مەكتەپتى قالاي تاڭداۋ كەرەك؟

استانا. قازاقپارات - مەكتەپ - بۇل ءاربىر بالا ءۇشىن ەكىنشى ءۇي.

ول مۇندا تەك باستاپقى ءبىلىم الىپ قانا قويماي، ادامدارمەن قارىم-قاتىناستى، ارىپتەستەرمەن بىرگە ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنەدى.

ونىڭ قانداي بولىپ وسەتىنى دە ءدال وسى مەكتەپكە بايلانىستى بولادى. مەكتەپتى تاڭداعاندا نەگە نازار اۋدارۋ قاجەت:

1. مەكتەپتىڭ بەدەلى. ءسىزدىڭ اۋدانىڭىزداعى ءار ءتۇرلى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ اتا-انالارى قانداي پىكىر ايتاتىنىن تىڭداڭىز. سونىمەن قاتار مەكتەپ ديرەكتورى مەن ۇستازداردىڭ مەكتەپ بەدەلىن كوتەرۋگە ۇلەسى تۋرالى ءبىلۋ دە اسا ماڭىزدى.

 2. سىزگە تاڭداۋعا ۇسىنعان مەكتەپكە كىرىڭىز. ءسىز نە سەزىنەسىز؟ ءوزىڭىزدىڭ كوڭىل-كۇيىڭىزدى بايقاپ كورىڭىز. ءسىزدىڭ بالاڭىز ءار تاڭدا وسى عيماراتقا كەلىپ، كوپ ۋاقىتىن وسىندا وتكىزەتىن بولادى.

3. بۇل مەكتەپتە اسحانا بار ما؟ ءالى كۇنگە دەيىن كوپتەگەن مەكتەپتەردە تەك بۋفەت عانا بار.

4. ءسىزدىڭ مەكتەپتە اپتاسىنا قانشا وقۋ كۇنى بولادى؟ ەگەر بەس كۇندىك بولسا، وتە جاقسى. ەكى كۇن دەمالىستا بالا تولىققاندى تىنىعىپ، قايتا قالپىنا كەلە الادى.

5. ءسىز تاڭداعان مەكتەپتە باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ كۇنى ۇزارتىلعان توپتار بار ما؟ ەگەر ۇزارتۋ ۋاقىتى ساعات 16:00 گە دەيىن بولسا، ءتىپتى تاماشا. بۇل بالالاردى تۇستەندىرەدى، ەگەر بالا مەكتەپتەگى ۇيىرمەلەرگە قاتىسسا، ۇيىرمەلەرگە اپارادى، ءۇي تاپسىرماسىن ورىنداۋعا جانە تەكسەرۋگە كومەكتەسەدى. جۇمىس ىستەپ جۇرگەن اتا-انالار ساعات 16:00 گە دەيىن بالالارىنا الاڭسىز بولادى.

6. مەكتەپتە قانداي دا ءبىر ۇيىرمەلەر جانە ستۋديالار جۇمىس ىستەيدى مە؟ بۇل بالانى وقۋ كۇنىنەن كەيىنگى ارى-بەرى تاسۋلارمەن شارشاتپاۋعا كومەكتەسەدى. بالانىڭ ءوزىن ءارتۇرلى ونەردە، سپورتتا قابىلەتىن بايقاپ كورىپ، تاڭداي الاتىن تەگىن ۇيىرمەلەر بار ما؟ كوپ بالالار ءبىر ۇيىرمەدەن ەكىنشىسىنە جازىلىپ، ونى تاستاپ جۇرە بەرەدى.

7. وقۋشىلار ۇستازدارىنىڭ اتىن ايتا ما، الدە قۇرمەتپەن ايتا ما، سوعان نازار اۋدارىڭىز. بۇل كوپ نارسە تۋرالى حاباردار ەتەدى.

8. تاعى ءبىر وتە ماڭىزدىسى - كۇزەت بار ما؟ نەگىزى ءبىرىنشى سىنىپ وقۋشىلارىن اتا-انالارىنىڭ قولىنا نەمەسە كۇتۋشىسىنىڭ قولىنا تاپسىرۋى ءتيىس. كەي جاعدايدا مەكتەپتە كۇزەت تە، باقىلاۋ بەينەكامەراسى دا بار، ءبىراق وقۋشىلاردى ساباق اياقتالىسىمەن مەكتەپتەن شىعارىپ جىبەرەدى. بالانى كىم الىپ كەتتى، الىپ كەتسە ەگەر...

9. ءسىزدىڭ بالاڭىز قانداي باعدارلامامەن شۇعىلداناتىن بولادى؟ كەيبىر مەكتەپتەردە بىرنەشە وقىتۋ باعدارلامالارى بولادى. بالانىڭ جاسى ۇلعايعان سايىن ول ناقتى تارتىپكە ۇيرەنە باستايدى. سول ءۇشىن سىزگە قاجەتتى ۇستاز جۇمىس ىستەيتىن سىنىپتى تاڭداڭىز. ال ءپان بويىنشا ۇستازدار تۋرالى اقپاراتتى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارلارى بەرۋى كەرەك.

