ۇيلەنەتىن جاستاردىڭ دارىگەرمەن كەڭەسۋى كەرەك پە؟
ويتكەنى جاڭادان وتاۋ قۇرعان جاستاردىڭ پەرزەنت ءسۇيۋ قۋانىشىنا بولەنە الماي جۇرگەندەرىن ءجيى ەستيمىن.
بۇل سۇراققا مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى يشانباي قاراقۇلوۆ ءوزىنىڭ «سىرلاسۋ» اتتى كىتابىندا بىلاي دەپ جاۋاپ بەرگەن ەدى:
«- مەزگىل- مەزگىل دارىگەرگە كورىنىپ، دەنساۋلىعىن تەكسەرتىپ، ونىمەن كەڭەسىپ تۇرۋ، مەديتسينا مەن سانيتاريا ماسەلەلەرىنەن حاباردار بولۋ - ءاربىر ساۋاتتى، مادەنيەتتى ادامنىڭ قوعامدىق تا ازاماتتىق تا مىندەتى. كوڭىلدىڭ قوشى، ەڭبەكتىڭ ونىمدىلىگى، ادامنىڭ باقىتتى دا ۇزاق ءومىر ءسۇرۋى ەڭ الدىمەن دەنساۋلىققا بايلانىستى... (دەمەك، ءوزىڭىزدى ساۋاتتى اداممىن دەپ ەسەپتەسەڭىز، جىلىنا ءبىر رەت دەنساۋلىعىڭىزدى تەكسەرتىپ تۇرىڭىز).
...بۇل قاعيدانى كوبىنەسە جاستار، اسىرەسە سەميا قۇراتىن جاستار ەرەكشە ەسكەرۋى ءتيىس. ويتكەنى جاس وتاۋدىڭ الدىندا ۇستاعان ماقساتىنىڭ ويداعىداي ورىندالۋى تۇپتەپ كەلگەندە مىقتى دەنساۋلىققا كەلىپ تىرەلەدى. (ولاي بولسا، ەسىڭىزدە بولسىن وتباسىن قۇرماس بۇرىن بولاشاق جارىڭىزدىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن بىلگەنىڭىز ءجون).
وزدەرىنىڭ ۇيلەنۋ تويىنا ماتەريالدىق جاعىنان دايارلانۋمەن قاتار مادەني، مەديتسينا جاعىنان دايارلانۋعا مىندەتتى. ەكى جاستىڭ جىنىستىق سايكەستىگىنە، ەكەۋ ارا ماحابباتىنا، بولاشاق ۇرپاق وسىرۋىنە، سەميا تاعدىرىنا مۇنىڭ تىكەلەي قاتىسى بار. بۇل ماسەلەگە سەكسۋالدىق قۇشتارلىقتىڭ اسەرىمەن جەڭىل-جەلپى قاراپ، ءومىر-باقي وكىنىپ جۇرگەندەر دە، قوسىلماي جاتىپ اجىراساتىندار دا از ەمەس. (ءيا، ۇيلەنە سالىپ اجىراسۋ «موداعا» اينالىپ بارادى. مەيلى اجىراسا بەرسىن، ءبىراق ودان ارمەن قىز تاعدىرى قالاي بولماق؟ ال ەگەر ەكەۋىنىڭ اراسىندا بالا قالسا شە؟)
...ادەپسىز جاستار اراسىندا جىنىستىق جۇقپالى اۋرۋلار ءجيى كەزدەسەدى. مۇنى جاستاردىڭ بولاشاق جار تاڭداۋعا نەمقۇرايلى قارايتىنىمەن عانا تۇسىندىرۋگە بولادى. ءتىپتى، كەرەك دەسەڭىز، بۇل قىزدار مەن جىگىتتەردىڭ ماحابباتتى باعالاماي، ۇياتتان بەزىپ، باتىس جاستارىنا ەلىكتەۋىنىڭ، جاسى ۇلكەندەردىڭ اقىل-كەڭەسىمەن ساناسپاۋىنىڭ سالدارى دەۋ كەرەك. ارينە، بۇعان جۇبايىنا قىز كۇيىندە قوسىلۋىنا نەمكەتتى قاراۋشىلىق، باسا ءتۇسىرۋ مەن ماسكۇنەمدىك سياقتى جامان ادەتتەردىڭ دە ىقپالى بولعانى ءسوزسىز. (اقيقاتىن ايتايىقشى، بۇگىندەرى قىز بولىپ قوسىلۋ دەگەن وتە سيرەك دۇنيە. وعان كىم كىنالى؟)
جاڭادان قوسىلعان جاستاردىڭ اراسىندا ءتۇرلى جىنىستىق اۋرۋلاردىڭ بولۋى كەيىن باسقا سەميا مۇشەلەرىنە، جاقىندارىنا جانە بالالارىنا دا زالالدى بولۋى مۇمكىن. نەگە دەسەڭىز، ونداي جاستاردىڭ كوبى اۋرۋلارىن وزدەرىنە دە، وزگەلەرگە دە جاسىرىپ قاتتى قاتەلەسەدى.
سونىمەن، ءاربىر جاس قىز بەن جىگىتتىڭ مەزگىلىمەن كومپيۋتەرلىك قۇرىلعىلاردىڭ كومەگىمەن جانە تاعى باسقا جاڭا ادىستەرمەن ەكى جاستىڭ ءبىر-بىرىنە جاراسىمدىلىق، سايكەستىك جاقتارىن دا تەكسەرۋ زيان بولمايدى. ماسەلەن، ۆەنگريادا وسى ءادىستى پايدالانىپ، ۇيلەنگەندەردىڭ تەك ءۇش پايىزى عانا اجىراسادى ەكەن. مۇنداي جاڭالىقتارمەن ساناسپاۋعا بولمايدى».
بۇل ماتەريال 1989 - جىلى جاريالانعان ەدى. ودان كەيىن قانشاما جاستار شاڭىراق قۇرىپ، ونىڭ قانشاسى اجىراسىپ كەتتى. ارينە، بۇل اجىراسۋدىڭ ءبىر سەبەبى عانا. ءبىراق نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق فاكتور. قالاي دەسەك تە، ۇلت بولاشاعى جاستار دەنساۋلىعىنا تىكەلەي بايلانىستى.
el.kz
