قىتايلىقتار «ورتا ازياداعى ۇلى جىبەك جولى» جوباسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا
قازاق ۇلتتىق گەوگرافيالىق قوعامىنىڭ جوباعا قاتىسۋشىلارى جول ساپاردى ءۇرىمجى قالاسىنان باستادى. ول جەردە عالىمدار شينجياڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانىنىڭ (ش ۇ ا ر) تۋريزم مينيسترلىگى وكىلدەرىمەن دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى.
قازاقستاندىق عالىمدار شەت ەلدىكتەرگە «ورتا ازياداعى ۇلى جىبەك جولى» ەكسكۋرسيالىق مارشرۋتى تۋريستىك جوباسىن تانىستىردى. «شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ كەرۋەن جولى بويىمەن» عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسياسىنىڭ جەتەكشىسى، عىلىم دوكتورى، ساياحاتشى وردەنبەك مازبايەۆ مىرزانىڭ ايتۋى بويىنشا، جوبا قىتايلىق تاراپتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعان. ولار بۇل جوبامەن بىرلەسە جۇمىس جاساۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن جەتكىزگەن.
«ءبىزدىڭ ەكسپەديتسيالىق مارشرۋت قىتايلىق ارىپتەستەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. ءبىزدىڭ ساپارىمىز استانا قالاسىنان باستالىپ، ءۇرىمجى قالاسىنا جالعاسادى. ودان كەيىن قاشقارعا دەيىن بارىپ، قىرعىزستان مەن وزبەكستان اۋماعىندا بولامىز، سوسىن الماتىعا قايتا ورالامىز. وسىلايشا شەڭبەر جاساپ ءوتۋدى ويلاپ وتىرمىز. بۇنداي جوبانى ولار بىزدەن العاش رەت ەستىپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە ولار بىزگە سەرىكتەس بولىپ، جوبانى بىرگە جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى. قىتايلىقتار ءوز كەزەگىندە ساپاردىڭ ءوز ايماعىندا ۇيىمداستىرىلۋىنا قولدان كەلگەنشە جاردەم بەرۋگە ءازىر ەكەندىكتەرىن ايتتى. سونىمەن قاتار، قىتاي شەكاراسىنا دەيىنگى قازاقستان - قىرعىزستان - وزبەكستان باعىتىمەن جۇمىس جۇرگىزۋىمىزدى ءوتىندى»، - دەيدى وردەنبەك مازبايەۆ.
قازاقستاندىق جانە قىتايلىق ماماندار تۋريستىك سالاداعى ءبىرقاتار اۋقىمدى ماسەلەردى تالقىعا سالدى. جەرگىلىكتى مينيستىرلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋى بويىنشا، قىتايلىق تۋريستەردىڭ باسىم كوپشىلىگى قازاقستانعا بارۋدى كوزدەيدى. الايدا، ۆيزانىڭ قىمباتشىلىعى جولعا كەدەرگى بولىپ وتىر. بۇل ورايدا وردەنبەك مازبايەۆ مىرزا ۆيزاعا بايلانىستى ماسەلەنى جاقىن ارادا شەشۋ ءۇشىن ارەكەت ەتەتىن جەتكىزدى. سونداي-اق، ەۋرووداقتاعى ۆيزاسىز ايماقتار مەن ازيا قۇرلىعى ءۇشىن ىڭعايلى جۇيە ەنگىزۋدى ۇسىندى. وردەنبەك مازبايەۆتىڭ پىكىرىنشە، وزبەكستان، قىرعىزستان، قازاقستان، قىتاي اراسىنداعى ىڭعايلى قۇرىلىم ءتۋريزمنىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋى ءۇشىن ءتيىمدى بولادى.
شينجياڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانىنىڭ تۋريزمدى دامىتۋ مينيستىرلىگى جانە ماركەتينگ ءبولىمىنىڭ باستىعى سۋي سياو چيۋان «ورتا ازياداعى ۇلى جىبەك جولى» تۋريستىك مارشرۋتى تۋرالى پىكىرىمەن ءبولىستى. سۋي سياو چيۋان اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرىپ، ونىڭ تۋريستىك نارىقتاعى بەدەلىن كوتەرۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپانىن قولداۋ كورسەتۋ كەرەكتىگىن ايتتى. «بىرىنشىدەن، بۇل جوبانىڭ قۇرىلىمى مەن جۇزەگە اسىرۋ تيىمدىلىگىن انىقتاپ الۋ قاجەت. ونىڭ جۇزەگە اسۋىن جەدەلدەتۋ ءۇشىن تۋريستىك فيرمالارمەن اراداعى قاتىناستى رەتتەپ الۋ كەرەك. قىتاي، قازاقستان، قىرعىزستان، وزبەكستان اراسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىنشىلىك بار. شينجياڭنىڭ مادەنيەتى، قازاقستاننىڭ تاماشا تابيعاتى، قىرعىزستانداعى ىستىق كول جانە وزبەكستانداعى تاريحي-مادەني نىساندار - ءبارى دە ورتا ازياداعى ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورىن تەپكەن. ءبىزدىڭ مارشرۋتتا بارلىق تۋريستىك قوردىڭ ەلەمەنتتەرى جيناقتالعان. ەگەر بۇل مارشرۋت ىسكە قوسىلاتىن بولسا، ەۋروپا مەن ازياداعى تۋريستەردىڭ سانى ءسوزسىز ارتا تۇسەدى. ءارى بۇل بىرەگەي مارشرۋت وتە قىزىقتى بولادى دەپ ويلايمىن، - دەيدى سۋي سياو چيۋان.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، قاشقارياعا باعىت العان «شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ كەرۋەن جولى بويىمەن» عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسياسى اعىمداعى جىلدىڭ 24 - شىلدەسى كۇنى جولعا شىققان بولاتىن. ەكسپەديتسياعا قاتىسۋشىلار 12 كۇن ىشىندە قىتاي مەن قىرعىزستان اراسىنداعى التى مىڭ كيلومەترگە سوزىلعان جولدى ءجۇرىپ وتەدى. ياعني، جولاۋشىلار باعىتى بىلايشا جالعاسادى: استانا (الماتى) - ءۇرىمجى - قاراشاحار - قورلا - كۋچار - اقسۋ - ارتۋش - يانگيسار - جاركەنت - قاعالىق - قوتان - قاشقار - تۇراعات - نارىن - تاش- رابات - بىشكەك - استانا (الماتى). عالىمداردىڭ باستى ماقساتى - ۇلى جىبەك جولىنىڭ زاماناۋي جاعدايداعى تۋريستىك ياعني ساياحاتشىلىق مۇمكىندىكتەرىن زەرتتەۋ، سونداي- اق، ۇلى عالىم شوقان ءۋاليحانوۆ قاعازعا ءتۇسىرىپ كەتكەن حالىقتىڭ حال-اقۋالى قانشالىقتى وزگەرگەنىن، تابيعات جاعدايى تۋرالى باعدارلاۋ. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جايت، ەكسپەديتسيا جەتەكشىلەرىنىڭ ويىنشا 28-29 - شىلدە كۇندەرى ارنايى توپ قاشقارعا جەتۋگە ءتيىستى. ەكسپەديتسياعا قاتىسۋشىلار سول جەردە ۇلى عالىم شوقان ءۋاليحانوۆ ءجۇرىپ وتكەن جولدارمەن قايتا ءجۇرىپ، عالىمنىڭ ەڭبەكتەرىندە كورسەتىلگەن باعىتپەن ساپارلايتىن بولادى.
دايىنداعان: نۇرجىگىت ايدارحان
massaget.kz
