىنىڭ جاس بالاسىنا «قاشاعاندا مۇناي بۇرعىلاۋ» وندىرىسىندە سمەنادا جۇرگەندە جىن كىرىپ كەتكەن- مىس. باقسىلار سولاي دياگنوز قويىپتى. سونىڭ رەتسەپتىسى مەن ەم- دومىن ءسىز عانا بىلەتىن كورىنەسىز. «بالانى اپارماعان جەرىمىز جوق، ەندىگى سوڭعى ءۇمىتىمىز شيپاسى سىزدەن تۇسسە» دەپتى. مولدەكەڭ، «قازىر بالا قايدا؟ » دەپتى. كەلگەن ادامدار ءبىراۋىزدان: « ءوي، قۇرىسىن، ادام بالاسىنا ءال بەرمەيدى. 7-8 ادام جابىلىپ زورعا بايلاپ كەلدىك، قازىر سارايدا جاتىر، ءسىز بىرگە ءجۇرىپ ءوز كوزىڭىزبەن كورىڭىزشى» دەپتى.
سونىمەن جاڭاعى دەلەگاتتار مولدانى سارايعا ەرتىپ كەلىپتى. مولدانى كورگەن ساتتە ماتاۋلى جاتقان جاس بالا ودان بەتەر قۇتىرىپ كەتىپتى. اۋزىنان اق كوبىك اتىپ: «ەي باقابيس، اتاڭنىڭ باسىنا كەلدىڭ بە، نە، اكەڭنىڭ اۋزىن تاپ، جىبەرىڭدەرشى، بوساتشى، ولتىرەم، ورتەيمىن، جەيمىن، قۇرتام، جىرتام» - دەپ، كەتىپ جاتقان كورىنەدى. ءاي، اۋرۋ بالا عوي دەپ مولدەكەڭ ونىسىنا ەش كوڭىل بولمەي قۇران وقي باستاپتى. ناۋقاستىڭ داۋسى ودان بەتەر جەر جارىپ، قۇرانىڭدى تاپ بالەن ەتەيىن دەپ بوقتىقتىڭ استىنا الا باستاپتى. ىزا بۋعان مولدەكەڭ جول ورتادا اياتتان جاڭىلىپ پەرەكۋر جاريالاپتى.
سوسىن سەانسقا بىرگە قاتىسىپ وتىرعان كىسىلەرگە «نەگىزى مىنا بالاعا وڭاشا وقۋ كەرەك» دەپتى. « وي، نە اڭگىمەسى بار، ايتقانىڭ بولادى» دەپ كىسىلەر سىرتقا شىعىپ كەتىپتى. قابىرعاسى قالىڭ، تاستان قالانعان قازاق ءۇي ەكەن. ەسىگى دە جۇقا ەمەس. مولدەكەڭ ەسىكتى ىشتەن ءىلىپ الىپ مىنانداي ويعا كەلىپتى. مەندە قۇتىرعانعا قارسى ەگەتىن ۋكول جوق، ونىڭ ۇستىنە مەديتسينالىق ءبىلىمىم جانە جوق. وقي المايمىن دەپ قالاي ايتام، ۇيات، ونىڭ ۇستىنە اقشاسى قوماقتىلاۋ. مىنانىڭ جىنى قانشا قۇران وقىسام دا شىعاتىن ءتۇرى جوق سياقتى. بۇعان قۇران اياتى شىعىن، ەڭبەگىم زايا. بۇل بالا ەركەلىكپەن ىرباڭداپ ءجۇر...
مولداكەڭ بالانىڭ قاسىنا كەلىپ: «سەن مانا نەعىل دەدىڭ، نە اڭگىمە ايتقىڭ كەلىپ وتىر؟ » - دەپ كۇرزى جۇدىرىعىن سىعىمداپ تونە تۇسەدى. بالا قورقىڭقىراپ قالعانعا ۇقسايدى، ءبىراق سىر الدارماي قاسارىسىپ جاتىر. سوسىن مولدەكەڭ جان- جاعىنا ءبىر قاراپ الىپ، بايلاۋلى دايىن جاتقان ناۋقاستىڭ دىحالكىسىنەن بار پارمەنىمەن ىشقىنتىپ تۇرىپ ءبىر تەۋىپتى. داۋىس سول بويدا ءوشىپ قالىپتى. ۇنسىزدىك. سىرتتاعىلار ەسىك قاعىپتى. مولدەكەڭ: «مەشات ەتپەڭدەر، ىشىمنەن دۇعا وقىپ جاتىرمىن» دەپتى. سوسىن الگى بالاعا: «بىردەن ايتايىن، سىرتتاعىلار ساعان بابشە سەنبەيدى، نەگە دەسەڭ سەن جىندىسىڭ، ولار ءدال قازىر تەك ماعان سەنەدى. ەگەر تاعىدا جىندانىپ بىرنارسە جاساپ، يا ءسوز ايتساڭ بۇعان 7 كۇن وقىماسا بولمايدى دەپ، سەنى ءوزىمنىڭ سارايىما الدىرتامىندا دا ءبىر جەتى تەپكىنىڭ استىنا الامىن، ءتۇسىندىڭ بە؟ » دەپتى. بالا: « ءتۇسىندىم» دەپتى. ءوي، مالادەس! مىنانىڭ ەسى دۇرىس قوي. سوسىن مولدەكەڭ بولمەدەن تەرىن ءسۇرتىپ شىعىپتى. كىسىلەر اڭ- تاڭ، بالا تىپ- تىنىش. ءبارى مولدەكەڭدى قاۋمالاپ: «قالاي ەكەن، نە بولعان، جىننىڭ كەتەتىن ءتۇرى بار ما» دەگەن سياقتى سۇراقتاردىڭ استىنا الا باستاپتى.
مولدەكەڭ ءبىر عانا سوزبەن قىسقا دا نۇسقا: « ءاي، ءجاي، ناچينايۋشي جىندار عوي، سىقپىرتىپ سالدىم» دەپتى. ابىرويى اسقاقتاپ ۇيىنە جايمەن اياڭداي جونەلىپتى. ەڭبەگى ءىزىن سۋىتپاي ارتىنان ەرىپ كەلەتىنىنە سەنىمى كامىل. سوڭىنان: «بۇل مولدانىڭ وقۋى قاتتى ەكەن » دەگەن سوزدەر ەستىلىپ جاتىپتى.
سويتسە، بۇل بالا اسكەردەن كۇنى كەشە كەلگەن ەكەن. ۇيىندەگىلەر قىدىرتپاستان جۇمىسقا تىعىپ جىبەرگەن. ۆاحتاعا بارعىسى كەلمەگەن جاس وتىرىك جىندىنىڭ رولىن سومداعان. مولداكەڭ ونى بىردەن بايقاپ قالعان. «كەز- كەلگەن ادامعا قۇران وقىپ كەرەگىسى جوق، ونىڭ ورنىنا مەكەمەنىڭ «سپەتس ودەجداسىندا» بەرىلەتىن باسىندا تەمىرى بار قاتتى باتەڭكەسىمەن وقساتىپ تۇرىپ وكپەدەن ءبىر تەپسەڭ بولدى، شارۋا شەشىلەدى. قۋلىق ەتپەسەڭ نان قايدا؟ » دەيدى كوكەم. ال كۇلمەي كور!
Namys.kz