مەكتەپتەر قانداي بولۋى مۇمكىن؟

1. شەت ءتىلىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن. تىلدەر (ناقتىراق ايتساق، اعىلشىن ءتىلى) ءسان-سالتاناتتان قاجەتتىلىككە اينالعالى قاشان. وسىعان وراي كوپتەگەن مەكتەپتەر ءبىرازدان بەرى ءبىرىنشى سىنىپتان باستاپ اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋعا كوشكەن.

2. فيزيكا-ماتەماتيكالىق. ماتەماتيكالىق، فيزيكا-ماتەماتيكالىق نەمەسە حيميا-بيولوگيالىق مەكتەپتەرگە ناقتى جانە شىنايى عىلىمدارعا قابىلەتى بار وقۋشىلاردى، ەرەجەگە ساي جوعارعى سىنىپتا اۋىستىرادى.

3. گۋمانيتارلىق. گۋمانيتارلىق باعىت بىرنەشە جىل بۇرىن سانگە اينالعان. ونداي مەكتەپتەردە ءوسىپ كەلە جاتقان جاس بۋىندى لوگيكاعا، ريتوريكاعا، شىعارماشىلىق مادەنيەتكە، قۇقىقتانۋعا جانە ت. ب. ۇيرەتەدى. الايدا، گۋمانيتارلىق پاندەردى تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن مەكتەپتەردى تاڭداعاندا اباي بولۋ كەرەك: ولار گۋمانيتارلىق ەمەس پاندەرگە بەيىمدەپ، ەڭ باستى پاندەر (ادەبيەت، تاريح، ءتىل) نازاردان تىس قالىپ قويادى.

 4. ماماندانۋى سيرەك مەكتەپتەر. بۇل جەردە وقۋشىنى ج و و-نىڭ بەلگىلى ءبىر ماماندىعىنا تۇسۋگە باعىتتالعان، سونداي-اق ءبىتىرۋشىنى مەكتەپتى بىتىرە سالا جۇمىسقا تۇرعىزۋعا باعىتتالعان وقۋ ورنى تۋرالى ايتىلىپ وتىر. مۇنداي مەكتەپتەر مەن ليتسەيلەردىڭ باعدارلامالارىنا تاڭداپ العان باعىتقا بايلانىستى بۋحالتەرلىك ەسەپتى، ەكونوميكانى، قۇقىقتانۋدى، پروگراممالاۋ تىلدەرىن جانە ت. ب. وقىتۋ كىرەدى.

بۇل مەكتەپتەرگە كوپ جاعدايدا قابىلەتى ناقتى تۇردە بولاشاق ماماندىعىن مەڭزەپ تۇرعان بالالار بارادى. مۇندا ەندى ءسىزدىڭ تۇرعىلىقتى جەرىڭىزگە كوپ نارسە بايلانىستى. ويتكەنى، مۇنداي مەكتەپتەر بارلىق قالالاردا بولا بەرمەيدى. ال ەگەر بار بولعان جاعدايدا دا، ءسىزدىڭ بالاڭىز ءۇشىن ءدال وسى ماماندىق كەرەك دەپ ەشكىم كەسىپ ايتا المايدى.

5. كوركەمدىك-ەستەتيكالىق. بۇل مەكتەپتەردىڭ ىشىندە ەڭ تانىمالى - بالالار كۇندەلىكتى ساباعىنان كەيىن باراتىن مۋزىكالىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىن ايتۋعا بولادى. الايدا ارنايى ماماندانعان پاندەرمەن قاتار جالپىعا ءبىلىم بەرۋ پاندەرىن جۇرگىزەتىندەر دە بار.

كوركەم جانە بي مەكتەپتەرىندە دە ءبىرىنشى سىنىپتان باستاپ كەشەندى تۇردە قوسىمشا وقيتىندار بار، الايدا مۇندا جوعارعى سىنىپ وقۋشىلارىنا دا ەسىك اشىق. مۇنداي ارنايى ماماندانعان مەكتەپتەردە كۇنى بويى وقي وتىرىپ، بالالار جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ، ءوزىنىڭ بولاشاق ءومىرىن دە وسى ماماندىقپەن جالعاستىرادى.

ەستەرىڭىزدە بولسىن، مەكتەپتى تاڭداۋ - بۇل وتە جاۋاپكەرشىلىكتى جانە ماڭىزدى شارا. مەكتەپ -  بالانىڭ تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا وتە قاتتى اسەر ەتەتىن ومىرىندەگى ەڭ العاشقى الەۋمەتتىك ينستيتۋت. بالانىڭ اقىل- ساناسىنىڭ دامۋى قارقىنى مەن ساپاسى، ونىڭ بولاشاقتا كاسىبي العا جىلجۋى، سونداي- اق، ونىڭ پسيحولوگيالىق، فيزيولوگيالىق دەنساۋلىعى دۇرىس جاسالعان تاڭداۋعا تىكەلەي بايلانىستى.

«نۇر وتان» ح د پ قولداۋىمەن جازىلعان «ومىرلىك 100 جاعداي» كىتابىنان ءۇزىندى.