قازاقستان حالقى ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اشىربەك سىعايدى باقيلىق ساپارعا شىعارىپ سالدى

الماتى. قازاقپارات - بۇگىن قازاقستان حالقى م. اۋەزوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىندا ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى، پروفەسسور اشىربەك تورەباي ۇلى سىعايمەن قوشتاستى.

قازاق تەاتر ونەرىنىڭ جاناشىرى، تەاتر سىنشىسىن اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالۋعا ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى، الماتى اكىمى احمەتجان ەسىموۆ، بەلگىلى، تەاتر جانە ونەر قايراتكەرلەرى كەلدى.

«قازاقتىڭ كيەلى ونەرى اۋىر قايعىعا دۋشار بولدى. كۇتپەگەن جەردەن توسىننان كەلگەن اجال تاعى دا ەلىمىزدىڭ ۇلى جۇرەكتى، ۇلكەن مىنەزدى قازاق مادەنيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلى، تەاتر ونەرىنىڭ ءارى ىزدەۋشىسى، ءارى جوقتاۋشىسى سۇيەنىشى بولعان اياۋلى ازاماتىمىزدى الىپ كەتتى. اشىربەك تورەباي ۇلى وڭتۇستىك وڭىردە دۇنيەگە كەلىپ ەدى. قارشادايىنان ونەرگە سۋسىنداپ وسكەن تىنىمسىز جۇرەك اشىربەكتى قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءوز قاتارىنىڭ كوشىن باستاۋعا اكەلدى. سودان بەرى قازاق ونەرىنىڭ دامۋىنا قىزمەت ەتىپ كەلدى. قازاق حالقىنا وسىنداي اۋىر قايعىسىنا ورتاقتاسىپ، كوڭىل ايتامىن»، - دەدى ق ر جازۋشىلار وداعىنىڭ ءتوراعاسى نۇرلان ورازالين.

استانادان ارنايى كەلگەن ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى قالىڭ كوپشىلىككە مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوڭىل حاتىن جەتكىزدى.

«اشەكەڭنىڭ ەلىم دەپ سوققان جۇرەگىن، ونەرگە دەگەن ەرەكشە قۇرمەتىن، ۇستازدىق بەلەسىن، شاكىرت تاربيەلەۋدەگى شەبەرلىگى كوڭىلىمىزدە ماڭگىلىك قالارى ءسوزسىز. اسىرەسە، ەگەمەندىك العاندا قازاق ونەرىنىڭ وركەندەۋىنە، كورەرمەننىڭ سانا سەزىمىنىڭ بيىك بولۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى شەكسىز. بۇل بارلىق ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن قازا. ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى ول كىسىنىڭ ەڭبەگىن باعالاپ، كوڭىل حاتىن جولدادى،»  - دەدى مينيستر.

«اشىربەك تورەباي ۇلى جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارىپ، عيبراتتى ءومىر ءسۇردى. ەلىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ وركەندەۋىنە زور ۇلەس قوستى، ال ونىڭ ەڭبەگى ءار جىلدارى رەسپۋبليكامىزدىڭ جوعارى مەملەكەتتىك ناگرادالارىمەن اتاپ ءوتىلدى»، - دەلىنگەن ەلباسى جولداعان جەدەل حاتتا.

قارالى جيىندا مارقۇمنىڭ جاقىن دوستارى، قىزمەتتەستەرى، ونەردەگى اعالارى دا ءوز لەبىزدەرىن ءبىلدىردى.

«تەاتر ونەرى ءۇشىن بۇگىن قارالى كۇن. اشىربەكتەي داڭقتى ۇلى، سىنشى ورتامىزدان كەتتى. بۇل ءبىر قابىرعامىز قۇلاپ تۇسكەنمەن بىردەي. قازاقتا اعا دوس، ءىنى دوس دەگەن بار. ول ماعان ءىنى دوس ەدى. ول تۋرالى ايتىلار ءسوز كوپ. ساعىنامىز. قايران، اشەكە! وزىمنەن كىشى ىنىلەرىم كەتىپ جاتقاندا، مىنا بىزدەردىڭ جاعدايلارىمىزدى ءتۇسىنىپ تۇرعان شىعارسىزدار. ول مەن ءۇشىن ءتىرى. جۇرەگىمدە، ونىمەن ءار ۋاقىت اقىلداسىپ تۇرام دەپ ويلايمىن. تەاتر ونى ىزدەيدى»، - دەدى قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ.

***

قر ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى، پروفەسسور، تەاتر سىنشىسى اشىربەك تورەباي ۇلى سىعاي 68 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن وزدى.

اشىربەك سىعاي 1947-جىلى 11- قاڭتاردا كەنتاۋ قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. بوزبالا كەزىندە «اچلوليمەتالل» كومبيناتى جانىنداعى كەنتاۋ مەحانيكالىق جوندەۋ سەحىندا ەكى جىل سلەسار بولىپ جۇمىس ىستەگەن.1965-جىلى قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتورياعا ءتۇسىپ، ونى 1969-جىلى ءتامامداعان سوڭ، ۇستازدىق قىزمەتكە قالدىرىلعان. ونىڭ تەاتر سىنشىسى رەتىندە قالىپتاسۋى 1970-جىلداردان باستالادى. ول 1974-94-جىلدارى مادەنيەت مينيسترلىگى تەاتر ءبولىمىنىڭ، ونەر باسقارماسىنىڭ باسشىسى، ءمينيستردىڭ ورىنباسارى، ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى تەاتر جانە كينو ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى، ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولىپ قىزمەت اتقاردى.

ءا. سىعاي - «ىڭكار شاق»، «سىر ساندىق»، «ساحناعا ساپار»، «جارناما الدىنداعى وي»، «ساحنا ساڭلاقتارى» دەگەن كىتاپتاردىڭ اۆتورى. جان مولەردىن «ەرىكسىز ۇيلەنۋ»، ك. گولدونيدىڭ «كۇلكىلى وقيعا»، و. يوسەليانيدىڭ «اربانىڭ ىزىمەن»، ش. روكۆيدىڭ «مازاسىز وجەي»، ۆ. ەجوۆتىڭ «بۇلبۇلدار ءتۇنى»، ا. شايكيەۆيچتىڭ «الەم الاقانىمىزدا» جانە تاعى باسقا تانىمال دراماتۋرگتاردىڭ پەسالارىن اۋدارعان. ولار رەسپۋبليكا تەاترلارىندا قويىلدى.

1989-جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن كايراتكەرى اتاعى بەرىلدى. تەاتر زەرتتەۋشىسى، قوعام قايراتكەرى ءا. سىعاي 2001-جىلى ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى.

سونىمەن قاتار، تاۋەلسىز «پلاتينا تارلان» سىيلىعىنىڭ (2005) لاۋرەاتى.

اۆتور: گۇلميرا عوسمانالي