د د س ۇ: ەبولا ۆيرۋسى وتە تەز تارالۋدا
د د س ۇ باسشىسى باتىس افريكا ەلدەرى كوشباسشىلارىنىڭ سامميتىندە ىندەتتىڭ تارالۋى اپاتتى زارداپتارعا اكەلىپ، كوپتەگەن ادام ءومىرى قيىلۋى مۇمكىن ەكەندىگىن مالىمدەگەن بولاتىن، دەپ حابارلادى BBC.
سونىمەن بىرگە، مارگارەت چان اقپان ايىنان بەرى باتىس افريكانىڭ ءتورت ەلىندە 729 ادامنىڭ ءومىرىن قيعان ىندەتتىڭ توقتاۋى مۇمكىن دەپ اتاپ ءوتتى.
ۆيرۋستى جۇقتىرۋدىڭ 90 پايىزىندا ونىڭ ارتى ولىمگە اكەپ سوعۋى مۇمكىن. ەبولا ۆيرۋسىنىڭ ءوزى ناۋقاسپەن، ونىڭ قانىمەن، ورگاندارى جانە لاستانعان ورتامەن بايلانىستا بولسا، جۇعادى. اۋرۋدى جۇقتىرۋ ەرتە انىقتالسا، ودان ەمدەلۋگە دە بولادى.
اۋرۋدىڭ باستاپقى بەلگىلەرى تۇماۋعا ۇقساس، الايدا كوز بەن قىزىل يەكتەن قان كەتىپ، ودان كەيىن ىشكى قۇرىلىستان دا قان كەتىپ، سوڭىندا ومىرلىك ماڭىزدى ورگاندار جۇمىسىن توقتاتادى.
گۆينەيانىڭ استاناسى كوناكريداعى اتالعان ۆيرۋستان زارداپ شەككەن ەلدەر - گۆينەيا، ليبەريا مەن سەررا لەونەدەن باسشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن سامميت بارىسىندا دەرتپەن كۇرەسۋ بويىنشا قۇنى 100 ميلليون دوللار بولاتىن جاڭا باعدارلاما قوسىلدى.
«بۇل كەزدەسۋ ەبولا ۆيرۋسىمەن كۇرەستە بەتبۇرىستى ءسات بولۋى كەرەك، - دەپ مالىمدەدى د د س ۇ باسشىسى. - اۋرۋدىڭ وشاقتارى جەتۋگە قيىن ەلدى مەكەن اۋداندارىندا جانە حالىق كوپ شوعىرلانعان قالالاردا تىركەلىپ وتىر. ەپيدەميانىڭ اسقىنۋىنا ادامداردىڭ شەكارا ارقىلى ەش بوگەتسىز ءوتۋى، ءتىپتى وسى دەرتتىڭ الدىڭعى وشاقتارىندا اۋا ارقىلى تاراۋى سەبەپ بولعان».
ءوز تۇسىندىرمەسىندە دارىگەر چان ۆيرۋستى كوپتەگەن دارىگەرلەر، مەيىربيكەلەر مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ باسقا دا قىزمەتكەرلەرى جۇقتىرعانىن ايتقان. «وسى كۇنى باسقالاردىڭ ءومىرىن قۇتقارامىن دەپ 60 مەديتسينا قىزمەتكەرى وپات بولعان. ۆيرۋستى، سونىمەن بىرگە، بىرنەشە شەتەلدىك ماماندار دا جۇقتىرىپ العان. وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ ەپيدەميامەن كۇرەسۋىمىزگە بار كۇشىمىزدى سالۋعا اكەلدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ول.
وسى كۇنى دەرتكە قارسى تۇراتىن ءتيىمدى قۇرالدار جوق. سەبەبى ەبولا ۆيرۋسىنا قارسى ۆاكتسينا جوق. ەپيدەميامەن كۇرەستە جالعىز ۇتىمدى ءادىس - ينفەكتسيانى جۇقتىرعان ادامدى تولىقتاي وقشاۋلاۋ.
عالىمدار بۇل ۆيرۋستىڭ تابيعاتىن ءتۇسىنۋ سوڭعى ون جىلدا الدەقايدا جاقساردى، دەپ اتاپ وتۋدە. الايدا ۆاكسينا جاساپ شىعارۋ ءۇشىن ول ەداۋىر قارجىنى قاجەت ەتەدى.
مارگارەت چان باتىس افريكاداعى جاعداي «شۇعىل جانە شەشىمدى شارالاردى ۇلتتىق، سونداي-اق، حالىقارالىق دەڭگەيدە تالاپ ەتەتىنىن» اتاپ ءوتتى. وتكەن ءتورت ونجىلدىقتاعى افريكالىق تاجىريبە ەبولا ەپيدەمياسىمەن كۇرەسسە، ونى توقتاتۋعا بولاتىنىن كورسەتكەن.
كىسى ءولىمىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنە بايلانىستى ادامدار ءوز تۋعاندارى مەن تۋىستارىن وزدەرى قاراعاندى ءجون كورەدى. ول ۆيرۋستى دەر كەزىندە توقتاتۋعا كەدەرگى بولىپ وتىر. قوعامدىق پىكىر مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن، سەبەبى اۋرۋدان قورقۋ مەن ونى تۇسىنبەۋ دارىگەرلەرگە قاتىستى كۇش كورسەتۋگە اكەلىپ سوقتىرىپ وتىر.
